GIMNAZIJA KRALJEVO
MATURSKI RAD
MANASTIRI U OKOLINI NOVOG PAZARA
KAO KOMPLEMENTARNI DODATAK TURISTIČKOJ PONUDI
PROFESOR: UČENIK:
~ 2 ~
SADRŽAJ
1. NOVI PAZAR............................................................................................................................. 3
2. ĐURĐEVI STUPOVI................................................................................................................. 5
3. MANASTIR SOPOĆANI........................................................................................................... 8
4. PETROVA CRKVA..................................................................................................................12
5. OSTALI MANASTIRI..............................................................................................................16
LITERATURA.............................................................................................................................. 17
~ 4 ~
Klima novopazrskog kraje je jako prijatna, sa svim obeležjima umereno-kontinentalne
klime koja je izuzetno povoljna za gajenje voća. Dolina Deževske reke naučno je ocenjena kao
najpogodnije područje u Srbiji za gajenje jabuke.
Novopazarski kraj ima burnu i bogatu prošlost. Arheološki nalazi govore da je ovo
područje bilo naseljeno u kontinuitetu od praistorije. preko antičkog i ranohrišćanskog perioda,
do srednjeg veka. U njemu je stasala prva srpska srednjovekovna država Raška koju je početkom
XI veka formiraao Stefan Nemanja, podigavši osam kilometara zapadno od današnjeg Novog
Pazara svoju prestonicu i utvrđenje Ras sa podrgrađem Trgovištem. Turci su na ovo područje
došli u vreme srpske despotovine. Slavnom turskom osvajaču Isa-begu Ishakoviću, koji je ovde
uspostavio jednu od svojih stanica u ratnim pohodima na Bosnu, nije odgovarao skriven i tesan
položaj starog grada Rasa, uvrh Novopazarskog polja i na sastavu reka Raške i Sebečeve, te je za
izgradnju novog grada izabrao središnji i najprostraniji deo plodnog polja na ušću Jošanice u
Rašku, dajući mu ime Jeni Bazar - Novi Pazar.
Novi grad u orijentalnom stilu sa džamijom podignut je sredinom XV veka. Novi Pazar se
prvi put pominje 1461 godine kada je Malo vijeće Dubrovačke republike odlučilo da u njemu
postavi svog konzula.
Od svog nastanka Novi Pazar se nalazio na važnim karavanskim drumovima, zbog čega se
brzo razvijao, naročito tokom XVI i XVII veka kada je bio jedan od najvažnijih zanatsko-
trgovačkih gradova na Balkanu. Preko njega su prolazili važni putevi koji su povezivali
Dubrovnik i Bosnu sa Solunom i Carigradom. Kako se grad razvijao i rastao tako je često paljen
i rušen. Prvi put je strašno postradao kada je skoro ceo porušen i spaljen u tursko-austrijskom
ratu 1689. godine, pa 1737. godine, kao i prilikom srpsko-turskih ratnih sukoba 1809. godine.
Svoj značaj Novi Pazar je sačuvao i tokom XIX veka, ali ne u toj meri kao ranije. Po njemu je
turska administrativno-teritorijalna jedinica na ovom prostoru nazvana Novopazarski sandžak, u
kojoj su od Berlinskog kongresa 1878. godine do Prvog balkanskog rata 1912. godine vojnu
vlast držali Austro-Ugari a civilnu Turci. Sa odlaskom turske imperije sa Balkana početkom XX
veka i izgradnjom puteva kroz Vardarsku i Moravsku dolinu, Novi Pazar je izgubio na značaju i
sve više zaostajao u razvoju.
Najveći resurs Novog Pazara danas su njegovi vredni, preduzimljivi i kreativni ljudi, koji
su u poslednjoj deceniji XX veka uzeli svoju sudbinu u svoje ruke i bez ičije pomoći osnovali
veliki broj privatnih malih i srednjih preduzeća. Privatno preduzetništvo se intenzivno razvija od
1990. godine i Novi Pazar danas ima nekoliko hiljada privatnih malih i srednjih preduzeća koja
se u najvećem broju bave proizvodnjom odeće - čuveniog pazarskog džinsa, zatim obuće,
nameštaja, te uslužnim delatnostima - trgovinom i transportom robe i putnika.
Uz kvalitetne ljudske resurse, predivnu prirodu okolnih planina, Peštertske visoravni i
brojnih reka, te bogato kulturno-istorijsko nasleđe, Novi Pazar ima velike potencijale za razvoj
~ 5 ~
svih vidova turizma. Odvajkada su ljudi u velikom broju posećivali ovaj multietnički i
multikulturni prosora gde se susreću zapadna i istočna civilizacija, pa to i danas rado čine.
2. ĐURĐEVI STUPOVI
Deo svetske kupturne baštine u okviru kulturno-istorijske celine Stari Ras sa Sopoćanima.
Manastir Đurđevi Stupovi u Rasu je zadužbina Stefana Nemanje i jedna od najstarijih srpskih
svetinja. Svojom starinom i značajem, duhovnom, umetničkom i istorijskom vrednošću manastir
predstavlja autentičan doprinos srpskog naroda kulturnoj baštini čovečanstva. Ovaj manastir je
jedno od najvrednijih svedočanstava o počecima srpske države, njenim istorijskim korenima i
duhovnim visinama.
Đurđevi Stupovi nalaze se 300 kilometara jugozapadno od Beograda, na samo tri
kilometra od Novog Pazara, na najvišem brdu raške zemlje, pa se nazivaju i Krovom Srbije.
Pripadaju Eparhiji raško-prizrenskoj. Vratstvo broji osam monaha koji se brinu o manastiru i
bave kaširanjem ikona. Preko Društva prijatelja Đurđevih Stupova u Rasu i njihove akcije
"Podignimo Stupove" u obnovu manastira uključen je veliki broj ljudi širom Srbije,
najrazličitijih zanimanja, pre svega muzičari i sportisti. Podno Đurđevih Stupova u Rasu u
Deževskoj dolini nalaze se Mišćići, rodno mesto Svetog Save.
Po podacima koje nam pružaju naše stare biografije, manastir je podignut posle bitke kod
Pantina 1168 godine. U XIII veku kralj Dragutin je obnovio crkvu i pretvorio u kapelu prizemlje
stare kule pri manastirskom ulazu, te se i on pominje kao "drugi ktitor" Đurđevih Stubova. U
srednjem veku manastir je uživao veliki ugled i spadao u red "kraljevskih". Godine 1689
nastradao je od Turaka, pa je izgleda otad i zapusteo. Sama zgrada se dosta dobro držala sve do
rata 1912 godine, kada ju je naša vojska razrušila artileriskom vatrom, jer su se Turci, zbog
pogodnog položaja, bili utvrdili oko manastira. I u poslednjem ratu crkva je ponovo stradala,
ovoga puta od balista, pa je uskoro posle oslobođenja, 1947 godine, izvršena konzervacija
preostalih ruševina.
