Ljudska  ishrana  se  sastoji  prvenstveno  od  konzumiranja  biljaka  i  njihovih  proizvoda.  Biljke  i
biljni  proizvodi  mogu  se  prenositi  sa  jednog  mjesta  na  drugo  samo  ako  je  uz  biljku  priloţen
dokument,tj.  pasoš  biljke.  Zbog  specifične  ove  robe  koja  je  sklona  brzom  kvarenju  i
ograničenosti  upotrebe,  uloga  transporta  podrazumijeva  jedan  poseban  odnos  i  odgovornost  u
okviru svih nivoa logističkog lanca. Navedeni razlozi uslovili su fitosanitarnu kontrolu.
Fitosanitarna  kontrola  predstavlja  mjeru  kontrole  ispravnosti  biljaka  i  prehrambenih  biljnih
proizvoda.
Formalni dokument izdan od strane zemlje izvoznice poljoprivrednim vlastima kako bi provjerili
pošiljku  da  li  je  pregledana  i  ne  sadrţi  bakterije,  viruse  i  biljne  bolesti  predstavlja  fitosanitarni
certifikat.
Kontrola  procesa  razmjene  na  globalnom  nivou  treba  da  onemogući  plasiranje  i  upotrebu
nesigurne hrane, te njena sigurnost postaje prioritet za krajnjeg potrošača.
Zadatak fitosanitarnih kontrola jeste preduzimanje fitosanitarnih mjera uslijed pojave odreĎenih
štetnih organizama, kao i spriječavanje i suzbijanje štetnih organizama, a ovoj kontroli podlijeţu
pošiljke  bilja,  biljnih  proizvoda,  Ďubriva  i  sredstva  za  zaštitu  bilja.  Posebni  programi  zaštite
zdravlja bilja donose se u slučaju potrebe.

Slika 1. –

Fitopatolog vrši kontrolu biljke

2. Fitosanitarni propisi

Za postupke fitosanitarne kontrole postoje fitosanitarni propisi o kvalitetu koji obuhvataju

niz pravilnika, a obavljaju je nadleţni fitopatalozi čiji je potpis po MeĎunarodnoj konveniciji
registrovan kod zemalja izvoznica, uvoznica i prevoznica.

U  skladu  sa  spoljnotrgovinskim  propisima  roba  koja  se  izvozi,  uvozi,  tranzitira  ili  se  nalazi  u
nekom carinskom postupku, podlijeţe ispunjenju fitosanitarnih uslova. Uslovi pod kojima se vrši
fitosanitarna  kontrola  ne  mogu  da  imaju  za  posljedicu  dodatno  ograničenje  izvoza,  uvoza  ili
tranzita.
Fitosanitarnoj  kontroli  na  graničnim  prelazima  podlijeţu  pošiljke  bilja,  biljnih  proizvoda  i
propisani  objekti,  sredstva  za  ishranu  bilja  i  sredstva  za  zaštitu  bilja  u  skladu  sa  Zakonom  o
zdravlju bilja, Zakonom  o sredstvima za ishranu bilja i  oplemenjivačima zemljišta i zakonom  o
sredstvima za zaštitu bilja.

Liste  štetnih  organizama,  bilja,  biljnih  proizvoda  i  propisanih  objekata  su  date  u  Pravilniku  o
Listama štetnih organizama i Listama bilja, biljnih proizvoda i propisanih objekata. U skladu sa
zakonima  fitosanitarna  inspekcija  vrši  kontrolu  ispravnosti  hrane  biljnog  porijekla  i  mještovite
hrane  -  zajedno  sa  graničnom  veterinarskom  inspekcijom,  pri  uvozu,  izvozu  i  tranzitu  robe.
Sjeme, rasad i sadni materijal takoĎer podlijeţu fitosanitarnom pregledu na granici i moraju biti
praćeni odgovarajućim dokumentima, u skladu sa Zakonom o sjemenu i sadnom materijalu.

Izvoz,  uvoz  i  tranzit  pošiljki  bilja,  biljnih  porizvoda  i  propisanih  objekata  moţe  se  vršiti  samo
preko odreĎenih graničnih prelaza.

2.1 Uvoz

pošiljki bilja i biljnih proizvoda

Fitosanitarna kontrola robe se vrši na graničnom prelazu ulaska robe u zemlju. Pošiljke podlijeţu
fitosanitarnom pregledu nakon podnošenja odgovarajućih zahtijeva, odnosno prijave o prispjeću
pošiljke. Ako pošiljka bilja, sredstava za zaštitu ili ishranu bilja pristigne na granični prelaz na
kome nije organizovana inspekcija organ carinske sluţbe zabraniće uvoz takve pošiljke, odnosno
narediće  da  se  vrati  pošiljaocu  ili  uputi  na  najbliţi  granični  prelaz  na  kome  je  organizovana
fitosanitarna  inspekcija.  Organi  carinske  sluţbe  ne  mogu  cairiniti  pošiljke  koje  podlijeţu
fitosanitarnoj  kontroli  dok  nadleţni  fitosanitarni  inspektor  ne  izvrši  pregled  i  ne  izda
odgovarajuće rješenje ili izvrši ovjeru carinske dokumentacije.

2.2 Izvoz pošiljki bilja i biljnih proizvoda

Ako drţava uvoznica zahtjeva fitosertifikat za pošiljke bilja, biljnih proizvoda i propisanih
objekata koje se izvoze, fitosanitarni inspektor vrši pregled pošiljke radi izdavanja fitosertifikata.
Zahtjev za izdavanje fitosertifikata izvoznik je duţan da podnese Ministarstvu poljoprivrede,
trgovine, šumarstva i vodoprivrede najmanje 24 sata pre utovara.