Kliničko epidemiološke karakteristike influence
Grip – Influenca
(Grippus epidemicus)
Grip je akutno infektivno vrlo kontagiozno respiratorno oboljenje,izazvano
virusom influence,koji primarno i selektivno napada epitel respiratornih puteva. Bolest
se širi neobično brzo,izazivajući manje i veće epidemije,pa i pandemije.
Grip je najrasprostranjenije infektivno oboljenje,koje može biti veoma štetno po
decu,starije osobe i hronične bolesnike.
Istorijat
Za grip se zna od V veka, ali se verovatno javljao i ranije. Prva poznata
pandemija bila je 1173. godine. Od XVI do XIX veka zabeleženo je 9 pandemija. U XX
veku pandemije ili veće epidemije su se javljale svakih 3 – 5 godina. Među njima su
najpoznatije španska groznica od 1918. – 1920. godine sa 20.000.000. umrlih i azijski
grip 1957. godine sa 2.000.000.000 obolelih lica. U istorijatu ove bolesti vazni su datumi
kada su se desila prva kultivisanja i izolacija virusa,proizvodnja vakcine i aktivna
imunizacija.
Etiologija
Virus gripa je RNK virus, spada u grupu miksovirusa (Myxoviridae), koji pripadaju
familiji Orthomyxoviridae. Naziv su dobili zbog toga što imaju afinitet za mukoproteine.
Virus gripa predstavlja ovalno telašce koje je veličine od 100
m. Postoje tri tipa
virusa gripa: tip A, B, C. Svi imaju slična biološka i patogena svojstva,ali se razlikuju po
antigenoj strukturi i nekim epidemiološkim osobinama. Antigena struktura pojedinih
tipova virusa gripa može vremenom da se menja, to se naročito odnosi na tip A, koji je
vrlo nepostojan, pa se menja i u toku raznih epidemija: npr. za vreme pandemije 1947.
izolovana varijanta A
1
, a u toku azijskog gripa 1957. varijanta A
2
.
Jezgro virusa tipa A čini nukleoprotein. Njegova RNK ima 8 različitih segmenata, koji
igraju važnu ulogu u genetskim kombinacijama virusa i stvaranju mutanti.
Virus ima svoj omotač sa dva spoljna antigena,koji igraju glavnu ulogu u stvaranju
imuniteta, to su: hemaglutin (H) i neuromidaza (N) antigeni. H i N antigeni su podložni
čestim promenama pa zato nastaju novi podtipovi virusa. Poznata su 24 podtipa virusa
A, od kojih su samo 4 podtipa humani, a ostali su animalni.
Ne postoji unakrsni imunitet između raznih tipova i varijanata virusa gripa. Zbog toga je
moguće da se gripozna infekcija preboli više puta, i to u kratkim vremenskim
razmacima.
Svi tipovi virusa gripa su neotporni na sobnoj temperaturi i sunčevoj svetlosti, ali
dobro podnose vrlo niske temperature. U stanju su da aglutiniraju eritrocite,što se koristi
za dijagnostičku reakciju inhibicije hemaglutinacije. Svi tipovi virusa gripa izazivaju
porast odgovarajućih antitela kod obolelog, koja se dokazuju reakcijom neutralizacije.
Poznato je da i animalni virusi tipa A mogu igrati ulogu u pojavi i širenju gripa.
Epidemiologija
Inkubacija:
je kratka, 1 – 2 dana.
Izvor infekcije:
obolela osoba u toku prvih 5 – 7 dana bolesti. Virus se tada razmnožava
u sluznici nasopharynxa.
Putevi širenja:
Fligeove kapljice, izbačene za vreme kašljanja, kijanja, govora. Zatim se
virus može preneti direktnim kontaktom (poljubac).
Širenju ove kapljične infekcije doprinose zimski period i boravak u zatvorenom prostoru.
Virus se ne može dugo održati u spoljnoj sredini pa indirektno prenošenje bolesti nije
značajno.
Epidemiološke karakteristike:
Grip je stalni pratilac čovečanstva i javlja se u vidu manjih
ili većih epidemija pa i pandemija. Ima sezonsi karakter,širi se obično zimi ili u rano
proleće, ali se epidemije mogu javiti nezavisno od godišnjeg doba. Od gripa oboljevaju
naročito deca predškolskog i školoskog uzrasta, ali i odrasli.
Zbog masovnosti infekcije i brzine kojom se širi, ova bolest je dobila ime
grip
. Ono
potiče od francuskog
agripper
– što znači zgrabiti,ščepati. Dobro je poznat i drugi naziv
ove bolesti –
influenza
, označava dinamiku i snagu širenja infekcije, a potiče od
latinskog
influere
– upasti silom, prodreti. Po broju oboleli, grip prevazilazi sve infektivne
bolesti. Od gripa prosečno godišnje oboli 10 – 20% gradskog stanovništva, a u toku
epidemije mnogo više. U našoj zemlji broj obolelih varira iz godine u godinu od 45.000
do 500.000.
Epidemije gripa se javljaju periodično, u dosta pravilnim vremenskim razmacima. Jedne
epidemije se javljaju svake 2 – 3 godine. Veoma se brzo šire i izazvane su skoro uvek
virusom tipa A, tj. njegovim varijantama (A
1
, A
2
). Virus B izaziva manje epidemije, i to
svakih 4 – 6 godina. Poznate su i endemosporadične forme infekcije, koje mogu izazvati
