I PREDAVANJE
-Funkcionalna ispitivanja u kineziologiji,
-ispitivanje snage mišića,
-manuelno mišićno testiranje,
-ocena i stepenovanje mišićne snage
Prof dr Milorad Jerkan
NASTAVNI PREDMET-KINEZIOLOGIJA 2
Kineziologija proučava
normalne
pokrete
čoveka:
O
b
i
m
p
o
k
r
e
t
a
,
S
n
a
g
a
m
i
š
i
ć
a
,
V
r
s
t
e
m
i
š
i
ć
n
i
h
k
o
n
t
r
a
k
c
i
j
a
T
e
ž
i
š
t
e
i
r
a
v
n
o
t
e
ž
a
t
e
l
a
M
o
ž
e
s
e
r
e
ć
i
d
a
j
e
k
i
n
e
z
i
o
l
o
g
i
j
a
-
a
n
a
t
o
m
i
j
a
i
f
i
z
i
o
l
o
g
i
j
a
p
o
k
r
e
t
a
A
n
a
l
i
z
i
r
a
p
r
o
s
t
e
i
s
l
o
ž
e
n
e
p
o
k
r
e
t
e
Poznavanje kineziologije
neophodno je za sagledavanje
funkcionalnog stanja
čovekovog tela, posebno
stanja lokomotornog sistema.
KINEZIOLOŠKE KARAKTERISTIKE
MIŠIĆA
PODELA MIŠIĆA:
-GLATKI
-POPREČNOPRUGASTI
-SRČANI MIŠIĆ
SKELETNI MIŠIĆI
GRAĐA MIŠIĆNE ĆELIJE
sarkolema
sarkoplazma(jedra,miofibrile,masna ipig
mentna zrnca)
Miozinska i aktinska vlakanca su belančevinski polimerni
molekuli
Podela mišića
na proste i složene
Podela na : sporo, srednje i brzo grčeća vlakna
Osobine mišića:
kontraktilnost,elastičnost,nadražljivost i rastegljivost
Osobine tetiva
:elastičnost i nekontraktilnost
Veber-Fikov zakon
Perast mišići(jedno,dvo i višeperasti)
Inervacija mišića
Podela perifernih nerava
:
A vlakna
alfa, gama, beta i delta vlakna su aferentna
B vlakna
eferentna vl.vegetativnog n.s.
C vlakna
nemijelinska aferentna
Prema brzini sprovođenja
:
brza, intermedijarna i spora
Neuromišićno vreteno –gama vl.
Sarkomera ima oko 1000 miofibrila
A svaki miofibril ima 1500 miozinskih i 3000 aktinskih
vlakanaca
MERENjE SNAGE MIŠIĆA
Metode procene mogu biti:
Objektivne:
dinamometrija i dinamografija
Subjektivne
: subjektivna procena mišićne snage i MMT
METODA SUBJEKTIVNE PROCENE
Podrazumeva procenu mišićne snage na osnovu procene
ispitivača („golim okom“) zbog čega zahteva znanje i
iskustvo istog. Ova metoda se u praksi zbog velike
subjektivnosti ne koristi.
MERENjE SNAGE MIŠIĆA
MANUELNO TESTIRANJE SNAGE ILI MIŠIĆNI TEST
To je metoda fizikalnog pregleda snage kontrakcije mišića kojom se
manuelno (ručno) ispituje svaki mišić zasebno i ocenjuje ocenama od 0 do5.
Predstavlja subjektivnu metodu procene mišićne snage koja se najviše koristi
u praksi.
Tehnika izvođenja pregleda:
Ispitanik je oslobođen viška odeće
Deo tela koji se testira mora da bude adekvatno fiksiran (proksimalni/gornji
deo je uglavnom fiksiran, a distalni/donji slobodan)
Adekvatan početni položaj ispitanika
Objasniti ispitaniku šta treba da uradi
Redosled ispitivanja prilagoditi tako da bude što manje promene položaja
ispitanika u mirovanju i u kretanju
MERENjE SNAGE MIŠIĆA
STEP – ТEST
Postoje različite verzije ovog testa ali je suština
svih
podizanje sopstvene težine ispitanika, na
određenu visinu stepenika, sa preciziranim
brojem podizanja u jednom minutu.
Maksimalna visina klupica je do 50 cm.
Promenom broja podizaja kao i visine same
klupice menjamo opterećenje prilikom
testa( zavisi od ispitanika).
Metronom služi za davanje takata tokom penjanja
( 24 ciklusa u minuti).
Pri prvom testu se registruje potrošnja kiseonika
ili srčani ciklus.
Tačnost ovog testa je manje pouzdana.
Stepen opterećnja je osim fizičkom spremom
ispitanika uslovljen i njegovom antropometrijom(
niži ispitanici ne mogu koristiti previsoke
klupice)
MERENjE SNAGE MIŠIĆA
BICIKL ERGOMETAR
„Sobni bicikli“ kojim se mehanički ili ektričnim putem menja
opterećenje, dok je broj okretaja
pedala konstantan i iznosi 60/minutu.
Rezultati se direktno dobijaju u „W“ (vatima).
Noviji uređaji su direktno povezani sa računarom preko kojeg se
podešava stepen
opterećenja.
Postoje i bicikli koji se mogu postaviti u ležeći položaj što proširuje
opseg ispitanika koji se
naovajnačin mogu testirati.
Primenom ergobicikala može se doći do maksimuma radne
sposobnosti ispitanika, osim kod
dobro uvežbanih sportista gde to ide do maksimalnih 95%.
Tip ergometra je i
„veslački ergometar“.
MERENjE SNAGE MIŠIĆA
POKRETNE TRAKE (TREDMIL)
Sastoje se od elektromotora koji pokreće valjke preko
kojih
se nalazi traka. Na novijim modelima se pored stepena
opterećenja može menjati i nagib trake.
Maksimalna brzina trake je do 40 km/s, a nagib do 15
o
Na svim trakama postoji STOP taster kojim se
momentalno
zaustavlja traka kako bi se sprečile eventualne povrede
prilikom testiranja.
Tredmil se kao i ergometar može povezati sa računarom,
EKG-om, pulsmetrom, uređajima koji mere dubinu
disanja i
potrošnju kiseonika i ugljenmonoksida...
MALA SPIROMETRIJA
Je postupak kojim se određuje zapremina i kapacitet pluća.
Ove vrednosti se mere pri jednoj respiraciji i iz tog razloga
predstavljaju
statičke testove jer nisu vezane za vreme.
Postoje nekolika vrsta
:
Vodeni spirometar
– sastoji se iz spirometrijskog zvona koje je
uronjeno u
posudu sa vodom i cevi koja povezuje ispitanika sa zvonom. Zvono je
povezano za kimograf sa pisačem kojim se registruju vrednosti plućnog
volumena i kapaciteta.
Suvi spirometar
– umesto zvona ima mehur povezan sa cevkom.
Rastezanje mehura dovodi do aktiviranja pisača koji beleži krivulje po
voštanom papiru.
Vitalograf
– radi na principu kao suvi, ali je dosta kompaktniji
Spirotest
– sastoji se iz dve plastične okrugle komore postavljene jedna
u
drugu. U spoljašnjoj se nalazi pokretna prepreka, koja se pod strujom
izdahnutog vazduha rotira i preko zupčanika pokreće kazaljku na skali.
Načini merenja mišićne snage:
MMT- manuelno merenje mišićne snage
Dinamometrijsko
Elektromiografsko
Klasična elektrodijagnostika
Sfingomanometrijsko
MERENjE SNAGE MIŠIĆA
DINAMOMETRIJA
Dinamometrija se zasniva na činjenici da najveću silu mišić razvija ako se segment
koji se pokreće i
tetiva kojom se mišić hvata za taj segment pod uglom od 90 stepeni..
Jedinica za merenje mišićne sile je „N“ (njutn).
To je sila koja masi od 1 kg daje ubrzanje od 9,81
Dinamometrija je jednostavna tehnika i njena primena je moguća gotovo u svim
situacijama, ne
zahteva toliku promenu položaja kao kod MMT, čime je vreme testiranja skraćeno.
Dinamometar
daje meru sile mišića a či ne i promenu intenziteta u toku njenog
dejstva.
DINAMOGRAFIJA
Zasniva se na elastičnosti ploče na kojoj se vrši pritisak i registracija promena
intenziteta mišićne sile
u toku njenog delovanja. Registracija promena mišićne sile obavlja se na
fotografskoj hartiji na kojoj
se istovremeno beleže i vremenski intervali.
Električni dinamometri
Električni dinamometri su analogni instrumenti koji
registruju promenu električne struje u metalnom središtu
na koje deluje mehanička sila pri pokušaju izvodjenja
pokreta. Vrednosti se očitavaju na elektronskim
brojčanicima instrumenta.
Nedostatak ove metode je što se ne mogu ispitivati mišići
sa većim stepenom hipotrofije.
Izokinetički dinamometar je
savremeni aparat
Dobija se detaljan uvid u stanje funkcije zgloba,
međusobni odnos agonista i antagonista i bilateralno
poređenje istih mišićnih grupa
Omogućava izolovano merenje snage pojedinih mišićnih
grupa, različite vrste kontrakcije, merenje obima pokreta.
Funkcionalnost zglobova kolena, skočnog zgloba, kuka,
ramena, lakta i kičmenog stuba.
Elektromiografija
Invazivna dijagnostička
metoda kojom se registruje
električna aktivnost mišića
uvođenjem u ispitivani mišić
tanke igle (elektroda).
Potreban je ubod u mišić.
U dijagnostici može da
ukaže na uzrok slabosti- da li
je u pitanju primarno
mišićno oboljenje ili postoji
oštećenje nerva.
Ako se na MMT dobije
ocena 0 ili 1 neophodno je
EMG ispitivanje
Površinska elektromiografija
Elektrodama prislonjenim na
mišiće dobija se informacija
o
zamorljivosti, aktivaciji i
relaksaciji
mišića.
Obzirom da se elektrode
postavljaju na površinu kože
za razliku od igličnih
elektroda (koje su potrebne
za dublje locirane mišiće),
ovaj postupak je potpuno
bezbolan.
Klasična elektrodijagnostika
Ispitivanje nadražljivosti i provodljivosti motornih nerava
i mišića.
Draženje se vrši faradskom ili galvanskom strujom.
Može se utvrditi da li je uzrok slabosti oštećenje nerva ili
mišića
MERENJE PROTOKA KRVI
- OSCILOGRAFIJA
Oscilografija
je objektivna metoda merenje protoka krvi u
ekstremitetima.
Ovom metodom se dobija uvid u stanje krvnih sudova, i to na
osnovu ocrtanih pulsnih krivulja
na oscilogramu.
Oscilografija je neinvazivna metoda koja se zasniva na na
principu promene pritiska u
manžetni.
Sprovodi se uz pomoć manžetne u kojoj je pritisak viši od pritiska
ispitanika.
MMT
manuelni
mišićni test
MMT-manuelno mišićno testiranje
Rutinski se primenjuje u radu fizioterapeuta
Dobijene rezultate koriste fizioterapeuti i fizijatri radi
utvrđivanja funkcionalne dijagnoze.
Merenje se izvodi pre terapije, periodično u toku trajanja
terapije i po završetku terapije.
Šta treba znati o mišićima i
pokretima?
Da bi se MMT pravilno izvodio potrebno je poznavanje
anatomije:
pripojna mesta mišića,
inervacija,
uloga mišića u pokretu,
normalan i patološki pokret.
Osnovni elementi MMT
1.Početna pozicija
2.Fiksiranje
3.Test pokret
4.Gravitacija
5.Manuelno opterećenje
2. Fiksiranje
Da bi mišić efikasno izveo
pokret treba da ima
nepokretno početno
pripojno mesto
Nekada je težina tela
dovoljna da obezbedi
stabilizaciju segmenta.
Uglavnom je potrebno
manuelno fiksiranje
susednog proksimalnog
segmenta
3.Test pokret
Pokret koji se koristi u MMT
To je dobro razrađen i sistematizovan pokret, koji se
izvodi
iz tačno određenog početnog položaja u
određenom smeru i određenog je obima.
Uglavnom je pun obim pokreta ali može biti i samo deo
obima (zbog dejstva gravitacije).
-Npr: fleksija kolena do 90˚ a dalji pokret je potpomognut
gravitacijom
5.Manuelno opterećenje (otpor)
od strane ispitivača
Na određeno mesto i u strogo određenom pravcu.
Mesto je na distalnom kraju telesnog segmenta kojeg
testirani mišić pokreće.
Nekada je opterećenje i na susednom segmentu (MMT
abduktora kuka)
Na taj način ispitivač koristi duži krak poluge pa mu je
potrebna manja snaga pri pružanju otpora pokretu, a time
je bolja procena snage mišića.
Pravac manuelnog opterećenja treba da bude u liniji
dejstva testiranog mišiča
3 načina pružanja otpora
1. Ravnomerno opterećenje kroz ceo obim pokreta-
zamorno, i teško se tačno ocenjuje jer mišići razvijaju
različitu silu tokom pokreta
2. Test prevazilaženja najčešči i najbolji način
-Opterećenje se postupno povećava tokom pokreta
3. Izometrijski test – ispitanik pokušava da izvede pokret,
koji je protiv jakog opterećenja od strane ispitivača i ne
može biti savladano. Značajno je kod ispitivanja snage
kada je ograničen obim pokreta
Ocene na MMT
Ocena
5 –
odgovara snazi normalnog mišića
To predstavlja 100% snage mišića
Mišić može izvesti pun obim pokreta uz savlađivanje sile
gravitacije i maksimalnog manuelnog opterećenja.
Ocena
4
predstavlja 75% snage mišića
Mišić može izvesti pun obim pokreta protiv gravitacije i
umerenog manuelnog opterećenja
Ocene 3 i 2
Ocena
3
– 50% snage - mišić može izvesti pun obim
pokreta protiv sile gravitacije ali ne može savladati
nikakvo dodatno manuelno opterećenje.
Ocena
2
– 25-30%snage – mišić može izvesti pun obim
pokreta u rasterećenju (eliminisana gravitacija). Mišić nije
u stanju da savlada težinu dela tela koji pokreće.
Ocene 1 i 0
Ocena
1
(5-10%snage) mišić nije u stanju da izvede
pokret ali pri pokušaju izvođenja pokreta može se uočiti
vidljiva ili palpatorno osetljiva kontrakcija.
Ocena
0
– prilikom pokušaja izvođenja pokreta nema
vidljive ni palpatorno osetljive kontrakcije
+ i -
Kada rezultat testiranja ne odgovara ni jednoj oceni tada
se najbližoj oceni doda (+) ili (-)
Ako se utvrdi da mišićna snaga prevazilazi jednu ocenu , a
ne doseže sledeću, višu, upisuje se niža sa znakom (+) ili
viša sa znakom (-) zavisno od toga kojoj oceni je bliža.
MERENjE SNAGE MIŠIĆA
Ocenjivanje snage mišića:
0
– nema traga mišićne kontrakcije koja bi se mogla videti ili
palpirati
1
– postoji kontrakcija, ali ne dovodi do pokreta
2
– mišić ostvaruje pokret,a li uz isključenje sile Zemljine teže –
gravitacije
3
– postoji pun pokret, bez bilo kakvog dodatnog otpora
4
– postoji pun pokret uz izvestan otpor od strane ispitivača
5
– postoji pun pokret uz pun otpor od strane ispitivača
Radi bolje preciznosti ocenama se mogu dodavati i znaci + i -
Još nekoliko pravila
Redosled
pokreta u testiranju treba da bude takav da se iz
jednog početnog položaja izvedu svi potrebni pokreti, a
zatim promeniti položaj
Isti ispitivač
prati jednog pacijenta
Treba razlikovati slabost mišića od ograničenja obima
pokreta
Rezultati se unose u formulare: ocena i dopunski nalazi
kao što je kontraktura-K i spazam S
