ISPITNA PITANJA IZ PREDMETA KRIMINALISTIČKA METODIKA

akademska 2013/2014

1. Pojam i predmet kriminalističke metodike i njen odnos sa drugim naukama?
2. Metode kriminalističke metodike?
3. Značaj pojmovnog određena događaja i kriminalnog događaja za primenu metodka kriminalističke metodike?
4. Indicijalni metod otkrivanja i razjašnjavanja krivičnih dela?
5. Pojam i karakteristike opšteg kriminaliteta?
6. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela ubistvo?
7. Otkrivanje i razjašnjavanje samoubistva
8. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela ubistvo deteta pri porođaju?
9. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela nedozvoljen prekid trudnoće?
10. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela teška telesna povreda?
11. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela povreda ravnopravnosti građana?
12. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela protivpravno lišenje slobode?
13. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela otmica?
14. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela iznuđivanje iskaza?
15. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela silovanje?
16. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela krađa?
17. Džepna krađa?
18. Krađe po trgovinskim radnjama?
19. Krađe iz nezaključanih prostorija?
20. Krađe u sredstvima javnog saobraćaja?
21. Hotelske krađe?

22. Seoske krađe?
23. Interne krađe – krađe zaposlenih?
24. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela neovlašćeno korišćenje tuđeg vozila?

25. Otkrivanje i dokazivanje krivičnogdela teška krađa?
26. Obijanje i provaljivanje kasa?
27. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela razbojništvo i razbojnička krađa?
28. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela prevara?
29. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela iznuda?

30. Otkrivanje i dokazivanje zelenaštva?
31. Otkrivanje i dokazivanje neovlašćenog iznošenja kulturnog dobra u inostranstvo?

32. Otkrivanje i dokazivanje požara i paljevina?

33. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela Sprečavanja službenog lica u vršenju službene dužnosti?

34. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela ugrožavanje javnog saobraća?
35. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela falsifikovanje isprave?
36. Otkrivanje i dokazivanje neovlašćena proizvodnja i stavljanje u promet opojnih droga?

37. Otkrivanje i dokazivanje otmice?

38. Pojam i karakteristike političkog kriminliteta?
39. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela teororizma?
40. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela diverzija?
41. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela saboraža?
42. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela pozivanje na nasilnu promenu istavnog uređenja?

43. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela izazivanje nacionalne, rasne ili verske mržnje, razdora ili netrpeljivosti?
44. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela krivična dela protiv službene dužnosti?

45. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela zloupotreba službenog položaja?
46. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela prevara u službi?

47. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela pronevera?
48. Oktirvanje i dokazivanje krivičnog dela primanje mita?
49. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela davanje mita?
50. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela odavanje službene tajne?
51. Pojam i karakteristike ekoloških dleikata?
52. Metodika otkrivanja i dokazivanja ekoloških delikata?
53. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela zagađivanje životne sredine?
54.Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela unošenje opsanih materija?
55. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela zagađivanje životne sredine otpadnim materijama i protivpravna

ugradnja i stavljanje u pogon objekata i postrojenja?

56. Otkrivanje i dokazivanje krivičnog dela oštećenje objektata i uređaja za zaštitu životne sredine?
57. Pojam, osnovne karakteristike i pojavni oblici kompjuterskog kriminaliteta?
58. Metodika otkrivanja i dokazivanja kompjuterskih krivičnih dela?
59. Oblici fingrianja krivičnih dela i događaja?
60. Metodika otkrivanja fingiranih krivičnih dela i događaja (opšta pravila)?

61. Metodika otkrivanja i razjašnjavanja fingiranog ubistva?
62. Metodika otkrivanja i razjašnjavanja fingiranog silovanja?
63. Metodika otkrivanja i razjašnjavanja teške krađe?
64. Metodika otkrivanja i razjašnjavanja razbojništva?
65. Metodika otkrivanja i razjašnjavanja saobraćajne nezgode?
66. Metodika otkrivanja i razjašnjavanja fingiranog samoubistva?

67. Metodika otkrivanja i razjašnjavanja fingirane zadesne i prirodne smrti?

Predmetni nastavnik
Doc. dr Aleksandar R. Ivanović

4. INDICIJALNI METOD OTKRIVANJA I RAZJAŠNJENJA KD

Suština indicijalnog metodea zasniva se na korišćenju indicija (osnova sumnje) koje predstavljaju utvrđene činjenice i
omogućuju donošenje zaključka o postojanju kd i osumnjičenom licu. Do indicija se dolazi određenim operativno-taktičkim i
istražnim radnjama, jer su pronađeni tragovi i predmeti na mestu izvršenja samo materijalne indicije koje tek treba pretvoriti u
indicijalne dokaze.

Podela indicija

je na one koje se odnose na kd i indicije koje odnose na učinioca kd. Indicije u vezi sa kd se

dalje   dele   na:   indicije   pre   izvršenja   kd   (motiv,   sumnjivo   ponašanje,   volja,   karakter..),   indicije   za   vreme   izvršenja   kd
(posedovanje sredstava izvršenja, prisutnost na licu mesta, veština, znanje, navike..), i indicije posle izvršenja kd (sumnjivo
ponašanje, korist od izvršenog kd, pronađeni tragovi na učiniocu, posedovanje oduzete stvari..). Sve indicije od izuzetnog su
značaja za rasvetljavanje kd i pribavljanje materijalnih i ličnih dokaza. Indicijalni dokaz potpun je samo onda kada obuhvata
istovremeno materijalne, psihološke i moralne indicije. Jedne i druge pokazuju dva lica događaja:  spoljašnje i unutrašnje. Bez
prvog slučaj je pogrešno određen, a bez drugog ostaje neobjašnjen.

Metode otkrivanja i razjašnjavanja pomoću indicija

Dve su osnovne metode: metoda eliminisanja i metoda korišćenja MOS (modus operandi). Primenom

metoda eliminacije

krim. obradi dolazi se do odgovora na dva suštinska zlatna pitanja kriminalistike: da li dogđaj koji se desio stvarno predstavlja
kd i da li je osumnjičeno lice sa svim svojim svojstvima i učinilac konkretnog kd. Verzije se uvek zasnivaju na određenim
indicijama, to su pretpostavke kako se neki kriminalni događaj stvarno desio i koja lica mogu doći u krug osumnjičenih . Posle
postavljenih verzija, sledi planiranje operativne delatnosti, što podrazumeva preduzimanje adekvatnih operativno-taktičkih i
istražnih radnji i prikupljanje novih činjenica, njihovu proveru i analizu, ocenu njihovog značenja i njihovo pravilno korišćenje,
koje upravo i omogućava eliminisanje ili potvrdu postavljenih verzija. Metoda eliminacije omogućava da stepen sumnje
preraste u veći stepen verovatnoće u osnovanu sumnju da je određeno lice i učinilac kd, što dovodi do stvaranja uslova za
podnošenje krivične prijave javnom tužiocu

. MOS evidencija

metod registracije

učinilaca kd po načinu izvršenja i vodi se po

sledećim karakteristikama: način izvršenja, objekt napada, mesto i vreme izvršenja, vrste i specifičnosti sredstava izvršenja kd.
MOS evidencija omogućava, ako je kd izvršeno, a učinilac nepoznat, da se uvidom u ovu evidenciju izvrši selekcija onih lica
koja vrše konkretna kd na identičan/sličan način, što ukazuje na uži krug učinilaca i omogućava postavljanje verzija i
usmeravanje daljeg operativnog rada na utvrđivanju učinioca. U slučaju ako je jedno lice izvršilo kd, uvidom u ovu evidenciju
proverava se i utvrđuje da li ima registrovanih izvršenih kd na takav način.

5. POJAM I KARAKTERISTIKE OPŠTEG KRIMINALITETA?

U klasicni (opsti) kriminalitet   spadaju sva ona kd koja nisu obuhvacena   privrednim kriminalitetom. Dakle pod opstim
kriminalitetom smatraju se sva ona kd koja su sistematizovana u krivicnim zakonima, a ne mogu se obuhvatiti sadrzajem
pojmova politickog,privrednog I ekoloskog kriminaliteta. Pod opstim kriminalitetom smatraju se sva kd protiv svih postojecih
oblika svojine ,zivota I tela I dr.drustvenih vrednosti inkriminisanih u krivicnim zakonima. Opsti kriminalite obuhvata najveci
broj krivicnih dela I jedna od njegovih osnovnih karakteristika jeste masovnost, postoji veliki broj izvrsenih kd sa poznatim I
nepoznatim uciniocima.Jedna od karakteristika ovog kriminaliteta jested a je u vreme izvrsenja kd ono najcesce poznato,
odnosno mali je broj ucinilaca koji su u vreme izvrsenja kd poznati. “Tamna brojka” postoji I kod opsteg kriminaliteta-kod kd
kao sto su :slivanje,prevara,vanbracni zivot sa maloletnim licem,ucena,nedozvoljeni prekid trudnoce I dr.
Pod pojmom opšteg kriminaliteta treba podrazumevati sledeca krivicna dela:

krivična dela protiv života i tela
krivična dela protiv sloboda i prava ljudi
krivična dela protiv prava iz radnog odnosa
krivična dela protiv časti i ugleda
krivična dela protiv seksualnog integriteta
krivična dela protiv braka i porodice
krivična dela protiv javnog zdravlja

krivična dela protiv imovine
krivična dela protiv okoline, životinja, biljaka i objekata
kulture
krivična dela protiv opšte sigurnost ljudi i imovine
krivična dela protiv sigurnosti u javnom saobracaju
krivična dela protiv vršenja pravosudne funkcije
krivična dela protiv javnog reda i pravnih radnji

6. OTKRIVANJE I DOKAZIVANJE KRIVIČNOG DELA UBISTVO?

Pored osnovnog oblika krivicnog dela ubistva (obicno: ubistvo) koje se sastoji u lisavanju zivota drugog lica predvidjeni su
tezi,kvalifikovani oblici ovog krivicnog dela, neki od njih su :
-lisavanja zivota drugog lica na svirep i podmukao nacin
-lisavanje zivota drugog lica pri bezobzirnom nasilnickom ponasanju
-lisavanje zivota drugog lica i tom prilikom dovodjenje sa umisljajem  u opasnost zivot jos nekog lica
Laksi ,odnosno privilegovani oblici ubistva:
-ubistvo na mah
-ubistvo iz nehata
-ubistvo deteta pri porodjaju
Posledica ovog kd dela sastoji se u nastupanju smrti jednog lica i ona ne mora odmah da nastupi . Krivicno delo ubistvo moze
se izvrsiti sa umisljajem ili iz nehata. Sredstva izvrsenja kd ubistva mogu biti razlicita, ali im je zajednicko to sto moraju biti
pogodna da se njima moze izazvati smrt nekog lica. ( vatreno oruzje,rucne bombe,seciva i dr.ostri predmeti,razni alati,kanap i
dr.predmeti)  pored toga ubistvo se moze izvrsiti udarcem pesnice,nogom,glavom,guranjem ili bacanjem sa odredjene visine
kao i odredjenim psihickim pritiscima. Motivi  za izvrsenje kd ubistva su raznovrsni,a nacini izvrsenja specificni, s tim sto motiv
moze da bude sadrzan u samom nacinu izvrsenja ubistva (npr.ubistvo silovane zenske osobe da bi se prikrilo silovanje). Motiv
je veoma bitna indicijalna cinjenica, jer omogucava postavljanje realne verzije u odnosu na osumnjicenog i planiranje daljeg
toka   kriminalisticke   obrade.   Najcesci   motivi     za   izvrsenje   kd   ubistva   su:   koristoljublje,mrznja,preljuba,osveta,krva
osveta,ljubomora,uvreda casti,strah od kazne..... Motivi najcesce poticu i zasnivaju se na prethodnom poznanstvu i nekim
ranijim medjusobnim odnosima izmedju ubice  i ubijenog pa u tome i lezi kriminalisticki znacaj ove indicije za dalju operativnu
delatnost,naravno imamo i slucajva kada motiv za ubistvo nastane u njihovom prvom i jedinom susretu.
Nacini saznanaja-  Najcesci   nacini saznanja za izvrsenje ovog kd  su prijava clanova porodice,rodbine,prijatelja,drugova i
gradjana, tj. Onih koji su bili ocevici ili u blizini dogadjaja, prvi stigli na lice mesta, ili su na drugi nacin dosli do informacije da je
izvrseno   ubistvo.Moraju   se   ozbiljno   shvatiti   i   sva   javnapogovaranja,kao   i   anonimne   i   pseudoanonimne   prijave,postoje   i
slucajevi samoprijave.
Obezbedjenje lica mesta mora biti prilagodjeno svakom konkretnom slucaju ,radnje i mere u okviru obezbedjenja lica mesta
moraju   se   preduzeti   strucno   i   znalacki.Nuzno   je   da   operativni   radnik,koji   rukovodi   obezbedjenjem   lica   mesta,   bude
energican,da postupa po procesnim  i kriminalistickim  pravilima i da ne dozvoli  diranje i pomeranje  pojedinih tragova  i
predmeta.Na lice mesta prvi stizu radnici policije koji preduzimaju prve mere na obezbedjenju lica mesta. Prvo treba utvrditi
da   li   je   zrtva   jos   uvek   u   zivotu,   u   slucaju   potvrdong   odgovora   preduzeti   mere   za   pruzanje   odgovarajuce   medicinske
pomoci.Potom je potrebno odrediti prostor koji se u svakom konkretonm slucaju smatra mestom gde se desilo ubistvo,udaljiti
sva nepotrebna lica osim ocevidaca sa kojima treba obaviti informacioni ragovor   u vezi sa njima poznatim okolnostima i
cinjenicama kako bi se prikupili osnovni podaci  o dogadjaju o cemu ce se kasnije informisati istrazni sudija,obezbediti tragove i
predmete,zabraniti kretanje na odredjenom prostoru. I treba postovati pravilo kriminalistike da se nista ne dira i pomera do
dolaska ekipe za vrsenje uvidjaja. Po dolasku na lice mesta odmah treba proveriti da li ima uslova za koriscenje psa tragaca.
Tragovi i predmeti na mestu izvršenja ubistva:
U zavisnosti od načina, sredstva ,mesta i vremena izvršenja, od kretanja i ponašanja učinioca pre izvršenog ubistva, za vreme
ubistva i posle njega, kao i činjenice da li je bilo otpora žrtve, moguće je pronaći raznovrsne tragove i predmete  koji mogu
poticati od učinioca, sredstva izvršenja i od žrtve. U praksi se najčešće pronalaze sledeći

tragovi

učinioca

: biološki tragovi

(tragovi krvi, sperme, dlake, pljuvačke..),

papilarnih linija (prstiju, dlanova, tabana), stopala, noktiju, zuba, zemlje, prašine,

boja, laka, odeće, vlakana, mirisa.. Pojedini tragovi, koji potiču od učinioca, mogu se naći i na žrtvi.

Predmeti

koji se mogu

pronaći su raznovrsni, mogu da potiču od učinioca, kojima nije učinjeno kd, zatim delovi, kao i sredstvo kojim je izvršeno
ubistvo (ukoliko je kd izvršeno vatrenim oružjem: tragovi baruta, gareži, plamena, zrno, čaura, ali i samo vatreno oružje iz kog
je pucano). Najčešći

trag žrtve

jeste trag krvi koji može da se nađe na samoj žrtvi, na okolnim predmetima, zidovim, patosu i

plafonu, kao i na učiniocu.
Vršenje uviđaja:
To je veoma značajna istražna radnja kriminalistike. Sastav uviđajne ekipe mora da bude usklađen sa procesnim odredbama i
kriminalističkim pravilima i nju bi trebalo da sačinjavju: javni tužilac, sudija za prethodni postupak, operativni radnik koji radi

porođajem (zatvor od 6m do 5g). Bitne karakteristike: - objekata napada isključivo živo rođeno dete (bez obzira da li je
sposobno za dalji normalni život); - učinilac, samo majka živog rođenog deteta; - ubistvo mora da je izvršeno za vreme
porođaja (dete sposobno za vanmaterični život) ili dok traje poremećaj koji je kod majke izazvao porođaj.  Radnja izvršenja se
može sastojati u činjenju (aktivnom delovanju majke) ili u nečinjenju (propustu majke da novorođenčetu pruži odgovarajuću
pomoć, negu i brigu). Samo majka, kao učinilac ovog kd, ima privilegovani položaj, dok sva druga lica, saučesnici, odgovaraju
kao saučesnici u kd ubistva.
Načini i sredstva izvršenja:
Kd ubistva deteta pri porođaju može se izvršiti na različite načine i raznovrsnim sredstvima. Načini: zagušenje, zadavljenje,
trovanje, davljenje, kupanje u hladnoj vodi, bacanje, udaranje, zakopavanje i nehranjenje deteta. Sredstva: jastuk, dušek, krpa
(za ugušenje deteta), nož, makaze ili drugo oruđe.. Motivi su: strah od sramote, preljuba žene, rodoskrnavljenje, teško
materijalno   stanje..   Mesta   na   kojima   se   ubijeno   novorođenče   ostavlja   su:   zakopavanje   u   đubrištu   ili   zemlji,   bacanje   u
kanalizaciju, reku, jezero, kontejner..Poznavanje mesta gde se ubijena novorođenčad ostavljaju od kriminalističkog je značaja i
uticaja u pogledu postavljanja verzija i planiranja operativne delatnosti radi pronalaženje leša novorođenčeta, u slučaju kada
postoje osnovi sumnje da je izvršeno ovo kd.
Otkrivanje i razjašnjavanje:
Do prvih saznanja da je izvršeno ovo kd dolazi se metodima operativnog rada OUP, anonimnim i pseudonimnim prijavama i
javnim pogovaranjem. U toku razjašnjenja ovog kd, potrebni su sledeći odgovori: - da li je dete rođeno živo?; - koliko je
vremena proteklo od rođenja deteta do njegove smrti?, - na kom mestu i u koje vreme je delo izvršeno?, - na koji način i kojim
sredstvom?, - da li je bilo saučesnika?, - motiv?.
Na mestu pronalaska ubijenog novorođenčeta neophodno je izvršiti uviđaj, pronaći i i fiksirati sve materijalne tragove, opisati
u kakvom je stanju nađen leš.. Operativno-taktičke radnje i mere: prikupljanje obaveštenja, provera, osmatranje, praćenje,
provera alibija..Istražne radnje:   uviđaj, sudskomedicinsko veštačenje dečjeg leša i pretresanje. Osumnjičena ženska osoba
šalje se na odgovarajući ginekološki pregled radi utvrđivanja tragova porođaja.

9. OTKRIVANJE I DOKAZIVANJE KRIVIČNOG DELA NEDOZVOLJEN PREKID TRUDNOĆE?

Osnov predviđanja ovog kd u KZ je zaštita zdravlja žene. Prema medicinskim kriterijumima, pobačaj postoji ako je prekid
trudnoće izvršen u vreme dok plod nije bio sposoban za vanmaterični život, a to je najkasnije do 30 nedelja posle začeća, dok
svaki prekid trudnoće posle tog vremena predstavlja prevremeni porođaj (od 30 do 38 nedelja), odnosno pravovremeni
porođaj (38 do 40 nedelja). Pobačaj u krivičnopravnom smislu je svako prekidanje trudnoće kojim se plod uništava, bez obzira
na to da li je bio sposoban za vanmaterični život. KD Nedozvoljeni prekid trudnoće je određen članom 120 KZ i osnovni oblik je
određen: ko protivno propisima o vršeju prekida trudnoće bremenitoj ženi sa njenim pristankom izvrši pobačaj, započne da
vrši pobačaj ili joj pomogne da izvrši pobačaj, kazniće se zatvorom od 3m do 3g. da  i ispoljava se u više oblika: - bavljenje
vršenjem pobačaja (zatvor od 6m do 5g), - pobačaj bez pristanka bremenite žene (zatvor  od 1 do 8g), - usled vršenja pobačaja
nastupila smrt, teška telesna povreda, ili teško narušavanje zdravlja žene (zatvor od 1-7g ili 2-12g) – kvalifikovani oblik. Zakon o
uslovima i postupku za prekid trudnoće predviđa da u slučajevima gde trudnoća nije duža od 10 nedelja, pobačaj može da se
izvrši po zahtevu trudne žene, dok u slučajevima trudnoće od 10 do 20 nedelja, pobačaj se po zahtevu trudne žene, može
izvršiti samo po odobrenju nadležne komisije za prekid trudnoće uz ispunjenje nekih uslova.

Način izvršenja i motiv

Kao učinioci ovog kd pojavljuju se razni nadrilekari, prinaučene babice, penzionisani radnici medicinske struke, ali i lekari,
babice, medicinske sestre, apotekari. Način i sredstva vršenje pobačaja se dele na mehanička (spoljašnji: udararanje u predelu
stomaka, skakanje, dizanje tereta..unutrašnji: ubrizgavanje raznih tečnosti ili vazduha, uništenje ploda u materici raznim
predmetima), hemijska ( biljni, životinjski i mineralni otrovi) i fizikalna (korišćenje rendgen aparata, ultrazvuka..). Motivi su:
sramota od vanbračnog začeća, želja da se sakrije preljuba, ispunjenje želje ljubavnika, da se sačuva fizički izgled i lepota..

Načini saznanja i otkrivanja učinioca

O ovom kd saznaje se operativnom delatnošću OUP, anonimnim i pseudonimnim prijavama, javnim pogovaranjem, a izuzetno
priznanjem žene nad kojom je izvršen pobačaj. Radi blagovremenog saznanja potrebno je održavati saradnju sa zdravstvenim
institucijama, jer se žene posle nestručno izvršenog abortusa. žene obraćaju ovim ustanovama radi pružanja lekarske pomoći,
Otežavajuču okolnost predstavlja kad žena nad kojom je izvršen pobačaj izbegava bilo kakvu saradnju sa operativnim
radnicima jer je svesna da ne podleže krivičnoj odgovornosti. U postupku rasvetljavanja ovog kd bitno je dati odgovor na svako
osnovno kriminalističko-taktičko pitanje, veoma je bitan prvi operativni zahvat koji (posle prikupljenih informacija) započinje