1. POJAM I PREDMET KRIMINALISTIČKE METODIKE

Kriminalistička metodika (KM) kao disciplina kriminalistike, izučava i primenjuje metode zasnovane na dostignućima prirodnih,
društvenih i tehničkih nauka, s ciljem rasvetljavanja konkretnih kd. Km konkretizuje i primenjuje kriminalistička znanja, pravila i
metode na pojedina kd, ukazujući na to koje kriminalističko-taktičke i tehničke metode i sredstva treba koristiti u postupku
otkrivanja i dokazivanja konkretnih kd (određenih vrsta kd) i kako ih primeniti radi utvrđivanja istine. Ona istražuje specifičnosti
koje karakterišu svaki tip kd, usavršavajući i primenjujući kriminalistička pravila, metode i sredstva radi sprečavanja, otkrivanja,
razjašnjavanja i dokazivanja pojedinih kd. Najveću primenu ima u pretkrivičnom postupku gde se postiže otkrivanje učinilaca i
prikupljanje i obezbeđenje dokaza koji omogućuju pokretanje kpostupka.

Predmet proučavanja

KM jesu pojavni oblici pojedinih kd i načlni njihovog izvršenja, što uključuje taktiku i tehniku učinilaca kd.

Pored ovog u predmet spada i praćenje i izučavanje prakse organa otkrivanja u suzbijanju (sprečavanju i otkrivanju) svih vidova
kriminaliteta uz obavezno usavršavanje najadekvatnijih kriminalističkih metoda i sredstava, radi efikasnijeg sprečavanja i
otkrivanja pojedinih vrsta kd.

2. ODNOS KRIMINALISTIČKE METODIKE I DRUGIH DISCIPLINA KRIMINALISTIKE

Kriminalistika je nauka koja pronalazi, primenjuje i usavršava pojedine naučne i na praktičnom iskustvu zasnovane metode i
sredstva, čiji je cilj da se kd otkrije i rasvetli, otkrije i uhvati učinilac kd i pronađu, fiksiraju i obezbede dokazi radi uspešnog
pokretanja   i   vođenja   kpostupka   i   utvrđivanja   činjeničnog   stanja/materijalne   istine.   Kriminalistička   taktika   (kao   disciplina
kriminalistike) izučava, usavršava i praktički primenjuje kriminalistička pravila i metode koji su opšteg karaktera i zajednički za
sprečavanje,   otkrivanje   i   rasvetljavanje   svih   ili   većine   kd.   Predmet   kriminalističke   tehnike  je   pronalaženje,   proučavanje,
prilagođavanje  i usavršavanje  najpogodnijih naučno tehničkih metoda  i sredstava za suzbijanje kriminaliteta  iz  područja
prirodnih i tehničih nauka, a radi otkrivanja, osiguranja,fiksiranja i tumačenja tragova u dokazne svrhe. KM nema posebno
mesto u sistemu kriminalistike, navedene tri discipline čine celinu kriminalistike kao nauke. KM sintetizuje metode i sredstva
krim. taktike i tehnike u dokazivanju pojedinih kd.

3. METODE KRIMINALISTIČKE METODIKE

Metode KM se stalno dograđuju i usavršavaju u zavisnosti od fenomenologije (proučava pojedine oblike, strukturu i
strukturalne promene i dinamiku kriminalnog ponašanja) i etiologije (izučava i utvrđuje korene, neposredne uzroke i uslove
kriminalnog ponašanja) kriminaliteta i drugih faktora.

Hvatanje učinioca na delu

se ne može primenjivati kod svih kd sa istim uspehom, a uz to zahteva plansko i organizovano

preduzimanje odgovarajućih preventivno-represivnih radnji i mera. Ovaj način otkrivanja i razjašnjavanja kd najbolje se može
primeniti na određenim objektima i punktovima, uz prethodno dobro poznavanje kriminalne situacije. Jedan od metoda koji
postoji u aktuelnoj operativnoj praksi sastoji se u organizaciji

munjevite akcije

posle izvršenih, težih i složenijih kd: diverzija,

terorizma, razbojništvo, razbojnička krađa, ubistvo.. Suština je u sprečavanju bekstva učinioca kd, onemogućavanju slobodnog
kretanja   i   skrivanja,   otkrivanju   saučesnika,   pronalaženju   materijalnih   dokaza..   Najčešće   primenjivane   operativno-taktičke
radnje   i   mere   su:   javljanje   o   kriminalnom   događaju   svim   OUP   i   graničnim   prelazima,   blokada,   zaseda,   racija,   praćenje,
prikupljanje obaveštenja, legitimisanje, osmatranje.. Od istražnih radnji to su: pretresanje lica, objekata, vozila i otvorenog
prostora,   oduzimanje   predmeta,   prepoznavanje,   veštačenje.

Jednovremeno otkrivanje

kd i učinioca je jedan od načina

otkrivanje, razjašnjavanja i dokazivanja kd i najčešće postoji kod kd iz oblasti privrednog kriminaliteta, ali i kod nekih kd iz
oblasti opšteg i ekološkog kriminaliteta. U takvim slučajevima nema nepoznatih učinilaca, već se samim otkrivanjem kd saznaje
i njegov učinilac. Kada su u pitanju kd protiv ustavnog uređenja, protiv čovečnosti i međunarodnog prava, kd OK, davanje i
primanje mita..u njihovom otkrivanju mogu biti primenjene specijalne istražne tehnike. U otkrivanju učinilaca kod pojedinih kd
(krađe) uspešno se primenjuju hemijske klopke u kombinaciji sa odgovarajućim radnjama i merama.

4. Indicijalni metod otkrivanja i razjašnjenja kd

Suština indicijalnog metodea zasniva se na korišćenju indicija (osnova sumnje) koje predstavljaju utvrđene činjenice i
omogućuju donošenje zaključka o postojanju kd i osumnjičenom licu. Do indicija se dolazi određenim operativno-taktičkim i
istražnim radnjama, jer su pronađeni tragovi i predmeti na mestu izvršenja samo materijalne indicije koje tek treba pretvoriti u
indicijalne dokaze.

Podela indicija

je na one koje se odnose na kd i indicije koje odnose na učinioca kd. Indicije u vezi sa kd se

dalje dele na: indicije pre izvršenja kd (motiv, sumnjivo ponašanje, volja, karakter..), indicije za vreme izvršenja kd
(posedovanje sredstava izvršenja, prisutnost na licu mesta, veština, znanje, navike..), i indicije posle izvršenja kd (sumnjivo

ponašanje, korist od izvršenog kd, pronađeni tragovi na učiniocu, posedovanje oduzete stvari..). Sve indicije od izuzetnog su
značaja za rasvetljavanje kd i pribavljanje materijalnih i ličnih dokaza. Indicijalni dokaz potpun je samo onda kada obuhvata
istovremeno materijalne, psihološke i moralne indicije. Jedne i druge pokazuju dva lica događaja: spoljašnje i unutrašnje. Bez
prvog slučaj je pogrešno određen, a bez drugog ostaje neobjašnjen.

5. Metode otkrivanja i razjašnjavanja pomoću indicija

Dve su osnovne metode: metoda eliminisanja i metoda korišćenja MOS (modus operandi). Primenom

metoda eliminacije

krim. obradi dolazi se do odgovora na dva suštinska zlatna pitanja kriminalistike: da li dogđaj koji se desio stvarno predstavlja
kd i da li je osumnjičeno lice sa svim svojim svojstvima i učinilac konkretnog kd. Verzije se uvek zasnivaju na određenim
indicijama, to su pretpostavke kako se neki kriminalni događaj stvarno desio i koja lica mogu doći u krug osumnjičenih . Posle
postavljenih verzija, sledi planiranje operativne delatnosti, što podrazumeva preduzimanje adekvatnih operativno-taktičkih i
istražnih radnji i prikupljanje novih činjenica, njihovu proveru i analizu, ocenu njihovog značenja i njihovo pravilno korišćenje,
koje upravo i omogućava eliminisanje ili potvrdu postavljenih verzija. Metoda eliminacije omogućava da stepen sumnje
preraste u veći stepen verovatnoće u osnovanu sumnju da je određeno lice i učinilac kd, što dovodi do stvaranja uslova za
podnošenje krivične prijave javnom tužiocu

. MOS evidencija

metod registracije

učinilaca kd po načinu izvršenja i vodi se po

sledećim karakteristikama: način izvršenja, objekt napada, mesto i vreme izvršenja, vrste i specifičnosti sredstava izvršenja kd.
MOS evidencija omogućava, ako je kd izvršeno, a učinilac nepoznat, da se uvidom u ovu evidenciju izvrši selekcija onih lica
koja vrše konkretna kd na identičan/sličan način, što ukazuje na uži krug učinilaca i omogućava postavljanje verzija i
usmeravanje daljeg operativnog rada na utvrđivanju učinioca. U slučaju ako je jedno lice izvršilo kd, uvidom u ovu evidenciju
proverava se i utvrđuje da li ima registrovanih izvršenih kd na takav način.

20. UBISTVO, Pojam i oblici

Kd ubistva spada u grupu KD PROTIV ŽIVOTA I TELA, član 113 KZ, kazna zatvora od 5 do 15g. Pored osnovnog oblika kd ubistva
koje se sastoji u lišavanju života drugog lica, predviđeni su teži, kvalifikovani oblici ovog kd : 1. Teško ubistvo (čl. 114 KZ,
propisana kazna zatvora najmanje 10 ili od 30 do 40g): - ko drugog liši života na svirep i podmukao način; - pri bezobzirnom
nasilničkom ponašanju; .. – pri izvršenju kd razbojništva ili razbojničke krađe;.. – ko liši života službeno ili vojno lice pri vršenju
službene dužnosti;.. – ko sa umišljajemliši života više lica..
Zakonom su predviđeni i privilegovani (lakši) oblici ubistva: 1. Ubistvo na mah (čl. 115 KZ – zatvor od 1 do 8g); 2. Ubistvo
deteta pri porođaju (čl. 116 KZ – zatvor od 6m do 5g); 3. Ubistvo iz nehata (Nehatno lišenje života čl. 118 KZ- zatvor od 6m do
5g).  Radnja se sastoji u lišavanju života drugog lica, može se sastojati u vidu činjenja ili nečinjenja. Posledica kd se sastoji u
nastupanju smrti jednog lica i ona ne mora odmah da nastupi, a u pogledu vinosti može se izvršiti sa umišljajem ili iz nehata.

Sredstva i motivi izvršenja

Sredstva izvršenja

mogu biti različita, ali im je zajedničko to što moraju biti pogodna da se njima može izazvati smrt nekog lica.

Sredstva izvršenja: 1. vatreno oružje (pištolj, revolver, lovačka puška, bojeva puška); 2. sečiva i drugi oštri predmeti (nož,
makaze, srp, britva, sekira, oštrica, sablja, mačeta); 3. ručne bombe, minsko-eksplozivne naprave i zapaljive tečnosti; 4. razni
alati (metalna poluga, ašov, lopata, šrafciger, kramp); 5. hemijske otrovne materije ( sona kiselina, kamena soda, sirćetna
kiselina, fenol, lizol..); 6. sredstva za spavanje (barbitol, medinal, prominal..); 7. saobraćajno sredstvo ( putnički automobil,
teretno vozilo, motocikl); 8. kanap i razna užad; 9. drugi predmeti (kolac, štap, kamen, stolica, oklagija, flaša..). Ubistvo se
može izvršiti udarcem pesnice, nogom, glavom guranjem ili bacanjem sa određene visine, guranjem pod vozilo, nedavanjem
hrane i vode, kao i određenim psihičkim pritiscima.

Motivi za izvršenje

su raznovrsni. Motiv je bitna indicijalna činjenica, jer

omogućava postavljanje realne verzije u odnosu na osumnjičenog i planiranje daljeg toka krim. obrade. Najčešći motivi su:
koristoljublje, neraščišćeni imovinski odnosi, mržnja, preljuba, osveta, krvna osveta, ljubomora, uvreda časti, ponižavanje
dostojanstva, maltretiranje..afektno stanje, sadizam..

Situaciona ubistva

su ona kada se ubica i ubijeni nisu prethodno

poznavali, već je motiv za ubistvo nastao u njihovom prvom i jedinom susretu.

21. UBISTVO:Načini saznanja

Najčešći načini saznanja za izvršenje su: prijava članova porodice, rodbine, prijatelja, drugova i građana (onih koji su bili očevici
ili u blizini događaja, prvi stigli na lice mesta, ili su na drugi način došli do informacije da je izvršeno ubistvo). Postoje i slučajevi
samoprijavljivanja.

Obezbeđenje lica mesta

25. UBISTVO DETETA PRI POROĐAJU
Pojam i karakteristike

Kd ubistva deteta pri porođaju spada u grupu lakših, privilegovanih ubistava (čl. 116 KZ – Kd protiv života i tela) i sastoji se u
lišavanju života deteta od strane majke za vreme porođaja ili neposredno posle porođaja, dok još traje poremećaj izazvan
porođajem (zatvor od 6m do 5g). Bitne karakteristike: - objekata napada isključivo živo rođeno dete (bez obzira da li je
sposobno za dalji normalni život); - učinilac, samo majka živog rođenog deteta; - ubistvo mora da je izvršeno za vreme
porođaja (dete sposobno za vanmaterični život) ili dok traje poremećaj koji je kod majke izazvao porođaj.  Radnja izvršenja se
može sastojati u činjenju (aktivnom delovanju majke) ili u nečinjenju (propustu majke da novorođenčetu pruži odgovarajuću
pomoć, negu i brigu). Samo majka, kao učinilac ovog kd, ima privilegovani položaj, dok sva druga lica, saučesnici, odgovaraju
kao saučesnici u kd ubistva.

Načini i sredstva izvršenja

Kd ubistva deteta pri porođaju može se izvršiti na različite načine i raznovrsnim sredstvima. Načini: zagušenje, zadavljenje,
trovanje, davljenje, kupanje u hladnoj vodi, bacanje, udaranje, zakopavanje i nehranjenje deteta. Sredstva: jastuk, dušek, krpa
(za ugušenje deteta), nož, makaze ili drugo oruđe.. Motivi su: strah od sramote, preljuba žene, rodoskrnavljenje, teško
materijalno stanje.. Mesta na kojima se ubijeno novorođenče ostavlja su: zakopavanje u đubrištu ili zemlji, bacanje u
kanalizaciju, reku, jezero, kontejner..Poznavanje mesta gde se ubijena novorođenčad ostavljaju od kriminalističkog je značaja i
uticaja u pogledu postavljanja verzija i planiranja operativne delatnosti radi pronalaženje leša novorođenčeta, u slučaju kada
postoje osnovi sumnje da je izvršeno ovo kd.

Otkrivanje i razjašnjavanje

Do prvih saznanja da je izvršeno ovo kd dolazi se metodima operativnog rada OUP, anonimnim i pseudonimnim prijavama i
javnim pogovaranjem. U toku razjašnjenja ovog kd, potrebni su sledeći odgovori: - da li je dete rođeno živo?; - koliko je
vremena proteklo od rođenja deteta do njegove smrti?, - na kom mestu i u koje vreme je delo izvršeno?, - na koji način i kojim
sredstvom?, - da li je bilo saučesnika?, - motiv?.
Na mestu pronalaska ubijenog novorođenčeta neophodno je izvršiti uviđaj, pronaći i i fiksirati sve materijalne tragove, opisati
u kakvom je stanju nađen leš.. Operativno-taktičke radnje i mere: prikupljanje obaveštenja, provera, osmatranje, praćenje,
provera alibija..Istražne radnje:   uviđaj, sudskomedicinsko veštačenje dečjeg leša i pretresanje. Osumnjičena ženska osoba
šalje se na odgovarajući ginekološki pregled radi utvrđivanja tragova porođaja.

26. NEDOZVOLJENI PREKID TRUDNOĆE
Pojam i oblici ispoljavanja

Osnov predviđanja ovog kd u KZ je zaštita zdravlja žene. Prema medicinskim kriterijumima, pobačaj postoji ako je prekid
trudnoće izvršen u vreme dok plod nije bio sposoban za vanmaterični život, a to je najkasnije do 30 nedelja posle začeća, dok
svaki prekid trudnoće posle tog vremena predstavlja prevremeni porođaj (od 30 do 38 nedelja), odnosno pravovremeni
porođaj (38 do 40 nedelja). Pobačaj u krivičnopravnom smislu je svako prekidanje trudnoće kojim se plod uništava, bez obzira
na to da li je bio sposoban za vanmaterični život. KD Nedozvoljeni prekid trudnoće je određen članom 120 KZ i osnovni oblik je
određen: ko protivno propisima o vršeju prekida trudnoće bremenitoj ženi sa njenim pristankom izvrši pobačaj, započne da
vrši pobačaj ili joj pomogne da izvrši pobačaj, kazniće se zatvorom od 3m do 3g. da  i ispoljava se u više oblika: - bavljenje
vršenjem pobačaja (zatvor od 6m do 5g), - pobačaj bez pristanka bremenite žene (zatvor  od 1 do 8g), - usled vršenja pobačaja
nastupila smrt, teška telesna povreda, ili teško narušavanje zdravlja žene (zatvor od 1-7g ili 2-12g) – kvalifikovani oblik. Zakon o
uslovima i postupku za prekid trudnoće predviđa da u slučajevima gde trudnoća nije duža od 10 nedelja, pobačaj može da se
izvrši po zahtevu trudne žene, dok u slučajevima trudnoće od 10 do 20 nedelja, pobačaj se po zahtevu trudne žene, može
izvršiti samo po odobrenju nadležne komisije za prekid trudnoće uz ispunjenje nekih uslova.

Način izvršenja i motiv

Kao učinioci ovog kd pojavljuju se razni nadrilekari, priučene babice, penzionisani radnici medicinske struke, ali i lekari, babice,
medicinske sestre, apotekari. Način i sredstva vršenje pobačaja se dele na mehanička (spoljašnji: udararanje u predelu
stomaka, skakanje, dizanje tereta..unutrašnji: ubrizgavanje raznih tečnosti ili vazduha, uništenje ploda u materici raznim
predmetima), hemijska ( biljni, životinjski i mineralni otrovi) i fizikalna (korišćenje rendgen aparata, ultrazvuka..). Motivi su:
sramota od vanbračnog začeća, želja da se sakrije preljuba, ispunjenje želje ljubavnika, da se sačuva fizički izgled i lepota..

Načini saznanja i otkrivanja učinioca

O ovom kd saznaje se operativnom delatnošću OUP, anonimnim i pseudonimnim prijavama, javnim pogovaranjem, a izuzetno
priznanjem žene nad kojom je izvršen pobačaj. Radi blagovremenog saznanja potrebno je održavati saradnju sa zdravstvenim
institucijama, jer se žene posle nestručno izvršenog abortusa. žene obraćaju ovim ustanovama radi pružanja lekarske pomoći,
Otežavajuču   okolnost   predstavlja   kad   žena   nad   kojom   je   izvršen   pobačaj   izbegava   bilo   kakvu   saradnju   sa   operativnim
radnicima jer je svesna da ne podleže krivičnoj odgovornosti. U postupku rasvetljavanja ovog kd bitno je dati odgovor na svako
osnovno kriminalističko-taktičko pitanje, veoma je bitan prvi operativni zahvat koji (posle prikupljenih informacija) započinje
pretresanjem i prikupljanja izjava novih lica kojima su poznate pojedinosti izvršenja pobačaja, Ženu nad kojom je izvršen
nedozvoljeni pobačaj treba uputiti na ginekološki pregled radi pronalaženja tragova inkriminisanih radnji. Posle otkrivanja
učinioca kd treba preduzeti meri na otkrivanju i razjašnjavanju drugih slučajeva nedozvoljenih pobačaja i operativna aktivnost
se usmerava na pronalaženje žena nad kojima je izvršen nedozvoljeni pobačaj i na obezbeđenju materijalnih i ličnih dokaza, i
delovati na sprečavanje učinioca da prikrije svoju kriminalnu delatnost.

27. OTMICA
Pojam i oblici ispoljavanja

Kd otmice (čl. 134 KZ  - grupa KD protiv sloboda i prava čoveka i građanina) ima osnovni i teži oblik. KD otmice ima osnovni
oblik i četiri teža oblika. Osnovni oblik kd otmice se sastoji u odvođenju ili zadržavanju nekog lica, upotrebom sile, pretnje,
obmane ili na drugi način, sa namerom da se on ne pusti na slobodu dok se od njega ili drugog lica ne iznudi novac ili kakva
druga imovinska korist ili dok se on ili drugo lice ne prinude da nešto drugo učine , ne učine ili trpe (kazna zatvora od 2 do 10g.)
Teži oblici kd otmice postoje u slučajevima postojanja sledećih kvalifikatornih okolnosti; 1) ako se otetom licu preti ubistvom ili
teškom telesnom povredom (kazniće se zatvorom od 3 do 15g; 2) ako je oteto lice zadržano duže od 10d ili je prema njemu
postupano na svirep način ili mu je teško narušeno zdravlje ili su nastupile druge teške posledice, ili ko delo (osnovni oblik)
učini prema maoletnom licu – kazniće se zatvorom od 3 do 15g; 3) ako je nastupila smrt otetog lica ili je delo izvršeno od
strane grupe- kazniće se zatvorom od 5 do 18g; 4) ako je delo izvršeno od strane organizovane kriminalne grupe – učinilac će
se kazniti zatvorom od najmanje 5g.

Načini saznanja, razjašnjavanje i otkrivanje učinioca

Učinilac otmice želi da dobije određenu imovinsku korist, te se obraća telefonskim ili pismenim putem roditeljima, drugoj
rodbini, prijateljima, poslovnim saradnicima ili partnerima otetog lica određujući uslove koje moraju ispuniti da bi oteto lice
bilo pušteno na slobodu, odnosno da se ne bi desile druge teže posledice. Do saznanja za ovo kd dolazi se prijavom lica kojima
se prijavljuje otmica, prijavom oštećenog (posle ispunjenih zahteva i puštanja otetog lica na slobodu), prijavama građana koji
su čuli ili videli ceo događaj ili deo, operativnom delatnošću OUP, javnim pogovaranjem. U razjašnjavanju treba poći od
činjenice da kd otmice sadrži 3 kd: protivpravno lišenje slobode, iznudu i prinudu, pa je za njegovo postojanje nužno da postoji
protivpravno lišenje slobode i jedan od druga dva kd. Koje će se metode primeniti u otkrivanju zavisi od učinioca, odnosno
načina saznanja. Ukoliko se za otmicu sazna prijavom lica koje treba da ispuni zahtev otmičara, detaljno se planira operativna
aktivnost: mesto, vreme i način predaje novca; licu se daju precizne instrukcije kako da se ophodi sa licem kome treba da
preda novac. Plan realizacije mora da sadrži broj, sastav i raspored operativnih radnika i postupak savlađivanja i lišenja slobode
otmičara i oslobađanje otetog lica. Ukoliko je slučaj otmice prijavljen posle puštanja otetog lica na slobodu: prikupljaju se
činjenice koje se odnose na opis otmičara i sve zapažene činjenice i događaje tokom izvršenja ovog kd. OUP na osnovu
prikupljenih indicijalnih činjenica postavljaju verzije u odnosu na osumnjičena lica, odnosno otkrivanje otmičara, ili otkrivanje i
hvatanje otmičara u nekom drugom, ponovnom slučaju izvršenja kd otmice. Za sve slučajeve saznanja o ovom kd, operativna
delatnost se usmerava na pronalaženje lokacije gde su otmičari držali oteto lice gde se vrši uviđaj i ostale dokazne radnje.

28. SILOVANJE:Pojam i karakteristike

KD silovanja (čl. 178 KZ – grupa KD protiv polne slobode) ima osnovni i teži oblik. Osnovni oblik se sastoji u prinuđivanju  na
obljubu drugog lica, upotrebom sile ili pretnje da će se neposredno napasti na život ili telo tog ženskog lica ili njemu bliskog lica
(zatvor 3-14g). Teži oblik postoji u slučajevima kada je usled izvršenja osnovnog oblika nastupila teška telesna povreda lica, ili
je delo izvršilo više lica, ili na naročito svirep ili ponižavajući način, ili ako je izvršeno prema maloletnom licu, ili je delo za
posledicu imalo trudnoću, (zatvor 5-15g) ili je usled njegovog izvršenja nastupila smrt lica ili je delo izvršeno prema detetu
(zatvor najmanje 10g). Objekt napada je svako lice (muškog ili ženskog pola), način izvršenja ispoljava se u vidu upotrebe sile ili
pretnje i ona može biti apsolutna ili kompulzivna. Cilj sile ili pretnje jeste savlađivanje otpora koje pruža lice i mora biti ozbiljan

i njihovo prisvajanje.. Ove krađe se vrše pojedinačno ili u grupama, sa dva ili tri učinioca sa tačno podeljenim zadacima u svakoj
kriminalnoj   akciji.   Grupna   džeparenja   vrše   profesionalni   učinioci   koji   nisu   lokalno   opredeljeni   i   vrše  se   na  prostorima   i
objektima gde se okuplja veći broj ljudi. Primenom određenih operativno-taktičkih i tehničkih radnji i mera kroz sistem
kriminalističke kontrole postiže se veća efikasnost  u sprečavanju vršenja džepnih krađa, ali i u otkrivanju nepoznatih učinilaca.
Najefikasniji način jeste metodom hvatanja na delu, međutim nisu lako izvodljivi i ne dešavaju se često, i u njihovom otkrivanju
se moraju koristiti i druge metode (npr. MOS evidencija, evidencija nadimaka i lažnih imena..).

32. Krađe po trgovinskim radnjama:

osnovna karakteristika ovih krađa je u tome što se vrše u robnim kućama, samouslugama,

zlatarskim radnjam, prodavnicam.. u radno vreme dok se obavlja redovna trgovinska delatnost. Načini izvršenja se razlikuju i
zavisi od mesta izvršenja.U samouslugama učinilac prethodno dobro opservira situaciju i kada je siguran da ga niko ne vidi,
oduzima pojedine predmete i vešto ih skriva, a potom izlazi iz samousluge kao da ništa nije kupio, ili kupi predmete manje
vrednosti. U robnim kućama učinioci uglavnom deluju grupno, zagovarajući prodavca, i dok jedan proba garderobu, drugi
prisvaja i iznosi pojedine predmete

Krađe iz nezaključanih prostorija:

najčešće objekti ovih krađa su stanovi, domovi i internati i kampovi. Ove krađe se vrše radi

zadovoljavanja ličnih potreba ali i radi obezbeđenja novca kojim se kasnije kupuje droga. U otkrivanju učinioca koristi se MOS
evidencija, album fotografija, ukoliko je osumnjičeno lice viđeno od strane oštećenog, zatim prikupljanje obaveštenja, zaseda,
praćenje, racija, zaseda..

33. Krađe u sredstvima javnog saobraćaja:

predmet ovih krađa je uglavnom prtljag, ali i pojedini delovi putnikove odeće.

Učinioci ovih krađa putuju određenim prevoznim sredstvima (vozom). Najčešće se vrše noću jer putnici u većem broju
slučajeva spavaju. Mogu se otkriti organizovanim osmatranjem i praćenjem, što dovodi do zaticanja u izvršenju kd.

Hotelske krađe:

Objekat napada ovih krađa su hotelski gosti. Učinioci su ne samo lica koja su odsela u hotelu nego i lica van

hotela. Oduzimaju se razne vrednosti: novac, zlatni nakit, hartije od vrednosti.. Najbolja zaštita od hotelskih krađa ostavljanje
vrednosti u hotelskom sefu na čuvanje. Učinioci na razne načine ulaze u sobe: kroz nezaključana vrata, preko balkona, koriste
gužve u holu da neopaženo uđu u deo gde su sobe...

Osnovne radnje i mere u otkrivanju učinioca krađe

Bez obzira na postojanje raznovrsnih oblika krađa, moguće je uopštiti bitna pravila postupanja i preduzimanja operativno-
taktičkih i tehničkih mera i radnji i pojedinih istražnih radnji radi njihovog razjašnjenja i dokazivanja. Na osnovu prikupljenih
indicijalnih činjenica, njihove analize postavljaju se verzije u odnosu na krug osumnjičenih lica i planira dalji tok operativne
delatnosti:   prikupljanje   obaveštenja,   provera,   osmatranje,   praćenje,   legitimisanje,   utvrđivanje   identiteta,   provera   alibija,
zaseda , racija, kontrola objekata i provera posebnih kategorija učinilaca imovinskih delikata, povremeni obilazak mesta gde se
prodaju ili razmenjuju ukradene stvari, primena pojedinih dokaznih radnji: pretresanje i prepoznavanje.

34. TEŠKA KRAĐA:Pojam i objekti napada

Teška krađa je teži oblik osnovnog kd krađe (čl. 204 KZ – grupa KD protiv imovine) i ispoljava se u više različitih oblika: 1.
obijanjem ili provaljivanjem zatvorenih zgrada, soba, kasa, ormana ili drugih zatvorenih prostora, ili drugim savlađivanjem
većih prepreka da se dođe do stvari; 2.  od strane grupe lica; 3. na naročito opasan ili drzak način; 4. od strane lica koje je pri
sebi   imalo   kakvo   oružje   ili   opasno   oruđe   radi   napada   ili   odbrane;   5.     za   vreme   požara,   poplave   ili   sličnog   udesa;   6.
iskorišćavanjem nemoći ili nevolje drugog (zatvor 1-8g). Teškom krađom se smatra i obična krađa ukoliko vrednost ukradene
stvari prelazi iznos od 450.000din ili ako je ukradena stvar kulturno dobro ili prirodno dobro, i ako je delo izvršeno od strane
organizovane kriminalne grupe ili ako vrednost prelazi iznos od 1.500.000din. Objekt napada su zatvorene prostorije/zatvoren
prostor: stanovi, kuće, vikendice, vozila, trgovinske radnje, ugostiteljski objekti, apoteke, banke, pošte..

35. TEŠKE KRAĐE: Načini i sredstva izvršenja (obijanja)

Mnogobrojni su i raznovrsni

načini izvršenja

teških krađa

obijanjem

– prodiranje u zatvoreni prostor savlađivanjem prepreka

pomoću mehaničke sile i

provaljivanjem

(provalne krađe) – ulaženje u zatvoren prostor na neovlašćeni način bez nasilnog

delovanja na prepreku, ali i delovanjem na prepreku koje nije nasilno. Oblici provalnih krađa koje se vrše obijanjem: -
razvaljivanjem vrata fizičkom snagom ili priručnim alatom; - lomljenje cilindričnih uložaka na bravama; - rezanjem i
odvaljivanjem katanaca ili reza na vratima.. Provaljivanjem: - otključavanjem vrata na raznim objektima ključem (originalnim ili
napravljenim) pod uslovom da se to neovlašćeno radi; - otključavanjem katanaca na isti način; prokopavanjem tunela ispod