3
SADRŢAJ
SADRŢAJ
Saţetak ......................................................................................................................... 5
Summery ...................................................................................................................... 6
1. UVOD ...................................................................................................................... 7
2. MEDIJI ..................................................................................................................... 8
2.1. Što su mediji? ........................................................................................... 8
2.2. Mediji kroz povijest .................................................................................. 9
2.2.1. Skupine medija ..................................................................................... 10
2.3. Uloga i utjecaj medija ............................................................................. 11
3. MEDIJSKA KULTURA U PRIMARNOM OBRAZOVANJU ............................ 13
3.1. Nastavni plan i progam za osnovnu školu .............................................. 13
3.1.1. Hrvatski jezik kako nastavni predmet .................................................. 15
3.2. Zastupljenost medijske kulture u nastavi ................................................ 16
4. SADRŢAJ I METODOLOGIJA ISTRAŢIVANJA .............................................. 22
4.1. Cilj istraţivanja ....................................................................................... 22
4.2. Problem i hipoteze istraţivanja ............................................................... 23
4.3. Instrument i obrada podataka .................................................................. 23
4.4. Struktura uzorka ...................................................................................... 24
5. REZULTATI I RASPRAVA ISTRAŢIVANJA .................................................... 26
5.1. Rezultati istraţivanja uĉenika niţih razreda osnovne škole .................... 26
5.2. Rezultati istraţivanja uĉenika viših razreda osnovne škole .................... 29
5.3. Rezultati istraţivanja uĉitelja/nastavnika osnovne škole ........................ 35
5.4.
Usporedba dviju škola iz razliĉitih sredina ............................................. 39
5.5. Zakljuĉak ................................................................................................. 44
6. BUDUĆNOST MEDIJSKE KULTURE U OBRAZOVANJU ............................. 46
6.1. Nacionalni okvirni kurikulum za predškolski odgoj i obrazovanje
te opće obvezno osnovno i srednjoškolsko obrazovanje ....................... 48
6.1.1. Odgojno-obrazovna podruĉja općega obveznoga obrazovanja ............ 49
6.1.1.1. Filmska i medijska kultura i umjetnost ............................................. 49
7. PRIJEDLOG NASTAVNOG PLANA I PROGRAMA ZA NOVI PREDMET
FILMSKA I MEDIJSKA KULTURA I UMJETNOST ........................................ 52
8. ZAKLJUĈAK ........................................................................................................ 55
4
9. LITERATURA ....................................................................................................... 56
10. PRILOZI .............................................................................................................. 58
11. Kratka biografska bilješka.................................................................................... 69
12. Izjava o samostalnoj izradi rada ........................................................................... 70
6
Summery
Introduction and discussing the media and their role in everyday life, there is
perceived need for media education. Media education in the primary education in the
Republic of Croatia is carried only in teaching the Croatian language from first to
eighth grade. The contents of the area of media culture is neglected in primary
schools and as an integral part of the programming content of a course Croatian
language is not getting enough space and attention for appropriate mediation and
acquisition of knowledge and skills of basic media literacy.
There is a need for change
and has conducted research on attitudes of students and teachers to the content of media
culture in elementary school.
The aim of this study was to examine how the interests of students and
teachers, or teachers for content of media culture, how that content is represented in
the classroom or in the curricular content of teaching the Croatian language and what
is the capacity of teachers to organize the educational process of the subject media
culture.
This study was to examine whether support teachers, or teachers think that
media culture is set aside as an independent subject.
The study was conducted in groups, in classes (grades) in two primary
schools
come from different backgrounds.
Primary schools were selected deliberately, on the
basis of criteria: size of the place where they are located. In this way, were selected
primary school in large city - Zagreb (Elementary School Bartol Kašić) and small
city - Novi Marof (Elementary School Novi Marof). The study was conducted in
June 2010. year. A sample of 1335 respondents were the students of primary schools
from first to eighth grade and their teachers, or teachers of the Croatian language.
Keywords: media, media culture in primary education, media literacy, media
education, education for the media
.
7
1. UVOD
Kroz ovu temu upoznat ćemo se s pojmom medija i njegovim razvojem te što
mediji danas predstavljaju. Uvidjet ćemo širinu koju medijska kultura ima u
primarnom obrazovanju.
Rezultati istraţivanja pokazat će nam opseg zanimanja uĉenika i njihovih uĉiteljica,
odnosno nastavnica za sadrţaje medijske kulture, koliko je taj sadrţaj zastupljen u
nastavi te kolika je osposobljenost uĉitelja/nastavnika za organizaciju odgojno-
obrazovnog procesa iz nastavnog podruĉja medijska kultura.
Odabir za pisanje ove teme prijeka je potreba za razjašnjenjem dilema oko
predmeta medijske kulture kao samostalnog predmeta, izvan okvira nastavnog
podruĉja hrvatskoga jezika te njegovog poloţaja u odgoju i obrazovanju u Republici
Hrvatskoj. Teţnja o zasebnom predmetu medijske kulture zasnovana je kod svih
filmskih teoretiĉara, poznavaoca filma, ljubitelja medija i kulture koji smatraju kako
je nedovoljno posvećena paţnja medijima i sadrţajima medijske kulture u našem
obrazovanju i odgoju uĉenika. Osvijestimo li ĉinjenicu kako su 21. stoljeće
„preuzeli“ mediji, komiĉna je spoznaja o nedostatku interesa uĉitelja/uĉiteljica prema
medijima i njihova nedovoljna zastupljenost u nastavi, za što su odgovorni sami
uĉitelji/uĉiteljice, ali i osobe koje kreiraju odgojno-obrazovni program.
9
Govor o transmisijskoj koncepciji medija nemoguć je bez govora o
semiotiĉkoj koncepciji. Primjerice, internetom su nam sve informacije dostupne u
bilo kojem trenutku, pruţa nam uvid u vijesti i dogaĊanja pa ĉak i emitira filmove i
prenosi druga dogaĊanja. No prije nego se one pretvaraju u medij kroz transmisijsku
koncepciju, neke od tih poruka stvorene su u nekom od medija u semiotiĉkom
smislu.
Za medije je karakteristiĉan kumulativan razvoj, što znaĉi da danas postoje
svi mediji koji su se u povijesti razvili, no u nadograĊenom i razvijenijem smislu.
Svaki medij ima svoj poseban jezik, no svima je zajedniĉka priroda medija, a to je
komunikacija meĊu ljudima pomoću razliĉitih tehnologija.
2.2. Mediji kroz povijest
Povijest medija stvara se svake nove minute. U svijetu globalizacije i
komunikacijske eksplozije teško nam je, ponekad, prisjetiti se kako su se mediji
razvijali. Ljudi od davnina prenose jedni drugima razne poruke na razliĉite naĉine.
Taj
proces prenošenja poruka naziva se komunikacija. Kako se ĉovjek razvijao i
širio, razvijala se i širila potreba za sve naprednijim naĉinima komuniciranja.
Kako bi najbolje prikazali razvoj medija kroz povijest, prisjetimo se prikaza
koji je dao Frederick Williams 1982. godine. „On je razvitak komunikacijskih
sredstava prikazao na zamišljenoj uri od 24 sata. Nulto vrijeme smješteno je 36.000
godina unatrag, kada je homo sapiens poĉeo koristiti jezik. Od 0.00 do 8.00 sat
promjena – nema! Tek u zoru komunikacijske evolucije pojavili su se crteţi u
špiljama. Ljudi su ondje stoljećima crtali i crtali, sve do otprilike 20.00 sati! Tek tada
Sumerani pronalaze pismo. Bilo je to 4.000 godina prije nove ere. Ĉovjek poĉinje
ubrzavati svoje komunikacijske sposobnosti, pa su u 20.40 u Egiptu izumili
hijeroglife. A u 21.28 razvila se abeceda. U 22.06 Homer je spjevao
Ilijadu
! Ostala
su nama samo dva sata, u koja treba strpati sve ono što danas poznajemo kao
komunikacijska sredstva! Tek u 23.38 Gutenberg je tiskao Bibliju i time otvorio put
knjizi i novinama. Komunikacijska eksplozija poĉinje tek u 23.53 izumom parnog
tiska.“
6
Ostalo – razvoj kazališta, filma, radija, televizije, interneta, raĉunalnih igara
6
Kunczik, M. i Zipfel, A. (1998):
Uvod u publicističku znanost i komunikologiju
, Zaklada Friedrich Ebert
– Ured u Zagrebu, Zagreb, prema Malovid, S (2005).:
Osnove novinarstva
, Golden marketing-Tehnička
knjiga, Zagreb, str. 47.
