BOSNA I HERCEGOVINA
REPUBLIKA SRPSKA
VISOKA ŠKOLA ZA EKONOMIJU I INFORMATIKU
PRIJEDOR
Likvidnost i finansijska stabilnost
Seminarski rad
Nastavni predmet:
POSLOVNE FINANSIJE
Mentor:
Student:
Mr Nebojša Tonković
Jelena Budimir, 06/16FB
Prijedor,januar 2019
2
SADRŽAJ
Uvod...........................................................................................................................................3
1. Obezbjeđenje sposobnosti plaćanja......................................................................................4
1.1. Smisao i suština likvidnosti.........................................................................................5
1.2. Mjerenje (metrika) likvidnosti......................................................................................6
1.3. Regulisanje i održavanje likvidnosti...........................................................................10
2. Finansijska stabilnost.........................................................................................................13
3. Zaključak............................................................................................................................17
4. Literatura............................................................................................................................18
4
1. OBEZBJEĐENJE SPOSOBNOSTI PLAĆANJA
Nastanak dužničko- povjerilačkog odnosa preduzeća temelji se na dva komplementarna
faktora i to: povjerenju i riziku povjerilaca prema dužniku. Ako povjerilac ocjeni da je rizik
iznad povjerenja može tražiti da mu dužnik, na ime obezbjeđenja plaćanja o roku dospjelosti,
ispostavi garanciju plaćanja u obliku mjenice, čeka, bankarske garancije, akcetnog naloga,
akreditiva itd. U slučaju da dužnik ne izmiri u roku dospjelosti zasnovane obaveze za koje je
dao garanciju, povjerila svoja potraživanja naplaćuje realizacijom primljenog instrumenta,
koji je i deponovan u svojstvu obezbjeđenja plaćanja.
Preduzeća sada slobodno ugovaraju rok dospjelosti obaveza, način plaćanja, kao i
modalitete obezbjeđenja plaćanja. U razdoblju od 1976-89.god. ova elementarna tržišna
sloboda nije postojala, tako da su preduzeća u društvenoj svojini. Zakonom o obezbjeđenju
plaćanja bila obavezna da međusobne obaveze izmiruju u roku od 15 dana od dana nastanka
dužnićko-povjerilačkog odnosa, a za svaki rok dospjelosti iznad 15 dana dužnik je bio
obavezan da povjeriocu dostavi avaliranu mjenicu, ček ili garnaciju banke ili neki drugi
instrument kao odbrani modus obezbjeđenja plaćanja.
Strategijom optimalnog izbora odnosno dijelova aktivnih i pasivnih pozicija bilanska
stanja, tj. Politikom racinoalne kombinacije horizontalnog povezivanja bilansnih pozicija
stvaraju se realne pretpostavke za likvidnost sredstava, platežnu sposobnost i finansijsku
stabilnost. Ovi odnosi mogu da se izražavaju za sljedeće 3 vrste koeficijenta:
1.
Ubrzani
, koji predstavlja rezultat djeljenja likvidnih sredstava sa kratkoročnim obavezama
i poželjno je da bude jednak ili manji od jedan.
2.
Brzi,
koji predstavlja rezultat djelovanja gotovog novca i svih kratkoročnih potraživanja
sa kratkoročnim obavezama i treba da bude veći ili jednak jedan.
3.
Tekući
, koji predstavlja rezultat djeljenja obrtnih sredstava kratkoročnim obavezama i
poželjno je da bude veći ili jednak dva.
5
1.1 Smisao i suština likvidnosti
Novije interpretacije koje dovode stanje likvidnosti djelova imovine u vezu sa
obavezama preduzeća smatraju da pod likvidnošću treba razumjeti sposobnost privrednog
subjekta da u roku izmiri dospjele obaveze prema povjeriocima. Ovako interpretirana
likvidnost obuhvata 3 sledeća elementa: obaveze, vremenske rokove i sredstva plaćanja, koji
međusobno moraju biti usklađeni. To znači da iznos raspoloživih sredstava mora biti jedna
iznosu dospjelih obaveza u vrijeme njihova dospjeća, što predstavlja finansijsku ravnotežu
kao bilans, platežnih sredstava i dospjelih obaveza.
Kao princip finansijske politike, likvidnost bez sumnje privlači veliku pažnju velikog
broja autora u oblasti poslovnih finansija.Princip likvidnosti mora da se ostvaruje uz
poštovanje i respektovanje i ostalih principa finansijske politike zbog svoje povezanosti sa
njima, tako da bi se likvidnost najsigurnije ostvarivala uz povećanju finansijsku strukturu,
koju prati jaka rezerva likvidnih sredstava. Međutim, obezbjeđenje likvidnosti koja se držeći
na računima ne upotrebljava, direktno ugrožava rentabilnost preduzeća. Postizanje likvidnosti
zavisi kako od samog preduzeća tako i od pripadajućeg okruženja, jer preduzeće može da
postigne povoljnu finansijsku strukturu, da svjesno planira, da poštuje finansijsku disciplinu,
ali može opet da dođe u položaj nelikvidnosti. To može da se desi u slučaju pogrešnje
procjene poslovnih partnera,zatim zbog promjene kreditno-monetarne politike, promjene
propisa iz oblasti fiskalne politike, kao i drugih oblika prestrukturiranja okruženja. Likvidnost
se najsigurnije postiže ako se ispune sljedeća dva uslova:
1. Povoljna finansijska struktura preduzeća,
2. Saradnja sa zdravom i likvidnom bankom odnosno koordinacijom preduzeća i
banke.
U praksi se uglavno ne poklapaju prilivi sredstava na računu preduzeča sa njegovim
obavezama tako da preduzeće bira da li da drži na računu toliki nivo sredstava da na vrijeme
izvršava obaveze i time ostvaruje likvidnost, ili da traži rješenja koja će mu omogućiti
održavanje likvidnosti uz niži nivo angažovanja sredtsva, odnosno manje troškove i veću
rentabilnost. Stalna rezerva likvidnosti do nivoa obaveza je depresivna u odnosu na
rentabilnost, tako da bi u funkciji zaštite rentabilnosti, za preduzeće bilo povoljnije izabrati
solidnu banku, koja bi, kad god preduzeću nedostaje sredstava u funkciji likvidnosti uvijek
intervenisala u pogledu izmirenja njegovih obaveza.
