1
UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE
FAKULTET ZA EKOLOGIJU
BANJA LUKA
SEMINARSKI RAD
PREDMET:
EKOLOŠKO PRAVO
TEMA:
KRIVIČNO-PRAVNI ASPEKTI ZAŠTITE
ŽIVOTNE SREDINE
Student: Dragan Branković Mentor: prof.dr Mile Matijević
Banja Luka, april 2016.godine
2
SADRŽAJ
1.UVOD.....................................................................................................................................3
2. KRIVIČNO-PRAVNI ASPEKTI ZAŠTITE ŽIVOTNE SREDINE.....................................4
3. SUBJEKTI I METODI U SUZBIJANJU EKOLOŠKOG KRIMINALA.............................6
4. KAZNENO PRAVNA REAKCIJA NA EKOLOŠKI KRIMINALITET KAO DIO
KRIMINALNE POLITIKE U VIDU REPRESIJE....................................................................8
5. METODIKA OTKRIVANJA,RAZRJEŠENJA, DOKAZIVANJA KRIVIČNIH DJELA
EKOLOŠKOG KRIMINALA....................................................................................................9
6. KRIVIČNI ZAKON REPUBLIKE SRPSKE......................................................................10
7. ZAKON O ZAŠTITI ŽIVOTNE SREDINE (službeni glasnik RS)....................................11
8. STATISTIKA IZREČENIH KAZNI U RS OD 2006 – 2010 god.......................................12
9. ZAKLJUČAK......................................................................................................................13
LITERATURA.....................................................................................................................14
4
2. KRIVIČNO-PRAVNI ASPEKTI ZAŠTITE ŽIVOTNE SREDINE
Zaštita životne sredine i njeno unapređenje, predstavljaju definitivno jedan od
najznačajnijih problema, koji opterećuju savremeno čovečanstvo. Korišćenje novih i moćnih
izvora energije, ubrzan naučno-tehnološki razvoj, izgradnja ogromnog broja industrijskih
objekata i urbanih sredina, prouzrokovali su ozbiljno ugrožavanje i narušavanje prirodnih
resursa, čime se destabilizuje očuvanje zdrave životne sredine i ujedno uravnoteženje odnosa,
čovek-okruženje, tj. priroda. Zaštita čovekove životne sredine obuhvata čitav niz različitih, ali
istovremeno međusobno povezanih vrednosti koje skupa predstavljaju neophodne preduslove
za zdrav, delotvoran i uopšteno rečeno siguran život i rad kako sadašnjih, tako i budućih
generacija. Pod zaštitom čovekove životne sredine treba podrazumevati: čuvanje prirode i
prirodnih bogatstava; čistoće vazduha, vode i zemljišta; čuvanje flore i faune, zaštitu od
zagađenja svih vrsta jonizirajućih zračenja, štetne buke, vibracija i sl. Ekološki kriminal se
odnosi na sve radnje kojima se krše odredbe ekoloških propisa i kojima se pričinjava značajna
šteta ili ugrožava životna sredina i zdravlje ljudi. Najpoznatije manifestacije ove vrste
kriminala javljaju se kao nelegalne emisije ili ispuštanja supstanci u vazduh, vodu ili zemljište,
nelegalna trgovina životinjama i biljkama, nelegalna trgovina supstancama koje uništavaju
ozonski omotač ili pak opasnim otpadom i sl. Ekološki kriminal donosi veoma visoke profite
njegovim počiniocima, teško se otkriva i prouzrokuje izuzetno ozbiljne negativne posledice po
životnu sredinu.
Danas se on smatra ozbiljnim i široko rasprostranjenim problemom sa kojim se mora
boriti na evropskom nivou. Problematiku ekološkog kriminala, ne treba tumačiti usko i
isključivo s pravnog aspekta, već u jednom širem, odnosno sveobuhvatnijem društvenom
kontekstu. Usko pravno poimanje, ekološki kriminal određuje kao svaki akt koji je suprotan
ekološkim normama i koji se osnovano može procesuirati. Zapravo, suština ovakvog određenja
odnosi se na postojanje pravno normiranih pravila ponašanja u oblasti životne sredine, koja su
opšte obavezujućeg karaktera sa unapred određenim sadržajem i za čije kršenje je predviđena
sankcija. Krivično pravna zaštita životne sredine je krajnja, ali istovremeno veoma efikasna i
više nego nužna mera. Naime, ovakav pristup je proizišao iz shvatanja da se pre svega zaštita
životne sredine ostvaruje kroz sistem preventivnih i represivnih zakonom propisanih mera, te
da nije dovoljna samo mogućnost utvrđivanja građansko-pravne odgovornosti za štetu koja je
prouzrokovana životnoj sredini. Efikasno sprovođenje ekološko-pravne regulative je od
vitalnog značaja za suzbijanje i sprečavanje ove vrste kriminala, a time i za samo očuvanje
zdrave životne sredine.
U najranijim fazama razvoja ekološkog prava, nasilje nad životnom sredinom bilo je
sankcionisano ne baš strogim merama i kaznama upravno-pravnog i građansko-pravnog
karaktera. Sami pravni propisi, nisu imali nikakav ili je to bio minimalan uticaj na kompanije,
državne strukture i građane pojedince da se pridržavaju ekoloških normi. Njihovo poštovanje i
regularno sprovođenje je od izuzetnog značaja za očuvanje životne sredine i prirodnih resursa u
celosti. Savest na nivou pojedinaca, samog društva, država i nadnacionalnih tvorevina znatno je
uznapredovala i danas sa sigurnošću možemo reći da je ekološki kriminal ozbiljan
međunarodni problem koji je u porastu, a prepoznatljiv je, ne smo kao zagađenje vazduha, vode
i zemljišta ili eksploatacije divljeg biljnog i životinjskog sveta u komercijalne svrhe koja vodi
njihovom istrebljenju, već u razvijenim zemljama i kao najobičnije bacanje otpadaka na ulicu,
iscrtavanje grafita ili vandalizam na javnim mestima.Danas, potreba za preduzimanjem pravnih
mera u ovoj oblasti u vezi je sa ozbiljnim analizama i procenama da je ugrožavanje životne
