SADRŽAJ
UVOD.................................................................................................................................3
1. OSNOVNE POSTAVKE UREĐENJA PUTNE MREŽE................................................4
1.1. Prostorni razvoj i koncentracija izvora i ciljeva.............................................4
1.2. Saobraćajna funkcija putne mreže..................................................................4
1.3. Hijerarhija saobraćajnih težišta.......................................................................5
2. KLASIFIKACIJA PUTEVA............................................................................................6
2.1. Geopolitički kriterijum klasifikacije puteva....................................................6
2.2. Eksploatacioni kriterijum klasifikacije puteva...............................................6
2.2.1. Podjela puteva prema vrsti saobraćaja za koji su namijenjeni..................7
2.2.2. Podjela puteva prema veličini saobraćajnog opterećenja.........................7
2.2.3. Podjela puteva prema namjeni i saobraćajnom značenju.........................7
2.3. Tehnički kriterijum klasifikacije puteva..........................................................9
2.3.1. Podjela puteva prema topografskim obilježjima terena.............................9
2.3.2. Podjela puteva prema vrsti kolovoznog zastora......................................10
3. GRADSKA SAOBRAĆAJNA MREŽA........................................................................11
3.1. Pojam gradske saobraćajne mreže...............................................................11
3.2. Klasifikacija gradskih saobraćajnica............................................................12
4. KLASIFIKACIJA PUTEVA U BOSNI I HERCEGOVINI.............................................13
ZAKLJUČAK...................................................................................................................14
LITERATURA..................................................................................................................15
UVOD
Pravilan razvoj i funkcionisanje države je nemoguće uspostaviti bez prateće
infrastrukture. Putna mreža, kao jedan od elemenata saobraćajne infrastrukture, je
direktan pokazatelj stepena razvoja i kao takva mora da ima definisana pravila pod
kojima je vlasnik (upravljač) može staviti u upotrebu, ali i pravila namijenjena
korisnicima.
Pošto je put objekat koji se oblikuje prema potrebama korisnika i sredine u kojoj se
nalazi, istovremeno i mijenjajući tu sredinu, uz sebe veže širok spektar karakteristika
po kojima je moguće izvršiti podjelu. Smisao podjele jeste da se u grupe svrstaju svi
putni potezi koji imaju isti uticaj na globalni sistem putna mreža – razvoj države. Zbog
toga se u regulativi svake države definišu kriterijumi po kojima se vrši proces
klasifikacije.
Za razliku od klasifikacije gdje postoji više različitih podjela, kategorizacija daje samo
jednu. Ova podjela proizilazi iz istih kriterijuma koji su korišćeni u klasifikovanju, s
tom razlikom što se za kategorisanje posmatra njihov pojedinačan uticaj na
saobraćajni, društveni i ekonomski sektor jedne države.
Putni pravac, osim jasno sagledljive geometrije na terenu, preciznije definiše i niz
karakteristika koje, posmatrane kao cjelina, daju prioritetan značaj saobraćajnoj
mreži u razvoju cijele države. Za postizanje konačnog rezultata, tj. rangiranja
važnosti puta, neophodno je induktivnom metodom sabrati sve njegove dostignute
nivoe u različitim sferama uticaja. U tu svrhu se provodi proces klasifikacije, odnosno
svrstavanje
dionica, tačnije kompletnih poteza putne mreže u grupe sa zajedničkim
karakteristikama.
Seminarski rad sastoji se od četiri dijela. U prvom dijelu rada razrađene su osnovne
postavke uređenja putne mreže sa akcentom na prostornom razvoju i koncentraciji
izvora i ciljeva, saobraćajnom funkcijom putne mreže i hijerarhijom saobraćajnih
težišta. Drugi dio rada odnosi se na klasifikaciju puteva prema geopolitičkom,
eksploatacionom i tehničkom kriterijumu, dok je u trećem dijelu seminarskog rada
objašnjena gradska saobraćajna mreža i klasifikacije gradskih saobraćajnica. U
četvrtom dijelu rada prikazana je klasifikacija puteva u Bosni i Hercegovini.
2
terminala drugih sistema ili ka njima (vodeni, vazdušni, željeznica). Posljedično,
putna mreža je i ključni element objedinjavanja različitih vidova saobraćaja u cjelovitu
infrastrukturnu osnovu ukupnog razvoja države.
Pošto putnu mrežu koriste kolektivni (javni, međugradski, prigradski i gradski prevoz)
i individualni vidovi prevoza (putnički automobili, teretna vozila, biciklisti, pješaci)
potrebno je cjelovito razmatranje svih vidova uz maksimalno usklađivanje konfliktnih
zahteva.
1.3. Hijerarhija saobraćajnih težišta
Putna mreža prostorno i funkcionalno mora biti saglasna stepenu prostorne i
vremenske koncentracije izvornih i ciljnih tokova prevoza ljudi i transporta robe.
Funkcija poteza putne mreže direktno je uslovljena kategorijama saobraćajnih težišta
(centara razvoja) koje povezuje u skladu s njihovim značajem i intenzitetima funkcije
u prostoru.
4
4
http://www.putic.com
4
