1
1 Uvod
Katodna cijev je posebna vrsta elektronske cijevi u kojoj se elektroni fokusiraju i udaraju u
flourescentni zastor, proizvodeći vidljivu tačku na ekranu.
Pomjeranjem tačke fokusiranja na površini ekrana, moguće je proizvesti sliku sačinjenu od
infividualnih tačaka (piksela). Pomjeranjem mlaza (snopa) elektrona se vrši
elektrostatičkim
(otklonske ploče) ili
elektromagnetskim
poljem (zavojnice, kalemi).
Primjena katodnih cijevi je različita, pa postoje i različite konstrukcije. Koriste se uglavnom za
pokazivače (ekrane) u televizorima – gdje se naziva
kineskop
– računarskim monitorima,
osciloskopima, optičko – elektronskim pretvaračima i drugdje.
3
3 Princip rada
Na jednom kraju katodne cijei nalazi se elektronski top, a na drugom površina ekrana na kojoj se
formira slika. Elektronski top šalje snop elektrona koji veoma brzo prelazi preko ekrana sa lijeva
na desno u linijama od vrha do dna ekrana. Trag koji snop elektrona ostavlja na fosforom
premazanoj površini ekrana formira sliku. Iako je u jednom trenutku mlazom pogođena samo
jeedna tačka na ekranu, korisnik ima utisak postojanja kontinualne slike i to iz dva razloga:
fosfor, kojim je presvučena unutrašnja strana ekrana, nastavlja da svijetli neko vrijeme
nakon što je pogođen elektronskim mlazom,
zbog tromnosti ljudskog oka (nemogućnosti da primjeti veoma brze promjene) korisniku
se čini da su tačke još uvijek osvjetljene, iako to nije slučaj.
S obzirom da slika koji formira elektronski top vremenom blijedi, elektronski mlaz mora stalno
da prelazi preko ekrana kako bi održao sliku. Ovaj postupak naziva se osvježavanjem ekrana.
Učestanost kojom se osvježavanje obavlja naziva se učestanošću osvježavanja ili vertikalnom
frekvencijom.
Učestanost osvježavanja predstavlja broj formiranih slika u sekundi i izražava se u hercima (Hz).
4
4 Šematski prikaz katodne cijevi
Sl.1 – Šematski prikaz katodne cijevi
1
Tri elektronska topa (svaki za jednu primarnu boju: crveni, zeleni i plavi),
2
Elektronski snopovi,
3
Fokusne zavojnice,
4
Zavojnice za odbijanje,
5
Anodni spoj,
6
Rešetka za odvajanje snopova za stvaranje slike u boji, jedna za svaku primarnu boju,
7
Fosfroni slojevi za svaku primarnu boju,
8 Povećanje fosfornog premaza na unutrašnjem dijelu zastona.
