3
1.UVOD
Logistika proučava tokove i transformacije ekonomskih sadržaja unutar kompanije. Ona time
stvara naučna rješenja (modele, metode i tehnike) za prevazilaženje prostorne i vremenske
dimenzije ciklusa reprodukcije.
Zadatak logistike u organizaciji je da obezbijedi da „prava stvar bude na pravom mjestu i u pravo
vrijeme i u pravoj količini, sa minimalnim troškovima, a na zadovoljstvo svih učesnika“.
Logistički provajder upravlja tradicionalnim logističkim funkcijama kao što su transport i
skladištenje robe.
Najpoznatije dvije vrste provajdera su:
3PL (Third party logistics provider) provajderi
- upravljaju kompletnim logističkim
lancem ili samo određenim logističkim aktivnostim (realizacijom transporta, čuvanjem i
skladištenjem robe, upravljanjem zalihama, pakovanjem, etiketiranjem, konsolidacijom
tereta..) ,
4PL (Fourth party logistics provider) provajder -
osim što upravlja, on i osmišljava čitav
logistički lanac, koristeći svoje raspoložive resurse i savremene informacione tehnologije
da bi se što bliže povezao sa samim klijentom i njegovom organizacijom.
U svijetu pojačane tržišne konkurencije preduzeća sve više sarađuju, dijele odgovornost i rizik
poslovanja i vrše još jaču podjelu poslova i zadataka, uz specijalizaciju svojih aktivnosti. Tražeći
puteve za povećanje profita, firme uviđaju da je Supply chain menadžment efikasan način za
povećanje prodaje, za uštedu u troškovima i generalno rečeno efikasnije servisiranje potrošaća.
Outsourcing kao poslovna strategija utječe na sistem upravljanja organizacije i može uvjetovati
promjene u svim njegovim strukturnim elementima.
Razvoj logističkog autsorsinga doveo je do rasta tražnje proizvodnih preduzeća za logističkim
uslugama, ali i njihovih sve većih zahtjeva. To je presudno uticalo na sistemske logističke
operatore 3PL da počnu organizovati i predlagati dopunske logističke operacije (u paketu), koje
povećavaju vrijednost ukupne logističke usluge: razradu, uvođenje i korišćenje informacionih i
komunikacionih sistema, praćenje tereta, pomoć u logističkom planiranju i dr.
U skladu s tim, logistički provajder preuzima sve veću odgovornost za realizaciju kompletne
logističke narudžbe, što znači da prati izdavanje i obradu ponuda, plaćanje, transport, poslije
prodajni servis i dr.
5
2. POJMOVI LOGISTIKA I PROVAJDER
2.1. Pojam logistike
Logistiku možemo promatrati na dva načina: kao naučnu disciplinu i kao specifičnu poslovnu
funkciju. Kao nauka, logistika proučava tokove i transformacije ekonomskih sadržaja unutar
kompanije. Ona time stvara naučna rješenja (modele, metode i tehnike) za prevazilaženje
prostorne i vremenske dimenzije ciklusa reprodukcije.
Osnovni zadatak logistike kao poslovne funkcije je da svako radno mesto u proizvodnji u
pravom trenutku snabdije svim onim što je potrebno za izvršavanje radnog zadatka (sredstvo za
rad, alat, materijal, tehnička i dr. dokumentacija, odnosno neophodne informacije, sredstva za
osvježenje radnika i dr.) odstrani s radnog mjesta sve što više nije potrebno i to uz najmanje
moguće troškove. Logistika obuhvata sve aktivnosti vezane za razvoj, planiranje i organizaciju
tokova materijala, informacija i vrijednosti u području nabavke, proizvodnje, skladištenja,
unutrašnjeg transporta, pakovanja, distribucije i zbrinjavanja otpadaka, uključujući tu i obradu
odgovarajućih informacija. Adekvatno organizovana funkcija poslovne logistike u kompaniji
može, u značajnoj mjeri, doprinijeti povećanju rentabilnosti poslovanja, efikasnijem
zadovoljenju zahtjeva kupaca i skraćivanju vremena isporuke.
2.1.1. Definicije logistike
U literaturi se susreću mnoge definicije logistike iako ne postoje neke razlike u njihovom
definisanju. U nastavku su navedene neke definicije:
Def. Prof. Pfohl jedan od najpoznatijih teoretičara logistike u svijetu: „Logistika obuvata sve
djelatnosti kojima se planira, upravlja, ostvaruje i kontrolira prostorno-vremenska transformacija
dobara i sve transformacije u vezi sa količinom, vrstom , i svojstvom dobara, rukovanja dobara,
kao i logističkim određivanjem dobara. Zajedničkim djelovanjem tih djelatnosti pokreću se i
tokovi dobara koji po mogućnosti učinkovito povezuju tačku isporuke i tačku primanja.
Učinkovito povezivanje tačaka isporuke s tačkama primanja znači da logistika treba osigurati i
da je tačka primanja opskrbljena od tačke isporuke pravim proizvodima i/ili uslugama (u
količini,vrsti,kvalitetu...) u ispravnom i primjerenom stanju u pravo vrijeme na pravom mjestu, a
sve to uz minimalne troškove.“
6
„Logistika je proces planiranja, ostvarivanja i kontrole učinkovitih troškova efektivnih tokova i
skladištenja sirovina, poluproizvoda i gotovih proizvoda i time povezanih informacija od tačke
isporuke do tačke primanja, primjereno zahtjevima kupca. (
Američko logističko društvo
)
„Logistika je organizacija, planiranje, provedba i kontrola tokova dobara od razvitka i od
kupovine preko proizvodnje i distribucije do krajnjeg kupca sa ciljem da uz minimalne troškove i
uz minimalno trošenje kapitala, zadovolji zahtjeve tržišta. (
Evropske matične organizacije
nacionalnih logističkih društava
)
Međunarodno udruženje logističara (SOLE)
definiše logistiku u nešto užem smislu sa
stanovišta inžinjerske primjene: “Vještina i nauka upravljanja, inžinjerske uprave i tehničke
aktivnosti koje se odnose na tehničke zahtjeve, projektovanje i razvoj, snadbijevanje i
obezbjeđivanje resursa za održavanje tehničkih materijalnih sredstava,sa ciljem da se pruži
efikasna podrška planovima i operacijama.“
U smislu šireg značenja ovog pojma, mogu se navesti sljedeće definicije:
„Logistika je strategijski proces kojim preduzeće organizuje i podržava svoju aktivnost.“
„Logistika je upravljanje svim aktivnostima koje doprinose cirkulaciji proizvoda i koordinaciji
ponude i potražnje.“
„Logistika obuhvata aktivnosti kojima se upravlja tokovima proizvoda i koordinacije resursa i
tržišta, ostvarujući potrebni nivo usluga sa najmanjim troškovima.“
„Logistiku čini sistem aktivnosti koje omogućavaju oblikovanje, projektovanje, usmjeravanje,
uvođenje i regulisanje protoka robe (materijala, proizvoda), energije i informacija unutar i
između sistema.“
Sa aspekta kretanja robe logistika se može definisati kao skup svih djelatnosti kroz koji se u
određenom, sistemu vrši oblikovanje, projektovanje, upravljanje i kontrola postupaka na
području, manipulisanja, skladištenja i transporta robe. Inžinjerska logistika predstavlja vještinu i
nauku upravljanja, te inžinjerske usluge i tehničke aktivnosti koje se odnose na tehničke
zahtjeve, projektovanje, razvoj, snadbijevanje i obezbjeđivanje resursa za održavanje tehničkih
materijalnih sredstava sa ciljem da se pruži efikasna podrška planovima i operacijama.
Logistika razmatra upravljanje procesima:
Upravljanje podrazumijeva kontrolisanje logističkih aktivnosti u skladu sa planom ili
strategijom;
8
Pod efektom sinergije se podrazumijeva uticaj grupnog djelovanja elemenata kojima se postiže
učinak veći od zbira pojedinačnih učinaka istih elemenata.
Najjednostavnije rečeno, zadatak logistike u organizaciji je da obezbijedi da „prava stvar bude na
pravom mjestu i u pravo vrijeme i u pravoj količini, sa minimalnim troškovima, a na
zadovoljstvo svih učesnika“.
Iza ove „jednostavne“ definicije slobodno se može reći – krije se sva složenost logistike (kako
zadovoljiti suprotstavljene zahtjeve),koja od strane Međunarodnog udruženja logističara definiše
i kao vještina i kao nauka.
Cilj svih logističkih aktivnosti jeste:
zadovoljenje potreba potrošača sa različitim proizvodima na različitim mjestima
potrošnje;
smanjenje troškova logističkih procesa;
poboljšanje kvaliteta logističkih procesa, usluga (brzina, pouzdanost i ponuda servisa
korisnicima usluga, odnosno kupcima npr.vraćanje ambalaže, elektronske informacije o
robama na putu, pakovanje robe za slaganje u regale, elektronski prenos informacija);
zaštita okoline (zrak, voda, humanizacija logističkih operacija, pakovanje materijalom za
reciklažu, itd).
2.2. Pojam provajdera
Provajder je pružalac usluga. Pojam se odnosi i na određenu organizaciju kojoj je povjereno da
pruža usluge klijentima, pa se otuda smatra „provajderom”.
U kolokvijalnom govoru, riječ „provajder” se najčešće odnosi na kompanije koje pružaju usluge
pristupa Internetu fizičkim i pravnim licima (engl. Internet Service Provider - ISP).
Jedan dio usluga socijalnog radna spada u ovu kategoriju.
To se prije svega odnosi na pružanje relevatnih informacija i usluga koje mogu biti od pomoći
klijentima. To obezbijeđuje pristup uslugama koje su im do tada bile nedostupne.
