JU SREDNJOŠKOLSKI CENTAR ČELINAC, ČELINAC
MATURSKI RAD
TEMA: MEĐUNARODNI PLATNI PROMET
MENTOR: Nada Atlija, dipl
.
ecc
.
UČENIK: Dubravac Vladimir
Čelinac, školska 2016/2017 god
.
SADRŽAJ
UVOD.........................................................................................................................................2
1. OSNOVNE KARAKTERISTIKE MEĐUNARODNOG PLATNOG PROMETA.................................3
2. SISTEMI MEĐUNARODNIH PLAĆANjA...................................................................................5
2.1. Slobodna devizna plaćanja.................................................................................................5
2.2. Klirinška plaćanja................................................................................................................6
2.3. Plaćanja putem kompenzacija............................................................................................6
3. INSTRUMENTI PLAĆANjA U MEĐUNARODNOM PLATNOM PROMETU................................7
3.1. Međunarodna bankarska doznaka.....................................................................................7
3.2. Međunarodni dokumentarni akreditiv...............................................................................9
3.3. Međunarodni dokumentarni inkaso.................................................................................10
4. OSTALI INSTRUMENTI MEĐUNARODNOG PLATNOG PROMETA.........................................11
4.1. Kreditno pismo..................................................................................................................11
4.2. Bankarska garancija..........................................................................................................12
5. SISTEM MEĐUNARODNOG PLAĆANjA – S.W.I.F.T...............................................................13
ZAKLjUČAK...............................................................................................................................14
LITERATURA.............................................................................................................................15
1. OSNOVNE KARAKTERISTIKE MEĐUNARODNOG PLATNOG
PROMETA
Pod međunarodnim platnim prometom (MPP) ili međunarodnim plaćanjima mogu se
najuopštenije podrazumijevati plaćanja koja se vrše između privrednih subjekata različitih
zemalja, tj. rezidenata različitih pravnih i privrednih sistema.
Poslovima međunarodnog platnog prometa se bave banke koje su u većini zemalja i jedino
ovlašćene institucije za obavljanje ove vrste posla, mada su moguća rješenja da se
međunarodnim platnim prometom bave i neke druge finansijske institucije koje se javljaju
kao posrednici u izvršavanju plaćanja.
Osnovni cilj međunarodnog platnog prometa u širem smislu je da omogući obavljanje
raznovrsnih trgovinskih transakacija u devizama (konvertibilnim i nekonvertibilnim, kliringu i
nacionalnim valutama), korištenjem raznih instrumenata plaćanja i u kontaktima subjekata
koji se često i ne poznaju. U užem smislu cilj međunarodnog platnog prometa je da se olakša
način međunarodnih plaćanja.
U postupku realizacije platnog prometa najčešće učestvuje veći broj subjekata: nalogodavac
koji naređuje, odnosno izdaje nalog za plaćanje, domaća i inostrana banka kao posrednici,
korisnik plaćanja (primalac), te centralne banke kao regulatori.
U poslovima platnog prometa sa inostranstvom najvažniju ulogu imaju ovlašćene banke i
njihovi inostrani korespondenti i kontokorenti kod kojih banke imaju otvorene račune.
Ovlašćene banke moraju biti član SWIFT-a, te moraju voditi računa o primjeni međunarodnih
pravila, običaja i standarda koji se donose u okviru Međunarodne trgovinske komore u
Parizu.
Osnov plaćanja između subjekata koji učestvuju u međunarodnom platnom prometu
mogu proizilaziti iz obaveza koje se odnose na plaćanja u vezi sa:
•
prometom proizvoda i usluga;
•
plaćanje u vezi sa dužničko-povjerilačkim odnosima;
•
obaveze iz finansijskih odnosa.
Poslovi međunarodnog platnog prometa su značajni i veoma cijenjeni bankarski poslovi.
Međunarodna plaćanja, odnosno platni promet sa inostranstvom, organizovana su tako da
se cjelokupna aktivnost vezana za plaćanje neke obaveze, ili za naplatu određenog
potraživanja kao rezultante spoljnotrgovinske aktivnosti, obavlja u sistemu plaćanja ili
naplate u konvertibilnim valutama, te sistema bilateralnih plaćanja i kliringa.
Poslovi platnog prometa su u osnovi posrednički (uslužni) bankarski poslovi. Uz
naplatu određene provizije i eventualnih stvarnih troškova banke ove posebne poslove
obavljaju u svoje ime, ali za tuđi račun. Ova vrsta bankarskih poslova u većini slučajeva ne
mora da angažuje sredstva njihovog potencijala.
Međunarodni platni promet danas, esencija je međunarodnog bankarstva, a međunarodno
bankarstvo podrazumijeva sistem međunarodnih, korespondentskih odnosa. U
međunarodnom platnom prometu korespondentski odnosi se uspostavljaju između banaka
različitih zemalja. Putem korespondentskih odnosa između banaka dolazi do njihovog bližeg
poslovnog povezivanja, boljeg upoznavanja i stvaranja uslova za međusobno poslovno
povjerenje, koje je važan faktor u međunarodnom bankarskom poslovanju.
Normalno je da banka ima bar jednu korespondentsku banku u svakoj zemlji sa kojom
redovno obavlja poslove međunarodnog platnog prometa, za potrebe svojih komitenata.
Pravilan izbor banke korespondenta u značajnoj mjeri zavisi od boniteta banke kod koje će
domaća banka otvoriti svoje tekuće račune, što znači da joj povjerava svoja sredstva na
čuvanje i rukovanje.
Postoje dva načina na koje banke mogu da izvršavaju svoja međusobna plaćanja.
Uobičajeno rješenje sastoji se u tome da jedna od tih dviju banaka ovlasti onu drugu banku
da ona u svojim nnjigama otvori tekući (kontokorentni) račun na ime prve banke, i da sva
buduća međusobna plaćanja (uplate, isplate) izvrši u korist, onosno na teret tog računa
(direktan korespondentski odnos). Drugo moguće rješenje sastoji se u tome da banke svoja
međusobna plaćanja izvršavaju putem svojih tekućih računa kod trećih banaka, dajući tim
bankama nalog ili ovlašćenje za izvršavanje potrebnih plaćanja u korist
druge korespondentske
banke (indirektan korespondentski odnos).
