1.UVOD
Na samo 8 km jugozapadno od Kraljeva, u gornjem toku Ibra, okružena
planinama Troglav, Čemerno i Stolovi, nalazi se jedna od načih najmlađih banja-
Mataruška Banja. Pripada opštini Kraljevo i Raškom okrugu. Nalazi se na nadmorskoj
visini od 215 metara i smeštena je na desnoj obali reke Ibar mada se poslednjih godina,
usled širenja, postepeno premešta i na levu.
Banja danas možda ne bi ni bila to što jeste da se 1897. godine sasvim slučajno
nije usled velike poplave izlio Ibar, i pri tom razorio svoju najnižu terasu gde je
zasekao izdan. Upravo na tom mestu, u udubljenu, pojavila se lekovita voda za koju je
utvrđeno da pomaže u lečenju oboljenja ljudi.
Povoljan geografski položaj, dobra saobraćajna povezanost sa svim delovima
Srbije, kao i asfaltirani putevi dobri su preduslovi za turistički razvoj Mataruške Banje
i njenu posećenost. Dobro je povezana sa Beogradom, Kraljevom, Skopljem, kosovskim
gradovima, Čačkom, Kragujevcom, ali i sa drugim gradovima Srbije.
Banja se odlikuje umereno-kontinentalnom klimom, mada se mikroklima same
banje znatno razlikuje od klime Kraljeva što je posledica okruženosti već pomenutim
planinskim vencima. Zato je boravak u banji tokom letnjih meseci umnogome prijatniji
nego boravak u gradu.
Mataruška Banja ima najjaču sumprovitu vodu u Srbiji. Ona dolazi sa dubine
veće od 1000 metara penje se uz rased do površinskog rastresitog sloja i u njemu se
razliva obrazujući neku vrstu podzemnog jezera sumporovite vode. Kako bi došli do
lekovite vode meštani su iskopali nekoliko bunara i izvršili kaptažu mineralne vode.
Temperatura mineralne vode kreće se od 42-51
˚
C a utvrđena su i njena višestruko
lekovita svojstva.
U banji postoji mogućnost lečenja obolelih od perifernih krvnih sudova, nekih
kožnih oboljenja, neuroloških oboljenja, oštećenja centralnog i perifernog nervnog
sistema, reumatskih oboljenja, svih posttraumatskih stanja i njihovih posledica. Osim
zdravstveno-lečilišnog turizma, banja ima mogućnost razvitka i ostalih vrsta turizma
poput sportsko-rekreativnog, dečijeg i omladinskog, lovnog i ribolovnog, izletičkog
turizma.
1
2. GEOGRAFSKI POLOŽAJ
Ugeografskom pogledu, Mataruška banja, pripada slivu Zapadne Morave, a
smeštena je u južnom delu male Mataruško-banjske kotline, u ataru sela Mataruge.
Banja pripada opštini Kraljevo, koja zauzima površinu od 1529 km
²
i čine je 92 naselja
među kojima je i ona sama. Nalazi se na nadmorskoj visini od 215m u parku površine
15 ha sa desne strane donjeg toka reke Ibar. Takođe se nalazi u sverozapadnoj
podgorini planine Stolovi, dok je sa zapadne i jugozapadne strane opkoljena
ograncima Troglava i Čemerna, koji se spuštaju sve do same banje. Banja se nalazi sa
obe strane puta Kraljevo-Mataruge, 8 km jugozapadno od Kraljeva. Pripada redu
mlađih banja, i takoreći je jedina banja koja se nalazi na obali velike reke.
3. TURISTIČKI POLOŽAJ I SAOBRAĆAJNA POVEZANOST
Pod turističkim položajem Mataruške banje podrazumeva se njen prostorni
odnos prema vodećim turističkim pravcima i disperzivama u Srbiji. Turistički položaj
je sadržan u sledećim međusobnim relacijama:
2
Klima je višegodišnji režim vremena na određenoj teritoriji Zemlje i predstavlja
nesumnjivo jedan od najznačajnijih faktora u turizmu, jer preko svojih mnogobrojnih
klimatskih elemenata kao što su temperatura, padavine, dužina i jačina insolacije,
vlažnost vazduha, vetrovi i oblačnost utiče na dužinu turističke sezone i broj
posetilaca. Ukoliko se koristi za helioterapiju i zimske sportove, smatra se idrektnom
turističkom vrednošću, akada deluje na biljni i životinjski svet, reljef ili vodene objekte
smatra se indirektnom turističkom vrednošću.
Mikroklima Mataruške banje se donekle razlikuje od podneblja grada Kraljeva,
jer se nalazi u ravnici u podnožju planine Stolovi. Generalno ona se može
okarakterisati kao umereno-kontinentalna, nizijska, župna i izrazito blaga. Zbog svojih
povoljnih klimatskih prilika, Mataruška banja smatra se veoma pogodnim mestom za
lečenje, odmor i rekreaciju.
4.2.
HIDROGRAFSKE TURISTIČKE VREDNOSTI
U našoj zemlji, kao i u drugim predelima sveta, razlikujemo dve vrste voda:
površinske i podzemne. U površinske vode svrstane su tekuće (potoci i reke) i stajaće
(jezera i bare). U podzemne vode spadaju mineralne koje srećemo u banjama.
4.2.1.
TERMOMINERALNI I MINERALNI IZVORI
Pojavu termomineralnih izvora u našoj zemlji uslovila je raznovrsna tektonska
struktura i geološka građa. Voda iz ovih izvora poreklom je iz plitkih ili dubokih
4
