KRIVIČNO DJELO PRIMANJA MITA – NACIONALNI
UPOREDNI ASPEKTI
KRIVIČNO PRAVO
S A D R Ž A J
UVOD
…………………………………………………………………………………….3
1.
KRIVIČNO DJELO PRIMANJA MITA – NACIONALNI USPOREDNI
ASPEKT
……………………………………………………………………………...4
1.1. Problem korupcije
......................................................................................................4
1.2. Nacionalni uporedni aspekti
......................................................................................5
1.2.1. Bosna i Hercegovina
................................................................................................5
1.2.2. Hrvatska
...................................................................................................................8
1.2.3. Crna Gora
................................................................................................................9
1.2.4. Albanija
...................................................................................................................11
1.2.5. Grčka
.......................................................................................................................12
1.2.6. Njemačka
................................................................................................................12
1.2.7. Švedska
...................................................................................................................14
ZAKLJUČAK
..................................................................................................................16
LITERATURA
.................................................................................................................17
2
KRIVIČNO PRAVO
1. KRIVIČNO DJELO PRIMANJA MITA – NACIONALNI UPOREDNI
ASPEKT
1.1. Problem korupcije
Međunarodna zajednica se rano suočila sa opasnošću od korupcije . Naime, korupcija
predstavlja jedan od osnovnih oblika fenomenološkog ispoljavanja organizovanog
kriminaliteta i to kriminaliteta izuzetno visokog stepena težine i opasnosti sa teškim
posljedicama po pojedinca i društvo.
4
Ovdje se, naime, radi o organizovanim, često
prikrivenim, dugotrajnim aktivnostima pojedinaca, grupa i organizacija u zemlji ili
inostranstvu sa ciljem da putem novca ili druge imovinske koristi podriju temelje vlasti,
zakonitost u postupanje javnih službi, odnosno vladavinu prava i na taj način povrijede ili
ugroze ljudska prava drugih lica.
Dakle, osnovu za organizovanu društvenu reakciju protiv učinilaca krivičnih djela
korupcije čine akti međunarodne zajednice.
5
Pošto je ipak oštrica borbe protiv krivičnih
djela korupcije
6
i pored niza međunarodno pravnih akata donetih u okviru i pod okriljem
univerzalnih međunarodnih organizacija (Ujedinjenih nacija i njenih organa) odnosno
regionalnih organizacija (u prvom redu Savjeta Evrope kao najznačajnije političke i
bezbjednosne regionalne organizacije u Evropi), ipak u nacionalnim okvirima, to je
izlaganje o krivičnopravnim aspektima, obilježjima i karakteristikama krivičnih djela
korupcije nepotpuno ako se bar u kratkim crtama ne ukaže na uporednopravna rješenja
ovih inkriminacija u pozitivnopravnim sistemima nekih evropskih država.
Praktično od kada se pojavilo činovništvo kao deo upravnog ili javnopravnog ili
administrativnog aparata javljaju se i krivična djela korupcije. Ovo su krivična djela i
danas u različitim oblicima i vidovima ispoljavanja prisutna u skoro svim savremenim
krivičnopravnim sistemima.
7
Na to ukazuje i činjenica da se države u cilju održanja
autoriteta državne i uopšte javne vlasti i obezbjeđenja poštovanja pravnog poretka i
aksioma pravne države svim raspoloživim sredstvima suprotstavljaju načinima i oblicima
povrijeđivanja i ugrožavanja službene dužnosti, javnih ovlašćenja javnih službenih lica
(državnih ili javnih činovnika). U tom pravcu svakako da i krivičnopravna zaštita
4
S. Vasiljević, Republika Hrvatska i međunarodna zajednica pred izazovom korupcije, Pravnik, Zagreb,
broj 1-2/1999. godine, str. 136-160
5
Pantelić, Uloga i značaj sektora unutrašnje kontrole policije u borbi protiv korupcije, Revija za
bezbednost, Beograd, broj 1/2007. godine, str. 17-20
6
M. Tomanović, Krivična dela korupcije u krivičnom zakonodavstvu Srbije i bivšem jugoslovenskom
zakonodavstvu, Sudska praksa, Beograd, broj 6/2007. godine, str.52-59
7
Holtz, Korupcija u policiji, Izbor, Zagreb, broj 4/1998. godine, str. 267-275; T. Tarle, Korupcija u javnoj
upravi, Pravnik, Zagreb, broj 2/2004. godine, str. 129-141, N.
4
KRIVIČNO PRAVO
službene dužnosti (pored drugih vidova kaznenopravne zaštite: odgovornosti za privredne
prestupe, prekršaje ili disciplinske prestupe) igra posebno značajnu i osobenu ulogu.
8
U cilju potpunijeg i svestranijeg sagledavanja krivičnopravne problematike korupcije kao
antipoda pravne države i vladavine prava, stoga nije dovoljno samo da se posvetimo
teorijskoj i praktičnoj analizi oblika ispoljavanja, obilježja i karakteristika ovih krivičnih
djela shodno rješenjima iz domaćeg krivičnog zakonodavstva, pravne teorije i sudske
prakse, već je potrebno (i poželjno) da određenu pažnju posvetimo i uporednopravnoj
(komparativno pravnoj) analizi ovih krivičnih djela u savremenim krivičnopravnim
sistemima. Stoga ćemo u ovom seminarskom radu dati prikaz nekoliko nama dostupnih
zakonskih rješenja inkriminacija krivičnih djela korupcije s tim da je potrebno naglasiti
da se ova krivična djela mogu javiti pod različitim nazivom i sa različitom sadržinom,
obilježjima i karakteristikama te propisanom kaznom.
1.2. Nacionalni uporedni aspekti
1.2.1. Bosna i Hercegovina
Krivična djela korupcije
9
su u krivičnom pravu Bosne i Hercegovine
10
predviđena u
posebnoj glavi pod nazivom: „Krivična djela korupcije i krivična djela protiv službene i
druge odgovorne funkcije’’. Ova krivična djela predstavljaju, zapravo, različite oblike i
vidove zloupotrebe službenog položaja i javnih ovlašćenja u vršenju službene dužnosti od
strane službenih ili odgovornih lica kao nosilaca tih ovlašćenja. Ove inkriminacije imaju
za cilj da obezbjede ispravnost, cjelishodnost, efikasnost i zakonitost u radu državnih
organa koji vrše javna ovlašćenja i da se tako očuva povjerenje građana u pravni poredak
i pravnu državu.
Izvršilac ovih krivičnih djela može biti službeno lice, osim djela davanja mita koje može
da izvrši bilo koje lice. Službeno lice u smislu člana 1. stav 3. KZ BIH može biti: 1)
izabrani ili imenovani funkcioner u organima zakonodavne, izvršne i sudske vlasti Bosne
i Hercegovine i u drugim državnim i upravnim ustanovama ili službama koje vrše
određene upravne, stručne i druge poslove u okviru prava i dužnosti vlasti koja ih je
osnovala; 2) lica koja stalno ili povremeno vrše službenu dužnost u ovim upravnim
organima ili ustanovama; 3) ovlašćeno lice u privrednom društvu ili u drugom pravnom
licu kome je zakonom ili drugim propisom donesenim na osnovu zakona povjereno
vršenje javnih ovlašćenja, a koje u okviru tih ovlašćenja vrši određenu dužnost i 4) drugo
lice koje vrši određenu službenu dužnost na osnovu ovlašćenja iz zakona ili drugog
8
Prof. Dr Dragan Jovašević: Krivična dela korupcije u uporednom zakonodavstvu
181
9
M. Budimlić, Potreba usaglašavanja mjera za borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala,
Kriminalističke teme, Sarajevo, broj 3-4/2003. godine, str. 319-335
10
B. Petrović, D. Jovašević, Krivično (kazneno) pravo, Posebni dio, Sarajevo, 2005. godine, str.96-100
5
