Lokalni akcioni plan integracije Roma u opštini Bijelo Polje za period 2013.-2017

UNIVERZITET CRNE GORE

FAKULTET POLITICKIH NAUKA

STRUČNI RAD

LOKALNI AKCIONI PLAN INTEGRACIJE

ROMA U OPŠTINI BIJELO POLJE ZA

PERIOD 2013.-2017.

Odradio:

Radović Milutin

Bijelo Polje, Oktobar 2013.godine

Sadržaj:

Uvod...........................................................................................................................................3

I Osnovne informacije o Opštini Bijelo Polje......................................................................4

II Normativni okvir.................................................................................................................4

III Razlozi za donošenje Lokalnog akcionog plana (LAP) integracije Roma....................5

IV Situaciona analiza...............................................................................................................5

1. Broj i struktura porodice................................................................................................5
2. Obrazovanje...................................................................................................................6
3. Zaposlenost....................................................................................................................6
4. Uslovi stanovanja i života..............................................................................................7
5. Socijalna i dječija zaštita...............................................................................................7
6. Zdravlje i zdravstvena zaštita........................................................................................8
7. Informisanje, sport i kultura..........................................................................................8
8. Nasilje nad ženama i nasilje u porodici.........................................................................9

V Oblasti primjene Lokalnog akcionog plana....................................................................10

1. Pravni status.................................................................................................................10
2. Obrazovanje.................................................................................................................11
3. Zapošljavanje...............................................................................................................13
4. Stanovanje...................................................................................................................14
5. Zdravlje i zdravstvena zaštita......................................................................................15
6. Socijalna i dječija zaštita.............................................................................................16
7. Informisanje , sport i kultura.......................................................................................17
8. Nasilje u porodici i nasilje nad ženama.......................................................................17

VI Finansiranje.....................................................................................................................18

VII Monitoring i evaluacija realizacije................................................................................18

Osnovne informacije o opštini Bijelo Polje

Bijelo Polje se nalazi na sjeveroistočnom dijelu Crne Gore, na nadmorskoj visini od 560 m.
Prostire se na površini od 924 km

. Prema popisu iz 2011.godine, na teritoriji Bijelog Polja

živi 46 051 stanovnika, što čini 7,43 % ukupnog stanovništva Crne Gore. Prosječna gustina
naseljenosti je 49,8 stanovnika na km

Bijelo Polje ima 5 visokoobrazovnih ustanova, 3 srednje, 17 osnovnih, Školu za osnovno
muzičko obrazovanje i Dječiji vrtić.
Bijelo Polje je prepoznato kao višenacionalna sredina u kojoj postoji tradicija zajedniočkog
življenja, saživota različitih vjerskih, nacionalnih, kulturnih i političkih identiteta. U tom
smislu romska nacionalna zajednica u Bijelom Polju uživa prava kao i ostali građani, a
Lokani akcioni plan će pomoći da se Romi brže i jače integrišu u društveni život Opštine.

II.

Normativni okvir

Shodno prihvcaćenim međunarodno-pravnim standardima i pozitivnom zakonodavstvu Crne
Gore, zaštita manjina predstavlja obavezu države da pripadnicima manjina obezbijedi sva
prava koja uživaju svi građani Crne Gore, uz posebnu obavezu da se manjinama osiguraju
dodatna pravakako bi se očuvale njihove specifičnosti-identitet, jezik, kultura, vjera, tradicija,
način života. Romi predstavljaju specifičnu manjinsku zajednicu, a s'obzirom na činjenicu da
nisu nacionalno i državnopravno konstituisani da nemaju državu maticu.

Prema   Ustavu   Crne   Gore,   princip   zabrane   diskriminacije   i   jednakosti   pred   zakonom
predstavlja osnovni preduslov za uživanje svih ljudskih i manjinskih prava, koji nije uvijek
dovoljan za obezbjeđivanje faktičke jednakopravnosti manjine sa većinskom populacijom,
posebno za zaštitu identiteta manjinskih ztajednica.
Polazeći od teškog položaja Roma, te potrebe uspostavljanja ravnopravnog tretmana ove
zajednice   i   njene   integracije   u   društvene   tokove,   Crna   Gora   je   donijela   niz   značajnih
dokumenata koji podrazumijevaju preduzimanje mjera afrimativne akcije u statusno-pravnoj,
prosvjetno-kulturnoj,   zdravstvenoj,   ekonomsko-socijalnoj,   stambenoj   i   drugim   oblastima:
Strategiju za poboljšanje položaja Roma u Crnoj Gori 2012.-2016.godine sa jednogodišnjim
Akcionim planom za njenu realizaciju; Strategiju razvoja i redukcije siromaštva 2007.-2011.;
Nacionalni Akcioni plan za Dekadu uključenja Roma 2005.-2015.godine; Yakon o zabrani
diskriminacije;   Zakon   o   manjinskim   pravnima   i   slobodama;   kao   i   Zakon   o   lokalnoj
samoupravi kojim je propisana obaveza lokalnih samouprava da obezbjeđuju jednaku zaštitu
prava   i   na   zakonu   zasnovanih   interesa   lokalnog   stanovništva.   Pravno   na   obrazovanje,
socijalnu i zdravstvenu zaštitu regulisani su Zakonom o osnovnom, obrazovanju i vaspitanju;
Zakonom o socijalno i dječijoj zaštiti i Zakonom o zdravstvenom osiguranju.

III.

Razlozi za donošenje Lokalnog akcionog plana integracije Roma

Opština   Bijelo   Polje   preduzima   značajne   aktivnosti   na   planu   integracije   Roma.   Opština
aktivno   učestvuje   u   rješavanju   stambenih   potreba   ove   zajednice,   kreiranju   i   realizaciji
programa   zapošljavanja   u   saradnji   sa   Zavodom   za   zapošljavanje   kroz   program   „Javni
radovi“,   kao   i   poboljšanju   njihovog   materijalnog   položaja,   uglavnom   kroz   programe
jednokratne pomoći i pomoći u vidu obezbjeđivanja drva za ogrijev i pomoć u kupovini hrane
i namirnica. Usvojen je LAP za djecu i LAP za mlade, za rodnu ravnopravnost i LAP za
socijalnu   inkluziju.   Osim   toga,   lokalna   samouprava   aktivno   sarađuje   sa   predstavnicima
romske   zajednice,   institucijama   obrazovnog   sistema,   socijalne   i   zdravstvene   zaštite,
međunarodnim i nevladinim organizacijama koje se bave zaštitom prava ove populacije.

I pored preduzetih mjera, položaj Roma na lokalnom nivou i dalje karakterišu sljedeći
parametri:



Visoka stopa nezaposlenosti



Niska obrazovna postignuća



Slabo imovno stanje koje se odražava na kvalitet života i zdravstveno stanje



Prisustvo stereotipa, društvena izolovanost i marginalizacija



Nedovoljno učešće u socijalnom i kulturnom životu zajednice



Nedovoljna saradnja unutar same romske zajednice



Nepoznavanje nadležnosti lokalne samouprave i načina učešća u vršenju lokalnih
poslova

Osim toga, partnerstvo između lokalne samouprave, institucija i nevladinog sektora još uvijek
nije razvijeno u dovoljnoj mjeri. Koordinacija između lokalne uprave i sektorskih institucija
uglavnom nije institucionalizovana i najčešće se svodi na razmjenu informacija i izvještaja o
radu. Ove činjenice su opredijelile donošenje LAP-a, čiji sprecifični ciljevi su usmjereni na
stvaranje uslova za kvalitetnu i pristupačnu zdravstvenu i socijalnu zaštitu, kvalitetno i
dostupno obrazovanje, ostvarivanje prava na rad, kao i veće uključivanje Roma u procese
donošenja odluka na lokalnom nivou i očuvanje njihovih kulturnih posebnosti.

IV.

Situaciona analiza

1. Broj i struktura porodice

Prema anketi koju su sprovele nevladine organizacije „Bjelopoljski demokratski centar“ i „E-
Roma“ u periodu jul-septembar, nateritoriji opštine Bijelo Polje je evidentirano 371 stanovnik
romske populacije, što čini 0,08% od ukupnog broja stanovnika u Opštini. Od ovog broja,
360 je domicilnih i 11 interno raseljenih lica.
Domicilni Romi posjeduju lična dokumenta u procentu iznad 90%. Određen broj nema ličnu
dokumentaciju, te je za njih potrebno sprovesti proceduru registracije.
U naselju Rakonje jedno lice ima status stranca sa privremenim prebivalištem.
U naselju Gornji Grad-Ploča postoji 11 lica koja nemaju crnogorski pasoš.
Romsku populaciju na teritoriji opštine čini 92 domačinstva. Prosječan broj članova
domačinstva je 4,03 člana.