28. Protivpravna ponašanja u saobraćaju?
Protivpravna ponašanja su česta i masovna. Ni u jednoj drugoj disciplini nema toliko kršenja
društvene discipline kao u saobraćaju.Protivpravna ponašanja rade i fizička i pravna lica.
U strukturi krivičnih djela zmačajan procenat čine krivična djela ugrožavanja u saobraćaju.
Najveći broj prekršaja učine lica u saobraćaju.Prekršaji su manje društveno opasna ponašanja od
krivičnih djela.Manje društveno opasna znači da posljedice tih protivpravnih ponašanja za koje se
odgovara u prekršajnom postupku su daleko manje krivičnih djela.Imamo prekršajnu i krivičnu
odgovornost.Pored njih imamo i privredne prestupe.Oni u strukturi kažnjihiv ponašanja također
imaju određeni procenat i šredviđeni su kod organizacije prevoza putevima i bezbjednosti
saobraćajem i u dobroj mjeri i ovakva vrsta kaznene odgovornosti je specifičnost.Za pravna lica
(preduzeće koje se bavi transportom robe i putnika) postoji odgovornost i ta odgovornost provodi se
kao privredni prestup.
Postoje protivpravna ponašanja koja zahtjevaju prekršajne odgovornosti.koja zahtijevaju krivičnu
odgovornost (za krivičnu odgovornost kazne su daleko veće) i privredne prestupe.
U pogledu odgovornosti imamo odgovornost za privredne prestupe za ona pravna lica koja se bave
javnim prevozom i tu postoji odgovornost i za pravno lice a i za odgovorno lice.
Još jedan vid odgovornosti je odgovornost disciplinske prirode i materijalna odgovornost.
Materijalna odgovornost je najčešća posljedica protivpravnih ponašanja u saobraćaju jer je činjenica
da tim protivpravnim ponašanjima dolazi do štete ili povrede učesnika u saobraćaju.
I u jednom i u drugom slučaju kod svakog lica postavlja se pitanje materijalne odgovornosti za
prouzrokovanu štetu odnosno za prouzrokovanu povredu.
Protivpravna ponašanja prouzrokoju određene posljedice koje ugrožavaju vitalne vrijednosti
društva.Prije svega ugrožavaju ljude kao učesnike u saobraćaju i ugrožavaju imovinu.
Broj protivpravnih ponašanja je veliki i ona se najčešće događaju u vrijeme korištenja saobraćajnih
sredstava.Vozila koja učestvuju u prevozu ona su opasna sama po sebi jer se kreću na bazi motora uz
pomoć ljudi koji ih voze i imaju određenu odgovornost.
Opasna ponašanja u saobraćaju su najčešće uzroci saobraćajnih nezgoda.
Saobraćajne nezgode se prouzrokuju usljed sljedećih aktivnosti koje imaju učesnici u saobraćaju:
-vožnja pod dejstvom alkohola značajno smanjuje sposobnost vozača i vožnja pod dejstvom alkohola
je glavni uzrok saobraćajnih nezgoda jer vozač pod dejstvom alkohola mijenja svoju psihofizičku
sposobnost
-bezobzirno neustupanje prvenstva prolaza-na raskrsnicama imamo znake koje regulišu prvenstvo
prolaza i u koliko se to ne poštuje nastupaju posljedice povodom toga
-bezobzirno preticanje-
-bezobzirno ponašanje na pješačkom prelazu –vrlo česta neodstupanja prava prvenstvo prava
pješaka na pješačkom prelazu
-neprilagođena brzina
-okretanja ili vožnja u nazad na auto putu
-vožnja u suprotnom pravcu
Za sve ove stavke po zakonu postoje kazne,oduzimanje vozačke dozvole ili zatvor.
Društvo se rijetko bavi socijalnim štetama.Materijalne štete koje se dešavaju malo se o njima vodi
računa i nerealizuju se.
30. Uzroci protivpravih ponašanja
Mogu a i ne moraju da se poistovete sa uzrocima saobraćajnih nezgoda.
Uzroci protivpravih ponašanja su složeni i ima ih veliki broj.
Bez razvoj saobraćaja nije ostavio dovoljno vremena društvu da stvori efikasan sistem zaštite od
protivpravih ponašanja.
Lica koja nisu dovoljno psihofizički zrela ne poštuju pravila da bi se saobraćaj odvijao bezbjedno.
U saobraćaju postoji veliki broj saobraćajnih normi koji regulišu veliki broj situacija koje se nalaze u
stvarnom životu.
Hiper produkcija pravnih propisa je ono što je evidentno u saobraćaju.
Krakteristika u saobraćaju je što u procesu saobraćajnog odvijanja učestvuje veliki broj stanovništva
(vozači,putnici,pješaci su učesnici u saobraćaju i mogu da naprave protivpravno ponašanje).
Nedisciplina i nedosljednost u primjeni propisa također je prisutna naročito kod mlađe populacije.
Ukoliko se propisi ne poštuju ugrožava se bezvjednost svih učesnika u saobraćaju.
Dosljedna primjena propisa je uslov da se podignu standardi pravne svjesti,a da se pri tome smanje
posljedice koje izazivaju protivpravna ponašanja u saobraćaju.
Društvena norma je ona norma koja propisuje određeno ponašanje a iza koje ne stoji aparat državne
prinude za razliku od pravne norme iza koje stoji država i po pravilu postoji sankcija države koju izriče
sud.
Pravom se štiti određeni sistem vrijednosti.Na protivpravna ponašanja država reaguje sankcijama.
Pravna sankcija predstavlja prinudnu mjeru koja ima za cilj da djeluje u pravcu uzdržavanja od kršenja
normi.
Kazna je sankcija koja znači primjenu praktično određenog zla prema učiniocu tog protivpravnog
ponašanja.To je krajnja mjera koja se poduzima prema učesniku.
Društvena opasnost koja se prouzrokuje protivpravnim ponašanjem može da izazove nekoliko vrsta
odgovornosti.Najviše zaštičena pravnim propisima je krivična odgovornost,to su kazne za učesnike
koje su napravile krivičnu odgovornost i te kazne su najveće.
Odgovornost za privredne prestupe-radi se o odgovornosti pravih lica (preduzeća koja se bave prevoz
putnika i roba) i ukoliko se desi propust pravnog lica odgovarat će i pravno lice za privredni prestup i
odgovarat će odgovorno lice u pravnom licu za privredni prestup.
Najčešća vrsta odgovornosti je prekršajna odgovornost jer najveći broj prekršaja dešava se u
saobraćaju i ta prekršajna odgovornost je elemenat koji je karakterističan za saobraćajno pravo.
Disciplinska odgovornost odnosi se na ljude koji su zaposleni u određenom pravnom licu tj. U
preduzeću koji se bave javnim prevozom. Ako nije ispoštovao neka pravila koja su predviđena i
uslijed toga je došlo do povrede pravilnika disciplinske odgovornosti i on će u tom slučaju odgovarati.
Odgovornost za materijalnu štetu-šteta koja je načinjena saobraćajnom nezgodom i povreda drugih
učesnika u saobraćaju i tu odgovara lice koje je prouzrokovalo saobraćajnu nezgodu (naplaćuje
materijalnu štetu).
Materijalna odgovornost dijeli se na ugovornu i vanugovornu odgovornost.
Ugovornu odgovornost imamo u slučaju kada je ugovoren prevoz roba i prevozilac je napravio štetu i
u tom slučaju će on na bazi tog ugovora odgovarati.
Vanugovorna odgovornost-ukoliko se desi da je nastupila saobraćajna nezgoda a da pri tome nije bio
to predmet ugovora.
U oba slučaja lice bi imalo pravo da traži nadoknadu štete od izvršioca pod uslovom da postoji štetna
radnja,da postoji prouzrokovana šteta i da postoji uzročna veza između radnje štetnika tj. Učesnika u
saobraćaju koji je prouzrokovao štetu i nastupile posljedice.
32. Krivična djela ugrožavanja bezbjednosti javnog saobraćaja
Ova vrsta odgovornosti za prouzrokovanu štetu dešava se nehatno.
U saobraćaju se isto ponašanje može zavisno od situacije da ima različite posljedice.
Posljedice:apstraktna opasnost,konkretna opasnot, prouzrokovana nezgoda.
Apstraktna opasnost- protivpravim ponašanjem izazvana je apstraktna opasnost ali bez ikakvih
posljedica.
Konkretna opasnost-protivpravno ponašanje koje je imalo konkretnu opasnost od nastupanja štete ili
povrede.
Prouzrokovana nezgoda-ugrožavanje saobraćaja opasnom radnjom,krivično djelo.
33. Nepružanje pomoći licu povrijeđenom u saobraćajnoj nezgodi
Ovo krivično djelo može izvršiti vozač prevoznog sredstva ili drugog prevoznog sredstva koji ostavi
bez pomoći lice koje je tim prevoznim sredstvom povrijeđeno ili čiju povredu je tim prevoznim
sredstvom pruzrokovao.
