1
POJAM I ZADACI KRIMINALISTICKE TEHNIKE
Kriminalistička tehnika je grana kriminalistike koja ima zadatak da registruje i identifikuje
izvršioce krivičnih dela, leševa i stvari, da stalno usavršava metode za pronalaženje,
izazivanje i fiksiranje materijalnih tragova krivičnih dela, kao i da primenjuje najnovije
naučne metode za analizu i tumačenje materijalnih tragova.
Kriminalistička tehnika relativno nova oblast kriminalistike.
Poznat je slučaj iz 145. godine pre nove ere, kada je u Aleksandriji raspisana poternica za
jednim odbeglim robom u kojoj je dat veoma dobar lični opis.
Pravi početak kriminalističke tehnike može se smatrati period krajem XIX veka kada u
kriminalističku tehniku ulazi i fotografija u obliku u kojoj je i sada koristimo.
U XX veku se u kriminalističku tehniku uvode prirodne nauke, a poseban procvat
kriminalističke tehnike je posle drugog svetskog rata.
PODELA KRIMINALISTICKE TEHNIKE
Registracija i identifikacija lica i leševa,
operativna tehnika i
istražna tehnika
.
U samom imenu
registracije i identifikacije lica i leševa
sadržan je i osnovni zadatak ovog
dela kriminalističke tehnike. Naime, bez registrovanja izvršioca krivičnih dela nema ni
identifikovanja, što se takođe odnosi na leševe jer veoma često kod leša nemamo
mogućnost da izvršimo identifikaciju osim metodama kriminalističke tehnike.
Operativna tehnika
ima prvenstveno zadatak da pomogne kod vršenja uviđaja pa se zbog
toga u okviru operativne tehnike koriste razne vrste nesesera, posebno tehnike za
osvetljavanje lica mesta u noćnim uslovima, optički uređaji za pronalaženje materijalnih
tragova kao i tehnička pomagala za prikupljanje i fiksiranje tragova.
U okviru operativne tehnike poseban zadatak ima i
kriminalistička fotografija kao i
kriminalističko skiciranje.
Fotografija može da se koristi i u istražnoj tehnici i to onda kada se ovo veštačenje vrši
raznim fotografskim tehnikama.
Skiciranje ima poseban značaj kao metoda bez koje ne može da se korektno prikaže lice
mesta.
Kriminalistička fotografija dopunjuje skicu, pa jedna bez druge ne mogu, a zajednički daju
potpuni uvid u stanje zatečeno na licu mesta.
2
Istražna tehnika
obuhvata veštačenje materijalnih tragova nađenih na licu mesta izvršenja
krivičnog dela, na izvršiocu i na žrtvi.
U istražnu tehniku spada i deo koji se odnosi na veštačenje pisanih dokumenata, odnosno
otkrivanje falsifikata.
Ona obuhvata:
trasologiju,balistiku, instrumentalnu tehniku, kao I ispitivanje dokumenata.
Trasologija obuhvata obradu svih vrsta tragova bez obzira na nastanak i poreklo.
Balistika je deo trasologije koji obuhvata specifične tragove kod vatrenog oružja i njihovo
tumačenje.
Instrumentalna tehnika ima za cilj da raznim fizičkim, hemijskim i fizičko hemijskim
metodama izvrši identifikaciju materijalnih tragova radi utvrđivanja vrste, sastava i strukture
materije.
Ispitivanje dokumenata odnosi se na sve vrste veštačenja koje imaju za cilj utvrđivanje
falsifikata i to kako u pogledu rukopisa i potpisa, tako i u pogledu utvrđivanja starosti pisanja
i identifikacije pisaćih mašina.
POJAM I PREDMET KRIMINALISTICKE METODIKE
Kriminalistička metodika je grana kriminalistike koja proučava, usavršava, prilagođava i
primenjuje principe, metode i sredstva taktike i tehnike, na određenu vrstu krivičnih dela.
Metodika vrši konkretizaciju i razradu opštih kriminalističkih znanja, radi njihove što
adekvatnije primene u uslovima različitog ispoljavanja brojnih oblika kriminalnog delovanja.
Prilagođavajući opšta kriminalističko – taktička pravila specifičnostima konkretnih slučajeva,
kriminalistička metodika ih ujedno obogaćuje novim sadržajima.
Kriminalistička metodika proučava specifičnosti pojedinih grupa i pojedinačnih krivičnih dela
u pogledu njihovih uzroka i uslova, načina i sredstava izvršenja, pojavnih oblika, taktike i
tehnike izvršilaca, te na osnovu toga pronalazi i primenjuje specifične metode i sredstva za
njihovo pojedinačno otkrivanje, razjašnjavanje i dokazivanje, te otkrivanje izvršilaca.
SAVREMENE METODE REGISTRACIJE I IDENTIFIKACIJE LICA
U uslovima današnje borbe protiv kriminaliteta u svetu i kod nas, najčešće se primenjuju sledeće
metode za registraciju i identifikaciju lica:
1. Licni opis
2. Registraciono-identifikaciona fotografija
3. Papilaroskopija
4. Vučetićev sistem daktiloskopske kvalifikacije
4
Daktiloskopija je priznata kao najsigurnija i najbrža naučna metoda identifikacije. Daktiloskopija se
deli na:
opštu
(dekadaktiloskopiju) i
istražnu
(registracionu ili monodaktiloskopiju).
Opšta daktiloskopija ili dekadaktiloskopija je desetoprsna daktiloskopija koja se bavi identifikacijom
lica uopšte i nepoznatih leševa na osnovu istovremenog upoređivanja otisaka svih 10 prstiju ruku lica
ili leša čiji se identitet utvrđuje. (Kod nas se dekadaktiloskopske zbirke vode u policiji RS)
Istražna, registraciona daktiloskopija ili monodaktiloskopija bavi se registracijom poznatih i
identifikacijom nepoznatih učinilaca krivičnih dela, na osnovu upoređivanja tragova papilarnih linija
pronađenih na mestu izvršenja krivičnog dela sa otiscima prstiju određenih lica iz
monodaktiloskopskih zbirki. Svaka monodaktiloskopska zbirka sadrži otisak prstiju poznatih učinilaca
kd i zbirku tragova papilarnih linija prstiju nepoznatih učinilaca krivičnih dela.
Za zbirku poznatih izvršilaca kd od svakog lica za koje se dokaže da je izvršilac kd, uzimaju se otisci od
svakog prsta na posebnom daktiloskopskom fišu, tako da se za svako lice ispostavlja 10 kartona.
DAKTILOSKOPIRANJE LICA I LEŠEVA
Da bi uzeti otisci prstiju ruku, dlanova i tabana od lica i nepoznatih leševa bili jasno vidljivi i trajni,
daktiloskopiranje mora da se vrši po određenim pravilima i uz primenu određenog pribora:
Pribor:
Glatka staklena, metalna ili bakelitna ploča veličine 30x12 cm
Daktiloskopska boja (može i crna štamparska boja)
Gumeni valjak veličine 5x2,5 cm- daktiloskopski valjak
Gumeni valjak jajastog oblika za leševe
Kašika za daktiloskopiranje leševa
Daktiloskopski fiš (karton za uzimanje otisaka)
Bočica sa benzinom ili alkoholom za čišćenje pribora.
Postupak:
Prvo treba pregledati ruke lica koje se daktiloskopira. Ruke moraju da budu potpuno čiste i suve. Ako
se pri pregledu ruku primeti da su na nekom prstu, papilarne linije oštećene, daktiloskopiranje se
odlaže dok se papilarne linije ne regenerišu, pod uslovom da se ne radi o trajnom oštećenju
papilarnih linija. Zatim se na daktiloskopsku ploču istisne daktiloskopska boja i razmaže valjkom
ravnomerno u tankom sloju (maksimalne debljine sloja 0,1mm). Pored ploče pričvrsti se
daktiloskopski fiš gde će se prenositi otisci. Daktiloskoper palcem i kažiprstom svoje leve ruke, hvata
vrh prsta daktiloskopiranog lica, a desnom rukom čvrsto hvata koren prsta. Lice koje se
daktiloskopira, valja prst od jedne ivice nokta do druge, po premazanoj daktiloskopskoj ploči, a zatim
se obojeni prst valja na odgovarajuće mesto na fišu uz blagi pritisak. Na ploči, prst se može valjati dva
i više puta, na fišu se valjanje vrši samo u jednom smeru i to jedanput. Daktiloskopiranje lica počinje
se od palca desne ruke, a završava se na malom prstu leve ruke.
Postupak daktiloskopiranja leševa ima nekih svojih specifičnosti. Pomoću jajastog gumenog valjka
nanosi se boja u tankom sloju na prste leša, a zatim se na čiste komade hartije, koji se stavljaju u
daktiloskopsku kašiku, prenose otisci uz pritisak odgovarajućeg prsta. Svaki komadić hartije otiskom
sa lepi se na odgovarajuće mesto na daktiloskopskom fišu.
Ukoliko je koža na prstima leša smežurana, u jagodice prsta špricem se ubrizgava 50% rastvor
glicerina u vodi, sve dok se koža ne zategne. Ako je leš u stanju raspadanja, kožu bi trebalo
skalperom skinuti, staviti u formalin i tako što hitnije dostaviti laboratoriji radi uzimanja otisaka.
