1
UNIVERZITET U SARAJEVU
Prirodno-matematički fakultet
Odsjek za geografiju
SEMINARSKI RAD
TEMA:
KOMPARACIJA'' GRAND TETON'' NACIONALNOG PARKA
(SAD) I NACIONALNOG PARKA ''SUTJESKA –PERUĆICA'' (BOSNA I
HERCEGOVINA)
MENTOR: prof.dr. Alma Pobrić STUDENT: Svjetlana Popović
Januar, 2018 godine.
2
NACIONALNI PARK ''GRAND TETON''
Opšti podaci:
Nacionalni
park
Grand
Teton
je
Nacionalni park Sjedinjenih Dr
žava na
sjeverozapadu Vajominga. Na oko
310.000
hektara
(480
kvadratnih
kilometara, 130.000 ha, 1.300 km
2
),
park obuhvata glavne vrhove tetonske
teritorije, kao i većinu sjevernih dijelova
doline poznatih kao Jackson Hole .
To je samo 10 milja (16 km) južno od
Nacionalnog parka Yellowstone, čiji je povezan sa službom Nacionalnog parka John D.
Rockefeller, Jr. Memorial Parkway. Zajedno sa okolnim nacionalnim šumama, ova tri
zaštićena područja čine gotovo 18.000.000 hektara (7,300,000 ha) Velikog Yellowstone
ekosistema, jednog od najvećih svjetskih intaktnih srednjih širina umerenih ekosistema.
Istorija čoveka u Velikoj Tetonskoj regiji datira još najmanje 11.000 godina, kada su prvi
nomadski lovci i sakupljači Paleo-Indijanci započeli migriranje u region tokom toplijih
mjeseci koji se bave hranom i zalihama.
Početkom 19. vijeka, prvi bijeli istraživači su naišli na istočne Shoshone ''natives''-
starosjedioce. U periodu od 1810. do 1840. godine region je privukao trgovce krznom
koje su se borile za kontrolu profitabilne trgovine istih.
Vladine ekspedicije SAD-
a u regiji započele su sredinom 19. vijeka kao granice
istraživanja u Yellowstone-u, sa prvim ''bijelim'' naseljenicima u Jackson Hole koji su
stigli
u
1880-ih.
4
Naseljenost kroz istoriju
Paleo-Indijanci i Indijanci
Paleo-indi
jska prisutnost u sadašnjem Nacionalnom parku Grand Teton datira više od
11.000 godina. Klimatizacija doline Jackson Hole u to vrijeme bila je hladnija i planinska
od polusridne (polusuhe) klime
u odnosu na današnju, a prvi ljudi su bili lovci migranati
koji su provodili ljetnje mjesece u Jackson Holu i zimovali u dolinama zapadno od
Tetonskog područja.
Uz obale
jezera Džekson , otkrivene su vatrogasne jame, alati i ono što se smatra kao
ribarskim priborom
. Jedan od pronađenih alata je povezan sa kulturom Clovis , a alati iz
ovog kulturnog perioda datiraju najmanje 11.500 godina.
Neki od alata su napravljeni od opsidijana, a hemijska analiza ukazuje na izvore blizu
današnjeg Teton Passa , južno od nacionalnog parka Grand Teton. Iako je opsidijan bio
dostupan i severno od Jackson Hole, praktično svi vršci za koplja koje su pronađene su
iz izvora prema jugu
, što ukazuje na to da je glavna sezonska migracijska ruta za
Paleo-Indijance bila iz ovog pravca
Od 11.000 do približno 500
godina n.e., nema puno
dokaza
o
promjeni
u
migracionim
obrascima
među indijanskim grupama
u regionu i nema dokaza koji
ukazuju na bilo kakvo trajno
ljudsko naselje.
Kada su
‘’bijeli’’ američki
istraživači prvi put ušli u regiju u prvoj deceniji 19. vijeka, susreli su se sa istočnim
plemenima naroda Shoshone. Većina Shoshonea koji su živjeli u prostranom prostoru
5
većeg regiona Jelendvon su i dalje bili pješaci, dok su druge grupe Shoshone koje su
boravile na nižim nadmorskim visinama ograničile upotrebu konja.
Planinski stanovi Shoshone bili su poznati kao "
ovčari
" ili "
Tukudika
" kako se sami
pozvali, pošto su njihova ishrana bila dugoroga ovca .
Šošoni su nastavili da prate istu selektivnu šemu kao i njihovi prethodnici i
dokumentovani su kako imaju blisku duhovnu vezu sa Tetonskim opsegom.
Smatra se da je brojne kamene ograde na nekim vrhovima, uključujući i na gornjim
padinama Grand Tetona (poznate jednostavno kao
The Enclosure
), koristile Shoshone
tokom kvazija vida .
Region Teton i Jelenstone Shoshone preselio se u Indijski rezervat Wind River nakon
osnivanja 1868. Rezervat
se nalazi 100 mi (160 km) jugoistočno od Jackson Hole na
zemlji koja je izabrana od strane
načelnika Washakie .
TRGOVANJE KRZNOM I ‘’ OTKRIĆE PARKA’’
Lewis i Clark ekspedicija (1804-
1806) prošla je sjeverno od regije Grand Teton. Tokom
povratka iz Tihog okeana
, član ekspedicije John Colter dobio je rani dopust, tako da je
mogao da se pridruži dvojici lovaca na krzno koji su krenuli ka zapadu u potrazi za
kožom dabrova.
Kasnije ga je angažovao Manuel Lisa da bi vodio traperje krzna i istraživao regiju oko
reke Yellowstone .
Tokom zime 1807/08. Kolter je prošao kroz Jackson Hole i bio je prvi
kavkaski koji je vidio
Tetonsko područje.
Godine 1931. na polju Tetonije, Idaho ,
otkriven je kameni kamen , kamen
urezan u obliku glave s natpisom "John
Colter" sa jedne strane i godine "1808"
sa druge strane je zapadno od Teton
Passa. Colter Stone nije potvrdio
autentičnost koju je kreirao John Colter
i možda je bio rad kasnijih ekspedicija u
regionu.
7
Do 1900. napušteni su svi organizovani napori da se pronađu minerali.
Iako područje Teton nikada nije bilo trajno naseljeno, prvi stanovnici su počeli da se
naseljavaju dolinu Jackson Hola
istočno od opsega 1884. godine.
Regija je najviše bila pogodna za uzgoj sijena i stočarstva.
Počevši od dvadesetih godina prošlog vijeka, automobil je omogućio brži i lakši pristup
po
dručjima prirodne ljepote. Kao odgovor na povećani turizam, uspostavljeni su rančevi,
neki novi, a neki od postojećih-lokalnih stočarskih resursa, tako da urbani putnici mogu
doživjeti život stočara.
Osnivanje parka
Na
severu
Jackson
Hole,
Nacionalni park Yellowstone je
osnovan 1872. godine, a do kraja
19. vijeka, zaštitnici su željeli
proširiti granice tog parka tako da
uključuju bar Teton Range.
Do 1907. godine, u nastojanju da
reguliše protok vode za potrebe
navodnjavanja,
američki Zavod za rekultivaciju izgradio je brane od trupaca na izlivu
Snake u jezerskom jezeru.
Ova brana je propala 1910. godine, a novi betonski Jackson Lake Dam ga je zamenio
do 1911. Brana je još uvećana 1916. godine, podizanjem jezera vode 39 stopa (12 m) u
sklopu projekta Minidoka
, osmišljenog za navodnjavanje poljoprivrede u državi Idaho.
Ostali planovi izgradnje brana za druga jezera u Tetonskom opsegu uznemirili su
nadležnog iz državnog parka Yellowstone Horace Olbrajt , koji je želio da blokira ovakve
napore.
Stanovnici Jackson Hole su se suprotstavili ekspanziji Yellowstone-
a, ali su se više
zalagali za uspostavljanje zasebnog Nacionalnog parka koji bi obuhvatio Tetonsko
područje i šest jezera u osnovi planina. Nakon odobravanja Kongresa, predsjednik
