Limnologija. Uvod. Reke i jezera – njihova
distribucija, poreklo i forma
“Na kraju, sa
č
uvasmo samo ono
š
to volimo. Vole
ć
emo samo ono
š
to razumemo”
Baba Dioum, senegalski pesnik
Limnologija je nauka koja pro
učava kopnene vodene ekosisteme
Interdisciplinarna nauka:
Morfometrija - geologija vodenih tela
Fizika - svetlo, temperatura...
Hemija - nutrijenti, pH, CO
Biologija - plankton, biljke, ribe...
G. Evelyn Hutchinson
Alphonse Forel
Morfometrija
i
geološki
supstrat
slivnog područja su
jako bitni zato što njihove
karakteristike utiču na
interakcije sedimenti-voda,
utiču na produktivnost i sl.
Plitka jezera koja imaju više
sedimenata po jedinici
zapremine vode, generalno
imaju veću produkciju nego
duboka jezera, i veći deo
njihove produktivnosti je se
može pripisati zajednicama
litorala i zajednicama vlažnih
područja
Skadarsko jezero (primer plitkog)
Ohridsko jezero (primer
dubokog)
Distribucija slatke vode
Kopnene vode pokrivaju manje od 2%
površine zemlje, oko 2,5 x 10
6
km
2
. Oko
20 jezera je ekstremno duboko
(više od 400 m), a ogromni deo svetske slatke vode
je u jezeru Bajkal (A=31,500 km
2
; z
m
=1620 m). To je najdublje jezero ogromne
zapremine (23.000 km
3
). Ekstremno duboka jezera su ili tektonskog ili
vulkanskog porekla, ili se formiraju od fjordova koji postaju slatkovodni.
Većina
najdubljih
jezera se nalazi u
planinskim regionima u zapadnim delovima Severne
i Južne Amerike, Evrope, u planinskim regionima centralne Afrike i Azije
. Jezero
Bajkal
u Aziji i
Tanjganjika
u Africi su jedina jezera
čija
dubina pevazilazi 1000
m , i
čija
je
prosečna
dubina
veća
od 500 m.
jezero Bajkal
Velika jezera predstavljaju
najveće
resurse slatke vode,
većina
jezera je ipak mnogo
manja od napred navedenih.
Većina
jezera
je formirano
glacijalnim, vulkanskim ili
tektonskim procesima
. Glacijalne aktivnosti tokom poslednjeg ledenog doba stvorile
su bukvalno milione manjih udubljenja. Zbog toga postoji ogroman broj jezera na
severnoj hemisferi gde je velika masa Severne Amerike i Evroazije bila pod uticajem
glacijalnih pokreta. Brojna mala plitka jezera postoje u
arktičkoj, subarktičkoj
i
severnoj umerenoj zoni.
Broj jezera na svetskom nivou u relaciji sa povr
š
inom jezera i srednjom dubinom vode.
