LIČNE SLOBODE I PRAVA
-seminarski rad iz ustavnog prava-
2
SADRŽAJ:
1. UVOD…………………………………………………………………….……………3
2. KRATKA ISTORIJA NASTANKA POJMA LIČNIH PRAVA I SLOBODA…….5
3 . N A S T A N A K L I Č N I H P R A V A I S L O B O D A … … … … … … … … … . . . . 6
4. LIČNE SLOBODE I PRAVA.......................................................................................7
5. PRAVO NA LIČNU SLOBODU, SIGURNOST I DOSTOJANSTVO.......................8
5.1.PRESUMPCIJA NEVINOSTI.....................................................................................9
5.2.PRINCIP LEGALITETA.............................................................................................10
5.3.PRAVO NA PRAVIČNO I NEPRISTRASNO SUĐENJE..................................... .11
5.4.ZAŠTITA DOSTOJANSTVA U KRIVIČNOM POSTUPKU...................................12
6. SLOBODA KRETANJA I NASTANJIVANJA..........................................................13
7. PRAVO NA PRIVATNOST........................................................................................15
7.1.NEPOVREDIVOST STANA……………………………………………….………16
7.2 TAJNOST PISAMA, TELEFONSKIH RAZGOVORA I DRUGIH OBLIKA
KOMUNIKACIJE……………………………………………………………….………17
7.3.TAJNOST LIČNIH PODATAKA …………………………………..………..…..…18
7.4.ZAŠTITA PORODICE I BRAKA ……………………………………………….….19
7.5.PRAVA DJETETA ……………………………………………………………...….21
8. SLOBODA MISLI I SAVJESTI……………………………………………….…….22
9. SLOBODA VJEROISPOVIJESTI…………………………………………….….….23
1 0 . Z A K L J U Č A K . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 5
11.LITERATURA…………………………………………………………..….……….26
4
2. KRATKA ISTORIJA NASTANKA POJMA LIČNIH PRAVA I SLOBODA
Prvi poznati pravni kodeks doneo je Ur-Namu, kralj Ura, oko 2050. g. p.n.e. U
Mesopotamiji je oko 1780. g.p.n.e. donet čuveni Hamurabijevzakonik u kojem postoje pravila
i sankcije iz dela oblasti ženskih,dječijhi prava robova.Persijsko carstvo je u 6. vijeku p.n.e.,
tokom vladavine Kira Velikog, uspostavilo do tada nezabilježene principe ljudskih prava.
KraljKir Veliki izdao je tzv. Kirov cilindar u kome se, između ostalog, dozvo-ljava slobodno
ispovedanje vere i oslobađanje robova.Drugdje, začeciljudskih, ličnih prava i sloboda, nalaze
se u svim religijskim dokumentimaVeda,Biblije, Kurana i Konfučijevih spisa.Srednji vijek
donosi postepen razvoj svesti o ličnim pravima čoveka.1215.godine, engleski kralj Džon Bez
Zemlje, donosi tzv. Magna Kartu koja muograničava do tada apsolutnu vlast.Taj dokument je
postao osnova ustavnog prava u Britaniji.Nekoliko filozofa 17. i 18. veka, kao što su Džon
Lok,DžonStjuart Mil i Hegel, razvili su koncept tzv.prirodnih prava, po kome ljudi pojseduju
prava samo na osnovu toga što su rođeni. Po njima, prirodna ili kakokažu univerzalna prava,
priznata su svim ljudima bez izuzetka, bez obzirana zakon države, pripadnost
etničkoj, religijskoj ili kulturnoj grupi.Krajem 18. vijeka, poslije velikih revolucija u SAD
1776. godine i uFrancuskoj 1789.godine, kao njihov rezultat, donose se prve deklaracije
o pravima čoveka i građanina koje garantuju neotuđiva prava na život i slobodu.Bile su to
Deklaracija nezavisnosti SAD i Deklaracija prava čoveka igrađanina u Francuskoj.
3 . N A S T A N A K L I Č N I H P R A V A I S L O B O D A
Slobode i lična prava čoveka počinju da se uobličavaju u današnjem obliku posle velikih
buržoaskih revolucija, pod uticajem prirodnopravne teorije.Prirodna prava stiču se rođenjem,
ali su izražena samo ako se uobliče i regulišu pravnom normom-ustavom.Prve deklaracije o
ličnim, prirodnim pravima čoveka smo već spomenulikada smo govorili o nastanku
pojma.Savremene deklaracije donose se tek posle Drugog svjetskog rata.Tek su velike
tragedije svjetskih razmjera, kakvi su bili svijetski ratovi,doveledo toga da se
formira međunarodna zajednica i da ona pokaže zainteresovanost za razvijanje i zaštitu ličnih
prava čoveka.Do tada su ljudska prava njihov sadržaj i garancije i odnos pojedinca i države,
bili isključivo stvar unutrašnjeg prava svake države.
Sazrela je svijest o univerzalnom karakteru ljudskih prava, ona se proširujudopunjuju i teži se
ka internacionalizaciji istih,da bi svim ljudima sveta bilazagarantovana.To je dovelo do
donošenja prvih univerzalnih konvencija oljudskim pravima koje i danas utiču na
5
sadržaj ustava mnogih država sveta.Na međunarodnom nivou osnovne su Povelja Ujedinjenih
nacija, donijeta1945. godine i Opšta deklaracija o pravima čoveka iz 1948. godine,
a na području Evrope to je Evropska konvencija za zaštitu ljudskih prava iosnovnih sloboda iz
1950.Iako nisu bile pravno obavezujuće, deklaracije su bile prvi međunarodni pravni pokušaj
da se ograniči ponašanje pojedinih država i da se one privoleda prihvate obaveze prema
svojim građanima u priznavanju njihovih ljudskih, građanskih, ekonomskih i socijalnih prava.
4.LIČNE SLOBODE I PRAVA
Kriterijum prema kome se ovu grupu svrstavaju slobode i prava je zaštita fizičkog i
duhovnog integriteta čovjeka i njegove privatnosti. Ovo je najstarija grupa sloboda i prava.
Prve deklaracije i povelje, a kasnije i ustavi, upravo su štitili fizički i moralni integritet
čovjeka, jer je njega najviše ugrožavala neograničena državna samovolja. Na ovim temeljima
kasnije su dograđivana sva druga prava i slobode. Lične slobode i prava imaju temeljni
karakter i pripadaju svakom čovjeku kao pojedincu, bez obzira na njegov status u državi ili
bilo koje drugo svojstvo.
2
Lična prava i slobode predstavljaju skupinu prava koja pripadaju ličnosti - pojedincu ili
pojedinki - kao ljudskom biću. Kao primjeri ličnih prava i sloboda su:
• pravo na život,
• pravo na privatnost,
• pravo na imovinu,
• pravo na slobodu,
• sloboda kretanja,
• sloboda nastanjivanja
5.PRAVO NA LIČNU SLOBODU, SIGURNOST I DOSTOJANSTVO
Ne razmatrajući filozofske i sociološke rasprave o ljudskoj slobodi, njenim
uslovljenostima, dometima i ograničenjima, ustavno pravo posebno vodi računa o tome da
državni organi, budući da raspolažu vlašću, ukljućujući i fizičku silu, ne ugrožavaju i ne
ograničavaju slobodu čovjeka shvaćenu u bukvalnom fizičkom smislu.
2
Trnka, Kasim, Ustavno pravo , Sarajevo: Fakultet za javnu upravu , 2006.
