Medicinski fakultet
Socijalna medicina sa epidemiologijom i higijenom
Seminarski rad
Karijes kao socijalno-medicinski problem
1
SOCIJALNE BOLESTI
Pojmom socijalne bolesti označavaju se pojave društveno negativnog ponašanja,
odnosno socijalno-patološki problemi kao što su alkoholizam, narkomanija,
prosjačenje, skitnja, prostitucija i sl. Zajedničko ovim pojavama je što, pored
individualnih uzroka, u etiologiji nastajanja značajnu ulogu imaju i socijalni faktori i
što se, kao oblik pomoći u terapijski i rehabilitacioni proces uključuju porodice, kao
i druge institucije socijalne zajednice. Neki autori naglašavaju sve veći značaj
socijalnog miljea za zdravlje ljudi, pa
koriste termine kao što su
„bolesti civilizacije”, podrazumevajući pod
tim sva stanja – od najnepovoljnijih do
„bolesti izobilja”.
ODLIKE KARIJESA
Karijes (
Caries dentium
) je hronično
oboljenje zubnih tkiva koje napreduje progresivno, centripetalno i dovodi do
razaranja zuba. Njegovo poreklo je višeuzročno, a velika učestalost ga ubraja
među najčešća oboljenja savremenog čoveka (svega 5% svetske populacije
pošteđeno je karijesa), ali niko se nije rodio sa karijesom i on nije nasledan. Karijes
počinje na površini zuba (u 75% slučajeva na griznoj površini) i to razgradnjom
gleđi i progresivno prodire u dubinu i širinu zahvatajući ostale strukture zubnog
tkiva.
3
KARIJES GLEDJI – KARIJES U PREDELU JAMICA
I FISURA
Gleđ je mesto gde karijes zuba počinje. U početnoj fazi na površini gleđi se
zapaža beličasta neprozirna mrlja, koja nastaje usled hemijskih i fizičkih promena
u strukturi gleđi. Struktura gleđi uslovljava način širenja karijesa.
Prema Gustafsonu, idući od dentina prema površini
gleđi razlikuje se šest zona:
iznad dentina postoji normalan sloj gleđi,
zona 1 – sloj hipermineralizovane gleđi,
zona 2 – sloj u kome su mineralne materije
rastvorene,
zona 3 – sloj sa većom gustinom mineral,
zona 4 – zona u kojoj postoji razgradnja gleđi,
u kojoj su mineralne materije rastvorene, a počinje i destrukcija
organskog matriksa,
zona 5 – sloj u kome su svi sastojci gleđi razoreni i postoji šupljina.
KARIJES DENTINA
S obzirom na centripetalni karakter napredovanja, karijes dentina je nastavak
karijesa gleđi. Ovaj patološki proces može primarno da počne i u dentinu, kada je
usled raznih poremećaja dentin eksponiran u predelu vrata zuba.
