Lična zaštitna oprema u tehnološkom procesu zavarivanja
2014
Sadržaj :
1
. UVOD ..................................................................................................................................................2
1.1. Buka ............................................................................................................................................. 3
1.2 ZNAČAJ LIČNE ZAŠTITE ...................................................................................................................4
2.
ČINIOCI KOJI UTJEČU NA VRSTU I OPSEG OPASNOSTI ....................................................................... 5
2.1. Postupak zavarivanja ...................................................................................................................... 6
2.2. Konstrukcija i okoliš ............................................................................................................ 6
2.3. Osnovni i dodatni materijali ................................................................................................ 6
2.4. Površina i parametr............................................................................................................ 6
3.
NOVE SPOZNAJE I DOSTIGNUĆA ........................................................................................................ 7
3.1. Zaštita od buke ......................................................................................................................... 7
3.2. Antifoni i čepići ....................................................................................................................... 8
3.3. Ostala zaštita .......................................................................................................................... 9
3.2.1. JSP zaštita sluha ............................................................................................................ 10
3.2.2. JSP zaštita sluha .............................................................................................................. 11
3.2.2. EAR zaštita sluha ......................................................................................................................... 12
3.2.3. EAR zaštita sluha .............................................................................................................. 13
3.3.3. PELTOR zaštita sluha .................................................................................................................. 14
4.
ZAKLJUČAK .......................................................................................................................................... 15
5.
LITERATURA ......................................................................................................................................... 16
1
Lična zaštitna oprema u tehnološkom procesu zavarivanja
2014
1. UVOD
Kad je u pitanju spajanje metalnih proizvoda, zavarivanje najčešće nema bolje
alternative. Ta činjenica važi praktički za sve grane industrije i sve načine proizvodnje
bez obzira radi li se o pojedinačnoj, maloserijskoj ili masovnoj proizvodnji. O tome
govore objektivni kriteriji kao što su optimizacija u smislu nosivosti, pouzdanosti i cijene
proizvoda. Nažalost, pri zavarivanju nastaju i brojene ozljede i natprosječno oboljevanje
radnika. Znači, najvećizavarivački problemi nisu u tehničkom izvođenju zavarivanja i
postizanju odgovarajuće kvalitete zavarenih spojeva, već u očuvanju zdravlja
zavarivača. Ugroženosti na radnom mjestu zavarivača su tolike da je nužan cjeloviti
pristup rješavanju prisutnih opasnosti. Ali, na tom području primjećuje se pomanjkanje
stručnog znanja, normativa i zakonskih propisa. Često je skoro nezamislivo da su
unatoč natprosječno velikim zdrastvenim problemima zavarivača, pravilnici o upotrebi
osobne zaštitne opreme još uvijek jako općeniti.
Najveće prepreke u rješavanju tih problema pojavljuju se kod tehnomenadžerskih
struktura i poslodavaca kojima je profit na prvom mjestu. Ironija je u tome da bi kod
objektivnog gledanja kroz prizmu novca baš oni morali biti najmočniji pokretači upotrebe
najkvalitetnije zaštitne opreme. Jer, realni doprinos ka profitu tvrtki stvaraju visoko
kvalitetni i zadovoljni radnici koji mogu svoj posao obavljati na tako visokoj razini što je
moguće dulje.
Iz godišnjih izvještaja mnogih tvrtki–kojipružaju dokumentirane podatke o stanju na
radnim mjestima, kao i pregled podataka o stanju ozljeda na radu i profesionalnim
bolestima-često se može zaključiti da je neupotreba ili upotreba neadekvatne osobne
zaštitne opreme jedan od glavnih uzroka nastanka ozljeda i profesionalnih bolesti
radnika. Najveći broj ozljeda i/iliprofesionalnih bolesti odnosi se na rad u suviše bučnom
prostoru i rad s raznim toksičnim tvarima.
Za zavarivače, koji rade u natprosječnio opasnim radnim uvijetima, trebali bi biti izrađeni
posebni pravilnici o nužnosti upotrebe najkvalitetnijih osobnih zaštitnih oprema. Na
kraju, to nije nikakav luksuz, već investicija koja se u prosjeku najbrže isplati i
dugoročno donosi najveći profit. Toga bi morali biti svijesni prije svega zavarivači, a
stručno osoblje trebalo bi humanim i ekonomskim argumentima uvjeriti one koji to
ne/žele shvatiti
Tokom rada u radionici i na terenu tokom zavarivanja javljaju se razni neugodni zvukovi,
odnosno buka. Bukom se smatra svaki neželjeni zvuk iznad praga čujnosti od 2×10
-5
Pa. U radu buka koja se smatra opasnom po sluh i pri kojoj se mora koristiti zastita je
pri nivou od 85Db. Pa cemo u ovom radu razmatrati nivo buke od 85 db i vise, te zastitu
od nje. Osim što buka smeta radniku, smanjuje mu koncentraciju i efikasnost priradu,
buka takođe utiče i na zdravlje. Duže izlaganje velikim nivoima buke od 85 i više db
može smanjiti efikasnost slušnog aparata pa i u krajnjem slučaju dovesti do potpunog
gubitka sluha
.
2
Lična zaštitna oprema u tehnološkom procesu zavarivanja
2014
1.2 ZNAČAJ LIČNE ZAŠTITE
Uporaba lične zaštitne opreme je veoma značajna kod svakog posla, a pogotovo kod
zavarivanja. Najveći razlog da se osobna zaštitna sredstva kod zavarivanja puno manje
upotrebljavaju nego bi to bilo poželjno je u nepoznavanju brojnih opasnosti kojes u
često na prvi pogled nevidljive čak i stručnim osobama. Za mnoge od tih opasnosti
može se tvrditi da još nisu dovoljno ispitane kao na primjer elektromagnetna polja i
prisutnost ionizirajućih plinova. Ali, dobro su poznate druge „vidljive“ opasnosti, koje
izazivaju trajne štetne učinke na zdravlje radnika, kao što su otrovni plinovi, čestice
prašine, buka i neprikladnost radnog položaja. Ipak se i ove opasnosti u realnim
proizvodnim uvjetima opet premalo ozbiljno uvažavaju. Kad su u pitanju oči, tu
jednostavno nema alternative osim potpune zaštite. Mnogi procesi zavarivanja i
toplinskog rezanja metala zrače za oči opasnu ultraljubičastu i infracrvenu svjetlost,
zbog čega može doći do upale mrežnice i opeklina rožnice. Takve su ozljede očiju
najčešće, zbog kojih zavarivači traže pomoć lječnika. Samo u SAD-u se zbog ozljeda
očiju utroši u prosjeku preko 300 milijuna dolara godišnje za lječenje i nadoknadu
odštete zbog izostanka sa posla.
Zna se da je kod zavarivača oboljevanje i prisutnost karcinoma pluća približno 40 %
veće nego kod ostalih profesinonalnih radnika. Također se zna za veću vjerovatnost
oboljevanja zavarivača od glavobolje, depresije i Parkinsonove bolesti, pogotovo za one
koje rade sa teškim metalima, kao što su Mn, Ni i Cr.
Vrlo dobro je poznato da zavarivači ručnih postupaka zavarivanja ne upotrebljavaju
osobnu opremu za zaštitu sluha. Naime, zavarivačima su vid, sluh i opip elementarni
senzori preko kojih oni upravljaju postupkom zavarivanja. Ipak, čujni zvuk koji je
uzrokovan fizikalnim promjenama kod zavarivanja može biti neprijatan, pogotovo kad se
radi o impulsnom zavarivanju. Kad se ne može adekvatno smanjiti buka u njezinom
izvoru, zavarivači se mogu zaštititi sa selektivnom zaštitom sluha i na taj način očuvati
nužnu čujnu spregu s postupkom zavarivanja.
Specifičnu kategoriju osobne zaštite predstavlja smanjivanje ergonomskog opterećenja
zavarivača. Ta zaštita mora biti prilagođena za određeno radno mjesto, određeni
postupak zavarivanja i za konkretnog zavarivača. Naime, velika i dugotrajna
koncetracija, statičko muskulaturno opterećenje, usiljeni položaji i neprijatna okolina
(temperatura, propuh buka) izazivaju kod velikog broja zavarivača uz organska
oštećenja (muskulatorno-koštane) i psihičke poteškoće koje se pojavljuju već tijekom
jednog radnog dana, a pogotovo se očituju u duljem razdoblju.
4
Lična zaštitna oprema u tehnološkom procesu zavarivanja
2014
2. ČINIOCI KOJI UTJEČU NA VRSTU I OPSEG OPASNOSTI
Zavarivanje i srodni postupci, kao što su lemljenje, toplinsko rezanje i naštrcavanje
metala ubrajaju se u prljave proizvodne tehnologije. Količina nastale prljavštine i
pratećih opasnosti uvelike ovisi o samom tehnološkom postupku. S obzirom da postoji
preko 30-tak elementarnih postupaka zavarivanja koji se izvode u veoma različitoj
radnoj okolini i sa različitim parametrima, jasno je da će vrste i opseg nastalih opasnosti
biti veoma različiti u konkretnom slučaju. Iako je kod praktički svih postupaka
zavarivanja načelno veoma dobra opća zaštita, potrebno je naročito voditi računa o
osobnoj zaštiti koja mora uvijek proizlaziti iz postojećih realnih opasnosti (slika 1).
Slika 1. Činioci koji utječu na opasnost i osobnu zaštitu
5
