UNIVERZITET U TUZLI
EKONOMSKI FAKULTET
VISOKA POSLOVNA ŠKOLA
SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA
BANKARSTVO
TEMA:KONTROLA I REVIZIJA U BANKARSKOM POSLOVANJU
PROFESOR: STUDENT:
Tuzla,novembar 2011.
2
SADRŽAJ
UVOD........................................................................................................................................3
I. INTERNA KONTROLA U BANKAMA
...............................................................................
4
1.1. Pojam, predmet i ciljevi interne kontole..........................................................................4
1.2. Sistemi internih kontrola i vrste internih kontrla.............................................................5
1.3. Komponente interne kontrole.........................................................................................7
1.3.1. Kontrolno okruženje.................................................................................................. 8
1.3.2. Procjena rizika........................................................................................................... 8
1.3.3. Kontrolne aktivnosti..................................................................................................8
1.3.4. Informisanje i komuniciranje.....................................................................................9
1.3.5. Monitoring................................................................................................................. 9
1.4. Ograničenja interne kontole.............................................................................................9
II. INTERNA I EKSTERNA REVIZIJA U BANKAMA
........................................................
10
2.1. Pojam i razvoj interne revizije.......................................................................................10
2.2. Pojam i razvoj eksterne revizije..........................................................................................15
III. ODNOS KONTROLE I REVIZIJE
....................................................................................
16
3.1. Razgraničenje između interne kontrole i interne revizije...............................................17
3.2. Oslanjanje na internu kontrolu u procesu revizije..........................................................17
ZAKLJUČAK
...........................................................................................................................
18
LITERATURA
..........................................................................................................................
19
UVOD
4
Riječ „kontrola“ potiče od francuske riječi „contre-role“, što znači protiv uloga. To je provjera
koja se vrši putem suprotstavljanja, odnosno upoređivanja između onoga što jeste i onoga što
treba da bude.
COSO (The Committee of Sponsoring Organizations od the Treadway Commisssion) je 1992.
godine pripremio izveštaj o internoj kontroli u kom je interna kontrola definisana na sljedeći
način:
„Interna kontrola je proces, koji iniciraju upravni odbori ekonomskih entiteta, menadžment, ili
drugi zaposleni u tim entitetima, koji ima za cilj da pruži razumno uvjeravanje koje se odnosi
na stvaranje ciljeva u sljedeće tri kategorije:
pouzdanost finansijskog izveštavanja,
efikasnost i efektivnost poslovanja, i
usaglašenost u primjeni zakona i drugih propisa.“
Funkcija banaka u okviru finansijskog sistema je da obazbjeđuju zajmove, primaju depozite i
pružaju druge finansijske usluge svojim klijentima, poslujući pri tom pod uslovima veoma
striktnih saveznih i državnih propisa sačinjenih prvenstveno da bi zaštitili interes javnosti.
U dinamičnim uslovima poslovanja neophodno je kvalitetno upravljanje budućim razvojem
banke, što zahtjeva adekvatnu strategijsku kontrolu. U tom smislu, strategijska kontrola
zahtjeva aktivno praćenje okruženja i pribavljanje kvalitetnih eksternih informacija.
Kontrola kao upravljačka funkcija nije registrator tekućih aktivnosti banke, već je navigator i
inovator njenih budućih poslovnih aktivnosti.
Da bi kontrola bila efikasna treba da bude zasnovana na standardima. Kontrola podrazumjeva
mjerenje aktivnosti i preduzimanje korektivnih akcija kako bi se obezbjedilo ostvarenje
planova poslovanja. Odstupanja u odnosu na plan mogu biti pozitivna i negativna. Ukoliko su
u pitanju negativna odstupanja, razlozi su najčešće sljedeći:
1. nerealno ili neadekvatno formulisan plan ili
2. problemi sprovođenja aktivnosti planova.
Značajno je i pomenuti bankarsku superviziju kao vrstu kontrole, koja obuhvata provjeru da li
je poslovanje banaka u skladu sa zakonima i propisima i kako banke upravljaju rizicima.
Za stabilan bankarski sistem veoma je značajna efikasna supervizija koja treba da obezbjedi
da banke uvjek posluju na zdravim osnovama, odnosno da uvjek imaju dovoljan volumen
kapitala i rezervi radi zaštite od rizika.
Osnovni ciljevi interne kontrole u banci su:
zaštita njenih sredstava od pretjeranog trošenja, prevara ili neefikasne upotrebe,
osiguranje validnih računovodstvenih podataka,
osiguranje saglasja s politikama menadžmenta, i
5
ocenjivanje rada svih zaposlenih (radnika i menadžera), kao i odeljenja unutar banke.
1
U cilju postizanja što efikasnije interne kontrole u banci neophodno je:
definisati jasna područja odgovornosti (formiranjem odjeljenja za određenu srodnu
grupu bankarskih poslova, npr. krediti stanovništvu, krediti privredi, lizing poslovi,
osiguranje itd.),
odrediti rutinske postupke za obradu svake transakcije (koja mora proći kroz četiri
odvojene faze: treba biti označeno ko će je odobriti, treba li biti odobrena, izvršena i
evidentirana, ako menadžment želi usmjeravati aktivnosti banke prema planu – tipičan
primjer su krediti),
izvršiti raspodjelu dužnosti (tako da nijedna osoba ili odjeljenje ne vodi transakciju
potpuno od početka do kraja u cilju međusobne kontrole zaposlenih, kako bi greške
koje se pojave mogle biti odmah otklonjene), i
odvojiti računovodstvenu funkciju od korištenja sredstava (tako da zaposleni koji
koriste sredstva, ili imaju pristup sredstvima ne vode računovodstvenu evidenciju za ta
sredstva, da ne bi došlo do zloupotrebe).
2
1.2. Sistemi internih kontrola i vrste internih kontrola
Odlukom o minimalnim standardima sistema interne kontrole u bankama ( Sl.novine FbiH,
br.3/03 ) koju je donio Upravni odbor Agencije za bankarstvo Federacije Bosne i
Hercegovine, propisan je obavezni minimum standarda sistema interne kontrole koji je banka
dužna da obezbjedi, kontinuirano provodi i održava. Nadzorni odbor banke je odgovoran da,
na osnovu prijedloga uprave banke donese odluku o uspostavi, održavanju i unapeđenju
efikasnog sistema interne kontrole u banci. U cilju osiguranja minimalnih zahtjeva sistema
interne kontrole banke u skladu sa navedenom odlukom, nadzorni odbor je dužan da:
donese i osigura uspostavu efikasne organizacione strukture banke
donese poslovni plan banke, u pisanom obliku, sa jasnim ciljevima i poslovnim
politikama banke koje obuhvaćaju i definisanje prihvatljivih i neprihvatljivih rizika sa
odgovornistima uprave banke za osiguranje uslova za identifikaciju, praćenje i
kontrolu tih rizika
osigura da poslovni plan banke sadrži strateške i operativne planove
osigura da poslovni plan banke jasno i precizno definiše linije nadležnosti i
odgovornosti kao i sisten odnosno linije izvještavanja
osigura da rukovodni nivoi banke provode stalno praćenje i kontrolu izvršavanja
funkcija nižih rukovodnih nivoa banke
1
Radojko, Lukić,
Bankarsko računovodstvo
, Beograd, 2009., str. 449.
2
Ibid, str. 449-450.
