KRIMINALISTIČKA METODIKA KAO DISCIPLINA

Kriminalistika je nauka

koja se bavi izučavanjem metoda otkrivanja i istraživanja krivičnih djela i njihovih učinilaca

kao i razvojem

strategije suprostavljanja kriminalitetu.

Kriminalistika je nauka o tehnici,taktici i metodici operativnih,istražnih i drugih sudskih radnji, kao i o sprečavanju
kriminaliteta.

Kao samostalna i jedinstvena naukčna disciplina

, kriminalistika se granana:

-kriminalistiku taktiku,
-kriminalistiku tehniku i
-kriminalistiku metodiku.
-Kriminalistika taktika

proučava, razrađuje i usavršava osnovna pravilai radne metode

koje su tipične za otkrivanje i razjašnjavanje

svih vrstakrivičnih djela,kao i za sprjeavanje buduih krivinih djela.

Kriminalisti

tataktika

razrauje i usavršava i osnovna pravila

za otkrivanje, pronalaženje I hvatanje učinilaca

krivičnih djela, kao i za provođenje pojedinih istražnihradnji.

Kriminalistička

tehnika-

proučava i primenjuje

najpodesnije

metode I sredstva iz oblasti prirodnih i tehničkih

nauka

. Pomoću ovih metoda i sredstava pronalaze se, obezbjeđuju, fiksiraju i tumače tragovi i predmeti krivičnih

djela(materijalni dokazi), da bi se razjasnile bitne okolnosti za rasvetl javanjekrivičnih djela i identifikaciju učinilaca
ili drugih lica (žrtava). Ona takođe proučava tehničke metode i sredstva za sprječavanje izvršenja krivičnih dela.

Kriminalistička

metodika

(

Posebni deo kriminalističke taktike

)

proučava oblike

i način

izvršenja krivičnih djela

(delikventsku tehniku i taktiku) I

utvrđuje

najcelishodnije

načine

i metode

za otkrivanje

, razjašnjavanje

sprječavanje

izvršenja pojedinih krivičnih djela.Iz iskustva se zna da se krivična djela izvršavaju na različite načine.

Oblici krivičnih djela i metodi rada kriminalaca stalno

1. POJAM I PREDMET KRIMINALISTIČKE METODIKE

Kriminalistička metodika (KM)

kao disciplina kriminalistike

, izučava i

primenjuje metode zasnovane na

dostignućima

prirodnih, društvenih i tehničkih nauka

, s ciljem rasvetljavanja konkretnih krivičnih dela.

KM konkretizuje i primenjuje kriminalistička znanja, pravila i metode na pojedina kd,

ukazujući na to koje

kriminalističko-taktičke i tehničke

metode i sredstva treba koristiti

u postupku otkrivanja i dokazivanja

konkretnih kd (određenih vrsta kd) i

kako ih primeniti radi utvrđivanja istine

Ona istražuje specifičnosti

koje karakterišu svaki tip kd, usavršavajući i primenjujući kriminalistička pravila,

metode i sredstva radi sprečavanja, otkrivanja, razjašnjavanja i dokazivanja pojedinih kd.

Najveću primenu ima u pretkrivičnom postupku

gde se postiže otkrivanje učinilaca i

prikupljanje i obezbeđenje

dokaza

koji omogućuju pokretanje kpostupka.

Predmet proučavanja

jesu

pojavni oblici

pojedinih kd i

načlni njihovog izvršenja

, što uključuje taktiku i

tehniku učinilaca kd.
Pored ovog u predmet

spada i praćenje i izučavanje prakse

organa otkrivanja u suzbijanju (sprečavanju i

otkrivanju) svih vidova kriminaliteta uz obavezno usavršavanje najadekvatnijih kriminalističkih metoda i
sredstava, radi efikasnijeg sprečavanja i otkrivanja pojedinih vrsta kd.

2. ODNOS KRIMINALISTIČKE METODIKE I DRUGIH DISCIPLINA KRIMINALISTIKE

Kriminalistika je nauka koja pronalazi

, primenjuje i usavršava

pojedine naučne

i na

praktičnom iskustvu

zasnovane

metode

i sredstva, čiji je

cilj

da se kd otkrije

i rasvetli, otkrije i

uhvati učinilac

kd i pronađu, fiksiraju i

obezbede dokazi radi uspešnog pokretanja i vođenja k.postupka i utvrđivanja činjeničnog stanja/materijalne
istine.
Kriminalistička

taktika

( kao disciplina kriminalistike)

izučava

, usavršava

i praktički primenjuje

kriminalistička

pravila

i metode koji su

opšteg karaktera

i zajednički za sprečavanje, otkrivanje i rasvetljavanje svih ili većine kd.

Predmet kriminalističke

tehnike

pronalaženje

, proučavanje, prilagođavanje i usavršavanje

najpogodnijih

naučno

tehničkih metoda

i sredstava za suzbijanje kriminaliteta

iz područja

prirodnih i tehničih nauka

, a radi

otkrivanja, osiguranja,fiksiranja i tumačenja tragova u dokazne svrhe.
KMetodika nema posebno mesto u sistemu kriminalistike, navedene

tri discipline čine celinu kriminalistike

kao

nauke.

KM sintetizuje metode

i sredstva krim.

taktike i tehnike

u dokazivanju pojedinih kd.

Kriminalistička metodika je disciplina kriminalistike.
Dok kriminalistička

taktika

proučava i razrađuje

osnovna pravila

i radne metode tipične za otkrivanje,

istraživanje

i razjašnjavanje svih vrsta krivičnih djela bez razlike, dakle

opšte

i zajedničke,

kriminalistička

metodika istra

žuje i proučava

posebnosti

(specifičnosti), ono što je važeće samo za otkrivanje,

istraživanje i razjašnjavanje određene vrste krivičnih djela.
Kriminalistička

taktika izučava opšta uputstva

koja se odnose na saslušanje osumnjičenog, a kriminalistička

metodika specifičnosti saslušanja

osumnjičenog kod pojedinih krivičnih djela

3. METODE KRIMINALISTIČKE METODIKE

Metode

se stalno

dograđuju i

usavršavaju

u zavisnosti od

fenomenologije

(proučava pojedine oblike, strukturu i strukturalne promene i dinamiku kriminalnog ponašanja) i

etiologije

(izučava i utvrđuje korene, neposredne uzroke i uslove kriminalnog ponašanja) kriminaliteta i drugih

faktora.

Hvatanje učinioca na delu

se ne može primenjivati kod svih kd sa istim uspehom, a uz to zahteva plansko i

organizovano preduzimanje odgovarajućih preventivno-represivnih radnji i mera.

Ovaj način

otkrivanja i razjašnjavanja kd

najbolje se može primeniti

na određenim objektima i punktovima, uz

prethodno dobro poznavanje

kriminalne

situacije

Jedan od metoda koji

postoji u aktuelnoj operativnoj praksi

sastoji se u organizaciji

munjevite akcije

posle

izvršenih, težih i složenijih kd: diverzija, terorizma, razbojništvo, razbojnička krađa, ubistvo..

Suština je u sprečavanju bekstva učinioca

kd, onemogućavanju slobodnog kretanja i skrivanja, otkrivanju

saučesnika, pronalaženju materijalnih dokaza..

Najčešće primenjivane operativno-taktičke radnje

i mere su:

javljanje

o kriminalnom događaju

svim OUP i

graničnim prelazima,

blokada, zaseda, racija, praćenje, prikupljanje obaveštenja

, legitimisanje, osmatranje..

Od istražnih radnji to su:

pretresanje lica, objekata, vozila i otvorenog prostora, oduzimanje predmeta,

prepoznavanje, veštačenje.

Jednovremeno otkrivanje

kd i učinioca je

jedan od načina

otkrivanje, razjašnjavanja i dokazivanja kd i najčešće

postoji kod kd iz oblasti privrednog kriminaliteta, ali i kod nekih kd iz oblasti opšteg i ekološkog kriminaliteta.
U takvim slučajevima

nema nepoznatih učinilaca

, već se samim otkrivanjem kd saznaje i njegov učinilac.

Kada su u pitanju kd protiv ustavnog uređenja, protiv čovečnosti i međunarodnog prava, kd OK, davanje i
primanje mita..u njihovom otkrivanju mogu biti primenjene specijalne istražne tehnike. U otkrivanju učinilaca kod
pojedinih kd (krađe) uspešno se primenjuju hemijske

klopke

u kombinaciji sa odgovarajućim radnjama i merama.

4.METODE KRIMINALISTIČKE METODIKE
Da bi se izradio sistem

načina I metoda

čija bi primena obezbeđivala naj uspešnije otkrivanje krivičnih dela I

obezbeđivanje adekvatnih dokaza I

veću efikasnos

u pronalaženju dokaza I veću efikasnost u suzbijanju

kriminaliteta

potrebno je

a) izučavanje

pojavnih oblika

krivičnih jela

(delikventska tehnika i taktika) i pojavne životne forme izvršilaca

krivičnih dela(kriminografija)

izučavanje

prakse i iskustava

u suzbijanju kriminaliteta

, odnosno pojedinih krivičnih djela od strane

ovlaštenih službenih lica i pravo-sudnihorgana i

aktivno

prilago

avanje saznanja

prirodnih i tehni

kih

nau

zadacima i potrebama istrage krivi

nih dela

činjenica, njihovu proveru i analizu, ocenu njihovog značenja i njihovo pravilno korišćenje, koje upravo i
omogućava eliminisanje ili potvrdu postavljenih verzija.
Metoda eliminacije omogućava da stepen sumnje preraste u veći stepen verovatnoće u osnovanu sumnju da je
određeno lice i učinilac kd, što dovodi do stvaranja uslova za podnošenje krivične prijave javnom tužiocu

б)MOS

(modus operandi)

evidencija

metod registracije

učinilaca kd po načinu izvršenja i

vodi se po sledećim

karakteristikama

način

izvršenja,

objekt

napada,

mesto i vreme

izvršenja,

vrste

specifičnosti

sredstava izvršenja

kd.MOS evidencija

omogućava

, ako je kd izvršeno, a učinilac nepoznat,

da se

uvidom u ovu evidenciju

izvrši selekcija

onih lica

koja vrše konkretna kd na identičan/sličan način, što ukazuje

na uži krug učinilaca i omogućava postavljanje verzija i usmeravanje daljeg operativnog rada na utvrđivanju
učinioca. U slučaju ako je jedno lice izvršilo kd, uvidom u ovu evidenciju proverava se i

utvrđuje da li ima

registrovanih izvršenih kd

na takav način.

I KRIVIČNO DELO PROTIV ŽIVOTA I TELA

OTKRIVANJE I DOKAZIVANJE KRIVIČNOG DELA

UBISTVO?

Pored osnovnog oblika

krivicnog dela ubistva (obicno: ubistvo) koje se

sastoji u lišavanju zivota

drugog lica

predvidjeni su teži,kvalifikovani oblici ovog krivicnog dela, neki od njih su :
-

lisavanja zivota

drugog lica

na svirep i podmukao nacin

-lisavanje zivota drugog lica

pri bezobzirnom nasilnickom ponasanju

-lisavanje zivota drugog lica

i tom prilikom dovodjenje sa umisljajem u opasnost zivot jos nekog lica

Lakši

,odnosno privilegovani oblici ubistva:

ubistvo na mah

-ubistvo

iz nehata

ubistvo deteta pri porodjaju

Posledica ovog kd dela sastoji se u nastupanju smrti jednog lica i ona ne mora odmah da nastupi .

Krivicno delo

ubistvo moze se izvrsiti sa umisljajem ili iz nehata.
Sredstva izvrsenja

kd ubistva mogu biti razlicita, ali im je zajednicko to sto moraju biti pogodna da se njima moze

izazvati smrt nekog lica. (

vatreno oruzje,rucne bombe,seciva i dr.ostri predmeti,razni alati,kanap

i dr.predmeti)

pored toga

ubistvo se moze izvrsiti udarcem pesnice,nogom

,glavom,guranjem

ili bacanjem sa odredjene visine

kao i odredjenim psihickim pritiscima.

Motivi za izvrsenje kd ubistva

su raznovrsni,a nacini izvrsenja specificni, s

tim sto motiv moze da bude sadrzan u samom nacinu izvrsenja ubistva (npr.ubistvo silovane zenske osobe da bi
se prikrilo silovanje).

Motiv

je veoma

bitna indicijalna cinjenica

, jer omogucava postavljanje realne verzije u

odnosu na osumnjicenog i planiranje daljeg toka kriminalisticke obrade.

Najcesci motivi za izvrsenje

kd ubistva su:

koristoljublje,mrznja,preljuba,osveta,krva osveta,ljubomora,uvreda casti,strah od kazne

..... Motivi najcesce

poticu i

zasnivaju se na prethodnom poznanstvu

i nekim ranijim medjusobnim odnosima izmedju ubice i

ubijenog pa u tome i lezi kriminalisticki znacaj ove indicije za dalju operativnu delatnost,naravno imamo i
slucajva kada motiv za ubistvo nastane u njihovom prvom i jedinom susretu.

Nacini saznanaja

Najcesci nacini saznanja za izvrsenje ovog kd su

prijava clanova porodice

,rodbine,prijatelja,drugova i gradjana,

tj.

Onih koji su bili ocevici

ili u blizini dogadjaja,

prvi stigli na lice mesta

, ili su na drugi nacin dosli do informacije

da je izvrseno ubistvo.Moraju se ozbiljno shvatiti i sva javna pogovaranja,kao i anonimne i pseudoanonimne
prijave,

postoje i slucajevi samoprijave

. OTKRIVANJE I RAZJAŠNJAVANJE

-SAMOUBISTVO

KRIVIČNO DELO PROTIV ŽIVOTA I TELA

Samoubistvo predstavlja cin namernog lisavanja sopstvenog zivota

Samoubistvo nije kriminalni dogadjaj

,ali se u pojedinim kriminalisticko-taktickim situacijama to ne moze odmah

zakljuciti na licu mesta,odnosno moze postojati sumnja da se radi o fingiranom samoubistvu kojim se zeli prikriti
izvrseno kd ubistva.
Zastupljena su i

dvojna samoubistva

, koja se vrse od strane dvoja lica koja su suprtonog pola a motiv je najcesce

medjusobna ljubav.Naime, jedno od

ljubavnika

dodje na ideju o samoubistvu

i ubedjuje drugog pa, posle

zajednicke odluke, jedno od njih

ubija drugo, a potom lisava sebe zivota.

Desavaju se u praksi i takvi slucajevi da

se drugo lice predomisli ili da bezuspesno izvrsi samoubistvo, sto dovodi do situacije da odgovara za izvrseno kd
ubistva.

U raznim kriznim

,ratnim ili drugim

teskim situacijama

desavaju se tzv.

porodicna samoubistva

,gde posle

prethodnog dogovora suprug-otac (supruga-majka) lisava zivota suprugu i decu, a pootm izvrsava samoubistvo.
Poznata su i tzv.

Tendenciozna samoubistva,

ciji je motiv

da se nekom drugom licu napakosti

onosno da

samoubistvo izgleda kao

ubistvo

izvrseno od strane lica koje

samoubica zeli da ucini odgovornim

za svoju smrt

Ponovna samoubistva (recidiv

) ukazuju na upornost samoubice da sebe lisi zivota, bez obzira na neuspeh

prethodnog samoubistva.

Bitan je brz izlazak na lice mesta

i preduzimanje adekvatnih operativno-taktickih i tehnickih radnji i mera i

istraznih radnji ,a pre svega obezbedjenje lica mesta, prikupljanjhe obavestenja, provera,uvirdjaj i obdukcija lesa,
kao i druga potreban vestacenja.

Samoubistvo se najcesce vrsi trovanjem, vesanjem, vatrenim oruzjem, secenjem vena, skakanjem sa visine,
davljenjem, samospaljivanjem, bacanjem pod vozilo.

Motivi

koji navode lice da izvrsi samoubistvo mogu biti razliciti : bracne svadje i nesuglasice,nerazumevanje i

nesuglasice u odnosima izmedju roditelja i dece, neuzvracena ljubav,dusevno oboljenje,alhoholizam, teska ili
neizleciva bolest i dr.

11.

OTKRIVANJE I DOKAZIVANJE KRIVIČNOG DELA

UBISTVO DETETA PRI POROĐAJU?

Pojam i karakteristike:

Kd ubistva deteta pri porođaju spada u grupu lakših

, privilegovanih ubistava (čl. 116 KZ – Kd protiv života i tela) i

sastoji se u lišavanju života deteta od strane majke za vreme porođaja ili neposredno posle porođaja

, dok još

traje poremećaj izazvan porođajem (zatvor od 6m do 5g).