UNIVERZITET U TRAVNIKU
PRAVNI FAKULTET
Seminarski rad iz predmeta Komparativna pravna historija
KONCEPT PRAVA KOD STARIH GRKA
Kiseljak, april 2019. godine
2. Država
1.1. Historija grčkog svijeta i klasične Atine
Trajanje antičke grčkog doba nije određeno među stručnjacima. “Današnji grčki autori,
npr., pod antičkim dobom razumijevaju vrijeme od oko 1.000 godina koji počinje od pada
Mikene (1150. p.n.e.) i traje do rimskih osvajanja (146. p.n.e).”
2
Historičari su to doba
podijelili na četri razdoblja uzimajući u obzir njihove razlike. Početni period ili “mračno
doba” o kojem se najmanje zna, okarakterisano je plemenskim seobama i padom mikenske
kulture. Jonski Grci vrše seobu na egejska ostrva i obale Male Azije, dok dorski grci
dolaze u kontinentalnu Grčku. Razvija se zanatstvo i pomorska trgovina, što je popraćeno
pojavom gradova. Istočni utjecaji dolaze u drugom periodu koji se naziva arhajski (800-
490). Poslije jednog stoljeća pojavljuju se Sparta i Atina, što je popraćeno pojavom
Perzijanaca na obalama Mediterana. Klasično doba (490-323. p.n.e.) kao treći period
značajno je po atinskom sukobu sa Perzijancima. Grčki savez protiv perzijanaca vođen je
od strane Atine. Sa pozicije najmoćnije Grčke države Atina biva u ratu (431-404. p.n.e.)
zbačena od strane Sparte. Atinska demokratija je na svom vrhuncu za vrijeme vladavine
Perikla (461-429.p.n.e.). Djela koja su preživjela, čiji su autori Demosten, Platon,
Ksenofon, Aristotel, Herodot i Tukidid, ne mogu biti objektivan izvor saznanja o historiji
stare Grčke. Autori tih djela su bili konzervativni simpatizeri Atine. Tim činjenicama
historija i politika Atine je bolje poznata od historije drugih grčkih gradova.
UsresreĎivanjem na političku i diplomatsku historiju zanemarena su ekonomska i
socijalna historija. Pojava osvajanja od strane Aleksandra Velikog označava četvrti period
koji je završen rimskim osvajanjem Grčke. Mnoga osvajanja i promjene vlasti kroz
historiju, proširile su grčki utjecaj do zemalja na istoku. Rezultatom međusobnog utjecanja
na kulture stvara se helenizam. Veliki broj samoupravnih jedinica, porast stanovništva,
ograničene obradive površine i ekspanzija Grčke kulture dovode do osnivanja Grčkih
kolonija u Mediteranu. Utjecaj bliskog istoka je neupitan u kontekstu grčkih dostignuća.
Polisi kao glavni politički model organizacije vlasti su bili monarhije. Vidljiva
kategorizacija društva na slojeve dovela je do protivljenja monarhijskoj vlašću koja je
ukinuta 683. p.n.e., pa se 500. p.n.e. uspostavlja demokratska vlast.
2
Fikret Karčić, Komparativna pravna historija, Historijski kontekst (Sarajevo: Pravni fakultet, 2012) str.54.
