Turistički prikaz Katalonije
Katalonija je jedna od sedamnaest autonomnih pokrajina koje čine Španiju i jedna od četiri
regije Sredozemne Španije, izdiferenciranih usled društvenih kretanja u prošlosti i stepena
privrednog razvoja. Smeštena je na severoistoku Pirinejskog poluostrva. Njena površina je
32.114 km2. Na severu se graniči sa Francuskom i Andorom, na istoku je Sredozemno mora,
na jugu se graniči sa pokraijonom Valensijom, a na zapadu sa Aragonijom. Obala Katalonije
duga je 580 km. Glavni grad je Barselona.
Katalonija je upravno podeljena na četiri provincije:
■ Provincija Barselona - glavni grad Barselona
■ Provincija Girona - glavni grad Girona
■ Provincija Leida - glavni grad Leida
■ Provincija Taragona - glavni grad Taragona Podeljena je i na 41 okrug 1987. godine, s tim
što Val d'Aran ima veću
autonomiju od ostalih.
2.Prirodno-geografske karakteristike
2.1. Reljef
Katalonija se prostire od rta Kreus do ušća Ebra na dužini od 200 km sa površinom od 32.000
km2. Zauzima 6,4 % površine Španije, a sastoji se od tri celine: Pirineji, Katalonsko pobrđe sa
obalom i dolina Ebra. Svaka od ove tri celine ima svoje specifičnosti.
U reljefu ipak dominiraju Katalonske planine, koje svojim mediteranskim pravcem pružanja,
od severoistoka prema jugozapadu, štite obalu od prodora hladnih vazdužnih masa jer se
pružaju paralelno sa njom. Ove planine koje pripadaju Pirinejskom planinskom lancu dostižu
največu visinu od 1800 m i starije su od Alpa. Prvi sedimenti su stvoreni u obalskom basenu
za vreme paleozoika i mezozoika, a nabiranje je kulminiralo u eocenu. Centralni deo Pirineja
izgrađen je od prekambrijskih i paleozojskih metamorfita preko kojih se na južnom delu, koji
obuhvata i Katalonske planine, nalaze mezozojski tercijarni sedimenti. Pod uticajem
tektonskih i erozivnih pokreta stvoren je složen i dinamičan reljef koga čine glacijalni i kraški
oblici, kao i fluvijalni i oblici reljefa nastali raspadanjem stena. Ove planine odlikuju se
odsustvom jezera, retkim, ali visokim planinskim prevojima i bujičnim tokovima, poznatim
pod imenom gaves, koji na pojedinim mestima stvaraju vodopade. Poprečne rečne doline
probijaju se uskim suteskama kroz planinske vence, a takva je i dolina Ebra. Mnoge doline i
zavale su najgušće naseljene i kroz njih prolaze najvažnije saobraćajnice, kao što je na severu
dolina Ampurdena, a u zaleđu Barselone dolina El Vales. Katalonske planine su nizijom reke
Ebro podeljene na dva dela. Severozapadni deo predstavlja granitno i kristalasto jezgro, dok je
jugoistočni niska granitna planina koja se strmo spušta prema obali Kosta Brave. Najviši vrh
je Monseny sa nadmorskom visinom od 1.779 m. Katalonske planine su gole i izložene
eroziji, a u rečnim dolinama ima šuma i poljoprivrednih kultura. Naselja počinju na visini od
400 do 600 m.
Istočni Pirineji su pogodni za zimske sportove, kao što su alpsko skijanje i planinarenje, pa
ima puno turističkih centara, 12 ski centara sa 116 ski liftova, kapaciteta do 90.000 skijaša na
sat i ski staze dužine 1.450 -2.600 metara.
Rečni tokovi koji dolaze sa Katalonskih planina nose velike količine erodiranog materijala i
talože ga na ušću u Sredozemno more, čime nastaje druga veća celina u reljefu - obalske
nizije, kao što su Ampurden, blizu državne granice, nizija oko Barselone i na ušću Ebra. Ovi
akumulacioni procesi su veoma značajni za turizam zato što doprinose stvaranju dugih
peščanih plaža i pitomih pejzaža. Ovaj nizijski deo je pod vinovom lozom, maslinama,
povrćem i voćem, ali od početka 60-ih godina XX veka pod uticajem razvoja turizma ovaj
pejzaž je u velikoj meri izmenjen turističkom izgradnjom.
Na Katalonskoj obali nalaze se Kosta Brava i Kosta Dorada, koje su teritorijalno povezane i u
turističkom pogledu predstavljaju celinu. Pružaju se pravcem severoistok-jugozapad u dužini
od 200 kilometara. Kosta Brava se prostire od špansko-francuske granice na severu do
Barselone na jugu. Jedna je od turističkih regija u Španiji sa najdužom tradicijom i jedna od
najvažnijih na Mediteranu.
2.2. Klima
Katalonija ima mediteransku klimu, ali sa velikim razlikama u temperaturi između obalnog
predela, sa dugim, žarkim i sunčanim letima i blagim, ali kišovitim zimama, i unutašnjosti,
koja ima kontinentalno-mediteransku klimu sa hladnijim zimama i toplim letima. U obalnom
delu krajem jula i avgusta temperatura se kreće između 30° I 40° C. U februaru temperature
uz obalu mogu da dostignu vrednost od 12° do 13° C. U avgustu je izmerena najveća
temperatura morske vode od 25° C. U priobalju količina padavina ne prelazi 900 mm, a zimi
se javlja relativno kratko sušno i sunčano razdoblje što pogoduje turističkom prometu.
Planinsko poručje Pirineja ima klimu visokih planina, sa temperaturom ispod nule i sa puno
snega zimi, sa prosečnim godišnjim padavinama preko 1.000 mm godišnje.
Tabela 1 - Vrednost temperature vazduha po mesecima 2002 - 2006. god.
Obalni deo Katalonije odlikuje mediteranska vegetacija, a u ostalom delu preovladavaju
šume, naročito na vlažnijem severu, gde najviše ima hrasta plutnjaka. Mediteransku
vegetaciju karakterišu plantaže narandži, limuna, maslina, šećerne trske, duda, pirinča. U
sredozemnom delu očuvane su hrastove šume u nižim delovima i borove šume, među koje
spada i čempres - simbol mediteranskog pejzaža. Ove šume su trostruko značajne za razvoj
turizma: ukrašavaju pejzaž, stvaraju hlad, koji je vrlo potreban u toku letnjih vrućina, i obiluju
smolom i drugim aromatičnim materijama, koje su značajne za lečenje disajnih organa. Ovo
je razlog što se sve više u mediteranskim zimzelenim i četinarskim šumama razvija kamping
turizam. Makija je specifična vrsta meditersnke vegetacije, nastala degradiranjem šuma, čiji
su grmovi takođe aromatični. Treba spomenuti i palme, koje su nezaobilazni deo
mediteranskog pejzaža, kao što su prizemna palma i palma datula.
3.Društvene karakteristike
3.1. Stanovništvo
Prema službenim podacima Katalonija je 2005. godine imala 6.995.206 stanovnika, što
predstavlja 15,8 % od ukupnog broja stanovnika Španije. 6,8% od ukupnog broja stanovnika
u Kataloniji su imigranti.
Stanovništvo u glavnim gradovima provincija:
■
Barselona
- 1.593.075 stanovnika
■
Taragona
- 128.152 stanovnika
■
Leida
- 124.709 stanovnika
■
Girona
- 86.672 stanovnika
3.2. Jezik
Katalonski je jedan od tri službena jezika, priznat katalonskim statutom autonomije, drugi
službeni jezik je španski, a treći je aranski, koji je dijalekt oksitanskog. U školama se predaje
delimično na španskom, a delimično na katalonskom. Regionali mediji su uglvnom na
katalonskom, a u poslovanju se traži da su sve informacije barem na katalonskom. Katalonski
postaje dominantan na službenom, kao i na akademskom nivou. Na taj način se katalosnski
jezik štiti od imigranata iz drugih delova zemlje.
Aranski jezik uživa posebnu zaštitu u okrugu Val d'Aran. Ovo je mala regija sa oko 7.000
stanovnika, ali i jedino mesto gde aranski jezik ima službeni status.
U poslednjih 20 godina znanje katalonskog je značajno napredovalo, pa se danas 50,1 %
stanovništva koristi katalonskim u svakodnevnom govoru. Barselona je glavno sedište
izdavaštva na katalonskom jeziku.
3.3. Saobraćaj
Katalonija ima razvijenu saobraćajnu infrastrukturu, razgranatu mrežu autoputeva i puteva, te
železničkih pruga. Četiri glavna aerodroma su: međunarodni aerodrom El Prat, na 15 km od
Barselone, aerodrom Girona, kojeg koriste uglavnom low cost kompanije, aerodrom Reus, na
sat vremena od Barselone, aerodrom Sabadel, koji ne služi za komercijalni promet. Glavne
