1.Pojam krivicnog prava-

Krivicno pravo je sistem pravnih propisa kojima se odredjuju krivicna dela I krivicne

sankcije, kao I uslovi pod kojima se iste primenjuju prema uciniocima tih dela.Krivicno pravo je zakonsko
pravo, jer je zasnovano iskljucivo na zakonu. Kao krivicno pravo u objektivnom smislu ono se moze podeliti na
opsti I posebni deo. Opsti deo sadrzi odredbe relevantne za sva krivicna dela, a posebni deo predvidja I
regulise pojedina krivicna dela.Krivicno pravo u subjektivnom smislu je pravo na kaznjavanje. Ono pripada
samo drzavi.
1.

Predmet krivicnog prava

-krivično pravo je pozitivna grana zakonodavstva jedne države koja ima za

predmet regulative da odredi krivično delo, krivičnu sankciju, osnove i uslove za primenu krivične sankcije, a u
prvom redu krivičnu odgovornost kao osnov za primenu kazne.

2.Funkcija krivicnog prava

- Osnovna funkcija krivičnog prava jeste zaštita najznačajnijih društvenih dobara i

vrijednosti od kriminaliteta.

Krivično pravo je instrument za zaštitu određenog društvenog i ekonomskog

uređenja jedne države na određenom stepenu razvoja i kao takvo ono je specifično jer poseduje niz
karakteristika po kojima se razlikuje od krivičnog prava svake druge zemlje.
-Dakle, krivičnopravna zaštita ostvaruje se

post factum

, onda kada je zaštićeno dobro već oštećeno ili

ugroženo. Zbog te činjenice izgleda da zaštitna funkcija, koja se najčešće ostvaruje primenom kazne, ima čisto
represivni karakter. Kroz kaznu se, pored represije, ostvaruje i prevencija i to kako individualna tako i
generalna.

3.Podela krivicnog prava

- Osnovna je podjela krivičnog prava na

materijalno, procesno i

izvršno

Materijalno

pravo

predstavlja sistem zakonskih pravnih propisa kojima se određuju pojam i karakteristike krivičnih djela,

sistem krivičnih sankcija i osnovi i uslovi za utvrđivanje krivične odgovornosti i kažnjivosti.

Krivično procesno

pravo

kao sistem zakonskih pravnih propisa određuje pojam i vrste procesnih subjekata, procesna načela,

arhitektoniku i tok krivičnog postupka.

Izvršno krivično pravo

određuje postupak, način i uslove izvršenja

izrečenih krivičnih sankcija od strane krivičnog suda.

Opsti deo materijalnog krivičnog prava

uređuje osnovne pojmove i institute krivičnog prava uopste:

krivično

djelo, krivičnu odgovornost i krivične sankcije

. A

posebni deo materijalnog

krivičnog prava

određuje pojam i

karakteristike osnovnih, privilegovanih i kvalifikovanih oblika i vidova ispoljavanja pojedinih krivičnih dela.
Zavisno od izvora, pravi se podjela krivičnog prava na

nacionalno

(interno

)

i međunarodno.

-Izvor nacionalnog krivičnog prava

jeste

domaći krivični zakon određene države (Privremeni Krivični zakon

Kosova – u daljem tekstu KZ), a

izvor međunarodnog krivičnog prava jesu

međunarodni pravni akti (Statut Haškog tribunala, Statuti tribunala

za: Ruandu, Sijera Leone, Istočni Timor, Irak odnosno Rimski statut stalnog međunarodnog krivičnog suda).

Krivično pravo (nacionalno)

se, dalje, može podeliti na

osnovno i dopunsko

Osnovno krivično pravo

je sadržano u krivičnom zakonu, dok

dopunsko, pomoćno ili sporedno

krivično pravo

čine krivičnopravne odredbe sadržane u drugim zakonima koji uređuju odnose u drugim oblastima prava.

Krivično pravo i ustavno pravo-

Odnos između krivičnog i ustavnog prava proizlazi iz odnosa između

krivičnog zakona i ustava.

U pravnim sistemima onih zemalja gdje je ustavni akt osnovni pisani zakon svi ostali

zakoni moraju proizlaziti iz njega, tj. moraju biti izgrađivani na načelima koja su proklamirana u njemu.
5.

I krivično i građansko pravo

regulisu društvene odnose. Ali dok krivično pravo regulise samo one odnose

koji nastaju povodom krivičnog dela između društva odnosno njegovih organa i oštećenih osoba s jedne, i

učinitelja krivičnog dela s druge strane, dotle građansko pravo regulise odnose koji nastaju između pojedinaca
i pravnih osoba.
Pokretanje i ishod krivičnog postupka ne zavise od volje stranaka već od imperativnih normi koje nalažu
pokretanje postupka kada se radi o krivičnim djelima, koja se gone po službenoj dužnosti. A to je najveći broj
krivičnih djela. Mali je broj djela gdje pokretanje postupka zavisi od privatnog tužitelja. Još manji uticaj ima
pristanak povrjeđenog na ishod krivičnog postupka i donošenje odluke.
6.

Krivicno I porodicno pravo

- Između krivičnog i porodičnog prava takođe postoji uska veza u oblasti

regulisanja i zaštite braka i porodice.

Porodično pravo

određuje uslove i postupak za zaključenje i prestanak

braka, uređuje odnose u porodici između supružnika i između roditelja i djece i utvrđuje institute koji su u vezi
sa porodicom, kao što su: usvojenje, starateljstvo, hraniteljstvo itd. Brak i porodica kao osnovne društvene
zajednice su tako predmet regulisanja porodičnog prava, ali i objekt zaštite krivičnog prava.

Krivično pravo

ostvarivanju zaštitne, garantivne funkcije pruža zaštitu i institutima bračnog i porodičnog prava i to u posebnoj
glavi   krivičnih   zakona:   ''Krivična   djela   protiv   braka   i   porodice''   koristeći   pri   tome   definicije,   obilježja   i
karakteristike   ovih   instituta   utvrđenih   navedenim   granama   pozitivnog   prava   pri   kvalifikovanju   pojedinih
krivičnih djela iz ove  grupe.

7.Krivicno I procesno pravo

-Krivično pravo je najuže povezano sa krivičnoprocesnim pravom. Njihova

povezanost proizlazi iz jedinstvenog zadatka koji imaju obje ove grane prava, koji se sastoji u zaštiti društvenih
dobara i vrijednosti od kriminaliteta. U ostvarivanju tog zadatka ona se ne mogu zamisliti jedno bez drugog, jer
krivično pravo može biti realizirano samo putem dejstva procesnog prava, a procesno pravo može stupiti u
dejstvo samo ako su prethodno određena krivična djela, krivične sankcije i uvjeti za primjenu tih sankcija.
8

Materijalno krivično pravo

utvrđuje svrhu, vrste i trajanje krivičnih sankcija, posebno kazne, i uslove za

njihovo izricanje.

Izvršno krivično pravo

utvrđuje metode, načine kao i postupak izvršenja krivicnih sankcija.

10.Izvori krivicnog prava-

Izvor krivičnog prava se može dvojako shvatiti u

formalnom

materijalnom

smislu.

Pod izvorom krivičnog prava u formalnom smislu

podrazumijevaju se pravni akti koji sadrže krivičnopravne

norme kojima se određuju krivična djela i krivične sankcije.

U materijalnom smislu izvor krivičnog prava

predstavljaju društveni odnosi regulisani putem krivičnopravnih normi. Međutim, iako se pojam izvora
krivičnog prava izražava u materijalnom i formalnom smislu, obično se pod izvorom prava podrazumijeva
formalni izvor tj. pravni akti u kojima se izražavaju norme kao regulatori društvenih odnosa.

Osnovni i glavni

izvor savremenog krivičnog prava, koje se zasniva na načelu zakonitosti krivičnog djela i kazne, jeste zakon.

Međutim, pored zakona kao osnovnog i neposrednog izvora krivičnog prava, mogu se u izvjesnim slučajevima
pojaviti kao posebni i posredni izvori krivičnog prava: normativni akti državnih organa, međunarodni ugovori,
običajno pravo, sudska praksa i pravna nauka (doktrina). Posredni izvori imaju karakter izvora krivičnog prava
samo kada se zakon na njih poziva.

11.Zakon -

U krivičnom pravu Kosova osnovni i glavni izvor jeste zakon. Krivična djela i krivične sankcije mogu

biti određene samo zakonom. Po pravilu, krivična djela i krivične sankcije se određuju krivičnim zakonima, koji
imaju oslonac u ustavnim aktima, kao najvišim i osnovnim pravnim aktima države, gdje su sadržana osnovna
načela za sva prava pa i za krivično pravo. Otuda su ustavni akti izvori svakog, pa i krivičnog prava.

12.Medjunarodni ugovori

- Kao izvori krivičnog prava pojavljuju se i međunarodni ugovori tj. konvencije kada

regulisu krivičnopravnu materiju. Ovi se ugovori mogu pojaviti kao

neposredan

posredan izvor

krivičnog

Propisi

sadržani u Opstem delu krivičnih zakona su dvojake prirode:

deklarativne i

konstitutivne.

Deklarativne prirode

su oni propisi kojima se proklamuju načela kaznene politike i druga načela koja su od

opste važnosti za celokupno krivično zakonodavstvo.

Konstitutivne prirode

su oni propisi kojima se ustanovljavaju pojedini opsti instituti, određuju uslovi krivične

odgovornosti i sistem krivičnih sankcija Takvi su propisi kojima se utvrđuju pojam i elementi krivičnog dela,
osnovni isključenja krivičnog dela, stadijumi u učinjenju krivičnog dela, sistem krivičnih sankcija, oblici vinosti i
sl.

Posebni deo-

sadrži propise kojima se određuju pojedina krivična dela i kazne za učinitelje tih krivičnih dela.

To znači da

propisi Posebnog dela imaju konstitutivni karakter

Deklarativna

norma

se ovdje može pojaviti

izuzetno i tada ima ograničeno dejstvo, tj. vezana je za određeno krivično djelo.

17.Vrste dispozicija I sankcija

- Norme sadržane u propisima Opsteg dela krivičnih zakona imaju samo

dispoziciju

, dok norme sadržane u propisima Posebnog dela imaju

dispoziciju i

sankciju

I dispozicija i sankcija

u propisima Posebnog dela krivičnih zakona mogu biti različite

Dispozicija

je onaj deo krivičnopravne norme kojim se određuju

obeležja bića krivičnog djela

. Prema načinu

na koji se određuju bića pojedinih krivičnih dela,

dispozicija

može biti

obična,

opisna, upućujuća i blanketna.

1) Obična dispozicija

-ne određuje pojedina obeležja krivičnog dela, već samo označava to delo po nazivu i

ukupnoj delatnosti koja sačinjava njegovo biće. Običnom dispozicijom su određena npr. krivična dela ubistva.
Obična dispozicija se upotrebljava retko i to uglavnom kod određivanja poznatih i uobičajenih krivičnih dela;

2) Opisna dispozicija

-određuje elemente krivičnog dela koji sačinjavaju njegovo biće. Najveći broj krivičnih

dela određen je opisnom dispozicijom, kao npr.

krađa, silovanje

;

3) Upućujuća dispozicija

u pogledu nekih obeležja krivičnog dela upućuje na drugi propis istog krivičnog

zakona, npr

. bludne radnje

. Upućujuća dispozicija postoji kod svih osobito teških slučajeva pojedinih krivičnih

dela, npr.

teška dela protiv zdravlja ljudi

teška dela protiv opste

sigurnosti ljudi i imovine

; i

4) Blanketna dispozicija

daje samo opsti okvir krivičnog dela dok detaljno određivanje sadržine i elemenata

bića krivičnog djela prepušta nekom drugom krivičnom ili nekrivičnom propisu koji može biti sadržan u drugom
zakonu ili podzakonskom aktu. Prema tome,

primena blanketne

norme

zavisi od postojanja neke druge

norme, koja treba da odredi elemente bića krivičnog

dela i da na taj način da sadržinu blanketnoj normi u

krivičnopravnom propisu

. Kod krivičnih dela sa ovakvom dispozicijom radnja činjenja se sastoji u postupanju

protivno propisima, odlukama ili naredbama državnih organa sadržanih u podzakonskim aktima, npr.

prenošenje zarazne bolesti, nepostupanje po zdravstvenim propisima za vreme epidemije, prenošenje polne
bolesti i sl.
Prema strukturi, dispozicije mogu biti proste i složene. Prosta

dispozicija sadrži biće samo jednog krivičnog

dela, odnosno samo jedan oblik krivičnog dela, npr. kod krivičnog djela krađe.

Složena dispozicija

sadrži u sebi

bića više krivičnih dela odnosno više oblika jednog krivičnog dela, npr. kod krivičnog djela teške krađe. Takođe
se razlikuju

alternativne i kumulativne dispozicije

Alternativne dispozicije

su one u kojima je jedno ili više

obeležja bića krivičnog dela postavljeno tako da će delo biti učinjeno ako se ostvari bilo koja od navedenih
alternativa, npr. kod krivičnih dela teške krađe ili špijunaže. Kod

kumulativne dispozicije

za ostvarenje

obeležja krivičnog dela moraju biti ispunjena sva kumulativno određena obeležja ili uslovi, npr.

kod silovanja i

razbojništva