Tema:
Knjiženje uplata javnih prihoda
4
Danas, razvojem modernih funkcija države i čestih potreba, specifične
intervencije u privredi, ovakvi oblici prihoda sve više se afirmišu u ukupnim
prihodima, posebno javni dug. Vanredni prihodi će se prestati firmirati kada
nestane razloga zbog kojih se formiraju.
Prema
metodu sticanja prava na javne prihode
, u odnosu na nosioce dohotka
i obveznika, jevni prihodi se dele na:
Originarni prihodi
(ili izvorni prihodi) su oni koje država ostvaruje svojom
privrednom aktivnošću. Uglavnom su to prihodi od državnih prduzeća i drugih
oblika državne aktivnosti. Država se javlja kao privredni subjekt koji organizuje
preces proizvodnje, promet i dr. Preko državnih preduzeća, a prohod, ostvaren
njihoom aktivnošću spada u originarni preihod.
Derivatni (izvedeni) prihodi
se uglavnom prikupljaju na bazi finansijskog
suvereniteta, te po tome imaju prinudni karakter. Derivatni ili izvedeni su zbog
toga što ih država izvodi iz ostvarenog dohotka pravnih ili fizičkih osoba.
Osnovni oblici ovog prihoda su:
porezi
doprinosi
takse
Prema
karakteru vlasti i odnosa
u kojima se sa jedne strane pojavljuje država,
a sa druge strane fizička ili pravna lica jeste podela prihoda na:
Javno-pravni
su takvi prihodi kojhe država, putem svog finansijskog
suvereniteta, ubiira iz dohotka, odnosno iz drugih oblika imovine na osnovu
vlasnštva nad preduzećima ( državna svojina i državna preduzeća). Tu država,
učestvuje u ostvarivanju prihoda pre svega preko vlasništva.
Jedna od osnovnih podela prihoda jeste podela
na prihode od stanovništva i
privatnih lica
, a ona zavisi pre svega od kojeg se subjekta u privredi ubira javni
prihod.
Prihodi od stanovništva
potiču od dohotka ili od drugih imovina građana. To
su razni oblico poreza, taksa, doprinosa, koji obavezno plaćaju fizičke osobe,
odnosno koje su na to dobrovoljno pristale.
5
Prihod od pravnih osoba
( privrednih i drugih pravnih osoba) su prihodi koje
država ostvaruje od privrednih i drugih subjekta u obliku poreza, doprinosa, taksa,
carina i slično.
U formiranju i ponašanju javnih prihoda od velikog značaja nije samo njihova
visina, već i struktura po subjektima koji ih formiraju. U državama sa državnom i
društvenom svojinom sredstava proizvodnje dominirajući oblikm su prihodi od
pravnih osoba.
Parafiskalni prihodi
su specijani oblik javnih prihoda koji nisu namenjeni
potrebama budžeta, već neposrednom podmirivanju određenih društvenih potreba.
Ovaj oblik kao izvanbudžetski ne potpada pod direktno regulisanje od strane
lokalnih organa države. Parafiskalni prihodi se javljaju paralelno sa fiskalnim,
gotovo isti su im izvori, efekti u privredi, samo što imaju sprecifične namene.
Karekteristike i vrste javnih prihoda
U osnovne oblike državnih ili javnih prihoda spadaju: porezi,carine, doprinosi,
takse, parafiskaliteti. Jedna od osnovnih karakteristikagotovo svih oblika prihoda
jeste
obaveznost
koju utvrđuje država, odnosno uža javno-privatna tela.
Druga karakteristika im je čisto ekonomska, ne podležu zakonima tržišta,
odnosno igri ponude i tražnje. NJih u osnovi utvrđuju organi javno-pravnog tela,
zbog čega imaju javno-pravni karakter.
Fiskalni prihodi
služe za finansiranje državnih potreba ( pokriće javnih
rashoda) koje javna vlast čini u vršenju svojih funkcija.
Principi korišćenja i efekti sredstava se znatno razčlikuju od proncipa
reprodukcije sredstava privrednih subjekata.tok cirkulacije i povraćaja (kružno
kretanje sredstava) uglavnom ne postoji osim kada se radi o prihodima iz
neposredo proizvodne funkcije države (originarni javni prihodi).
U našem finansijskom sistemu javnog finansiranja u formiranju državnih
sredstava možemo istaći nakoliko osnovnih karakteristika u opštem ponašanju:
1. brži rast državnih prihoda od rasta nacionalnog dohotka privrede u
dugoročnom periodu
7
odobrenje na individualnim računima obveznika javnih prihoda u iznosima koji su
pojedinačno iskazani u dnevniku blagajne.
1) a)
01001 blagajna- obveznik je uplatio novac u blagajni
2100
b)
01000 BANKA- novac je iz blagajne prenet na račun banke
01001
Naplata se kniži kao zaduženje klase „0“ a odobrenje klase „2“.
Knjiženje izvoda o izvršenoj uplati naplaćenih javnih prihoda preko blagajne
na odgovarajući račun banke u GK vrši se tako što se za ukupan iznos zadužuje
odgovarajući račun novčanog prometa banke u klasi „0“, a odobrava račun
blagajne po osnovu kojeg je izvršena uplata.
01000 banka }izvod o izvršenoj uplati
01001 blagajna
Uplata javnih prihoda izvršena preko nosioca platnog prometa knjiži se u
glavnoj knjizi tako što se za ukupan iznos po izvodu zadužuje račun novčanog
prometa banke u klasi „0“, a odobrava odgovarajućem računu obveznika javnih
prihoda u klasi „2“.
Istovremeno se sprovodi knjiženje na individualnim (matičnim) računima
obveznika na potražnoj strani u klasi „2“ na osnovu priloga o izvršenim
pojedinačnim uplatama koje čine sastavni deo izvoda.
21400 porez na imovinu 15.000
11400 porez na imovinu na poljoprivredno 15.000
- za izvršeno zaduženje poreza na imovinu
01400 banka 15.000
21400 porez na imovinu 15.000
- za izvršenu uplatu
