UVOD
- Od trenutka uvođenja lasera kao izvora zračenja posebnih osobina,
počelo je ispitivanje mogućnosti njegove primene u medicini. Specifične
karakteristike zračenja lasera ućinile su da se oni danas već široko primenjuju sa
uspehom u mnogim medicinskim granama. Tretman laserom ima čitav niz
prednosti u odnosu na druge načine lečenja, neinvazivan je i potpuno bezbolan, a
traje neuporedivo kraće.
Poslednjih godina terapijske indikacije su znatno proširene, a interes za
laseroterapijom raste, tako da je danas nemoguće zamisliti savremenu medicinu
bez upotrebe lasera.
Definicija lasera sadržana je u samom njegovom nazivu koji predstavlja
skraćenicu za
Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation
, u prevodu:
pojačanje svetlosti pomoću stimulisane emisije zračenja. Zbog takvog načina
dobijanja, lasersko zračenje se odlikuje osobinama koje prirodna svetlost i svetlost
izvora nema. Te razlike se ogledaju posebno u odnosu na monohromatičnost,
usmerenost i koheretnost laserskog zračenja.
SADRŽAJ
- Laser
je jedna od najmlađih metoda koja se danas primenjuje u
savremenoj medicini,a uprkos tome toliko prihvaćen da u većini medicinskih
grana predstavlja nezamenjivo sredstvo. Laseri u medicini se mogu podeliti na
lasere visoke energije i lasere niske energije. Laseri visoke snage svoju primenu su
našli u hirurgiji, dok se laseri niske snage prvenstveno koriste u fizikalnoj
medicini. Lasere možemo podeliti prema aktivnoj materiji i to:
čvrsti, tečni,
gasoviti i poluprovodnički.
Najpoznatiji čvrsti laser
je rubinski laser, koji je ujedno i prvi laser koji je davao
vidljivu svetlost. Rubinski laser koristi štapić od rubina kao lasersku jezgru koja je
napravljena od kristala ili amorfne tvari, često u obliku štapića
.
Rubinski laser
uglavnom radi u impulsnom režimu. Za pumpanje se koriste impulsne ksenonske
lampe srednjeg pritiska.
Neodimijumski laseri su laseri na bazi rijetkih zemalja gde podrazumijevamo
lasere kod kojih se kao aktivna sredina koriste elementi rijetkih zemalja:
neodimijum, disprozijum, samarijum, erbijum, holmijum i prazeodijum. Ovi laseri
rade po šemi četiri nivoa, a kao matrica obično služi granat ili staklo.
Laseri na bazi tečnosti
imaju prednosti i nedostatke u poređenju sa drugim
vrstama lasera. Stabilnost tečnih lasera u odnosu na termička naprezanja je znatno
veća nego kod lasera čvrstog stanja. Bitan nedostatak tečnih lasera je vremenska
nestabilnost rastvora (već nakon 1–2 mjeseca rada u rastvoru se stvara talog koji
bitno smanjuje lasersku emisiju).
Kod gasnih lasera
energetski nivoi atoma i molekula su precizno definisani i
imaju malu širinu u poređenju sa širinom nivoa lasera čvrstog stanja. Gasni laseri
nemaju široke apsorpcione trake, tako da za njih optičko pumpanje nije efikasno.
Iako se prema agregatnom stanju aktivne sredine
poluprovodnički laseri
ubrajaju u
lasere čvrstog stanja, njihove fizikalne osobine su bitno različite od osobina ostalih
lasera čvrstog stanja, tako da se često smatraju za posebnu vrstu lasera. Danas se
uglavnom primjenjuju poluprovodnički laseri na osnovi kristala sa direktnim
prelazima.
Dejstvo lasera zavisi od gustine energije i od talasne dužine. Prema tome dele se
na:
-
terapijske ili biostimulativne lasere
-
lasere sa koagulirajućim dejstvom i
-
hirurške lasere
Laseroterapija predstavlja metodu primjene lasera u lečenju. Laser je
bezbolno sredstvo za lečenje koje ima čitav niz prednosti u odnosu na druge
metode lečenja.
Laseroterapija se koristi kod:
svih bolnih stanja, artritisa i artroza, sportskih
povreda, bolova u lumbalnom i vratnom delu kičme, povreda zglobova,
ligamenata, tetiva i mišića, neuralgija, opekotina i otvorenih rana, herpes zostera,
itd
.
Laseroterapija se uspešno primenjuje kod vanzglobnih reumatskih bolesti kao što
su: upale tetiva, upale tetivnih ovojnica, sindrom bolnog ramena i bolnog
(teniskog) lakta. Kod upalnih reumatskih bolesti kao što je reumatoidni artritis
laserom se djeluje na sitne zglobove šake ili stopala. Takođe laseroterapija se
koristi kao sastavni deo fizikalnog lečenja degenerativnih reumatskih bolesti
kičme. Spondiloza kičme predstavlja često degenerativno oboljenje koje najčešće
zahvata vratni i krsno - slabinski dio kičme. Veoma dobar efekat se postiže kod
lečenja bolnih stanja u mišićima.
Kod laseroterapije reumatskih bolesti koristi se laser male snage (30-70 mnj) – tzv
biostimulativni laser. Najčešće su to poluprovodnički laseri koji zrače u
infracrvenoj oblasti.
