1
Vladimir Čolović
MEĐUNARODNO POSLOVNO PRAVO
Skripta
2
Ova skripta služi za spremanje ispita Međunarodno poslovno pravo na Univerzitetu
„Apeiron“ Banja Luka. Ona se ne smatra udžbenikom. Obuhvata osnove opšteg i
posebnog dela pomenutog ispita.
4
XV)OSTALE ORGANIZACIJE
XVa) SEVERNO-AMERIČKI SPORAZUM O SLOBODNOJ TRGOVINSKOJ RAZMENI
(NAFTA)
XVb) ORGANIZACIJA ZEMALJA IZVOZNICA NAFTE (OPEC)
XVc) MAGREB
XVI)EKONOMSKE INTEGRACIJE U SVETU I CARINSKA UNIJA
Ekonomske integracije
Ројаm carinske unije
Optimalna carina
Efekti carinske unije
XVII)SLOBODNE
ZONE
Vrste slobodnih zona
XVIII)PRIVREDNE ORGANIZACIJE KAO SUBJEKTI MEĐUNARODNOG
POSLOVNOG PRAVA
XIX)MULTINACIONALNA PREDUZEĆA
- Propisi koji regulišu pitanje registracije i oblika privrednih subjekata na teritoriji BiH
Strana ulaganja
Osnivanje preduzeća u inostranstvu
Otvaranje predstavništava i poslovnih jedinica u inostranstvu
Oblici stranih ulaganja
Status filijale
REŠAVANJE SPOROVA U MEĐUNARODNOM POSLOVNOM PRAVU
I)REŠAVANJE MEĐUNARODNIH PRIVREDNIH SPOROVA
Uvodne napomene
Osnovni oblici rešavanja međunarodnih privrednih sporova – sud i arbitraža
Dejstva sudskog rešavanja međunarodnih privrednih sporova
Dejstva arbitražnog rešavanja međunarodnih privrednih sporova
Međunarodne arbitraže
Međunarodni sud pravde
Međunarodni centar za rešavanje investicionih sporova
Važnija pitanja vezana za rešavanje međunarodnih privrednih sporova
II)STALNI ARBITRAŽNI SUD
IIa) UVODNI DEO
Istorija osnivanja Stalnog arbitražnog suda
Opšte karakteristike Suda
Razvoj Suda
Sudsko i arbitražno rešavanje sporova između država
IIb) STRUKTURA STALNOG ARBITRAŽNOG SUDA
IIc) NADLEŽNOST STALNOG ARBITRAŽNOG SUDA
IId) POSTUPAK PRED STALNIM ARBITRAŽNIM SUDOM
Pravila postupka
Model klauzule
Arbitražna pravila UNCITRAL
IIe) DONOŠENJE ODLUKA OD STRANE STALNOG ARBITRAŽNOG SUDA
IIf) SPOROVI KOJI SU VOĐENI I KOJI SE VODE PRED STALNIM ARBITRAŽNIM
SUDOM
5
Sporovi koji su vođeni pred Sudom
Sporovi koji se sada vode pred Sudom
IIg) OSNOVNE KARAKTERISTIKE STALNOG ARBITRAŽNOG SUDA
POSEBNI DEO
I)NEKE OPŠTE KARAKTERISTIKE I PITANJA KOJA SE ODNOSE NA ZAKLJUČENJE
MEĐUNARODNIH PRIVREDNIH UGOVORA
II)NEKE ZAJEDNIČKE KARAKTERISTIKE UGOVORA U MEĐUNARODNOM
POSLOVNOM PRAVU
III)UGOVOR O MEĐUNARODNOJ PRODAJI ROBE
Bitni elementi ugovora o međunarodnoj prodaji
Nebitni elementi ugovora o međunarodnoj prodaji robe
Dejstvo ugovora o međunarodnoj prodaji robe
Predmet ugovora o međunarodnoj prodaji robe
Cena robe
Zaključenje ugovora o međunarodnoj prodaji robe
Obaveze prodavca
Obaveze kupca
Posledice neispunjenja prodavčevih obaveza
Docnja kupca sa prijemom robe
Prelaz svojine i rizika kod ugovora o međunarodnoj prodaji robe
Posebni oblici ugovora o međunarodnoj prodaji robe
IV)TRANSPORTNE KLAUZULE
Incoterms pravila iz 1980. godine
Incoterms pravila iz 1990. i 2000. godine, sa transportnim klauzulama
Incoterms pravila iz 2010. godine
Transportne klauzule prema Opštim uzansama za promet robom
V)BEČKA KONVENCIJA O MEĐUNARODNOJ PRODAJI ROBA
Struktura Bečke konvencije
Područje primene Bečke konvencije
Opšte odredbe Bečke konvencije
Oblik (forma) ugovora
Isključenje primene Bečke konvencije
VI)UGOVOR O MEĐUNARODNOM TRGOVINSKOM POSREDOVANJU
Pojam
Vrste posredovanja
Zaključenje ugovora o međunarodnom trgovinskom posredovanju
VII)UGOVOR O MEĐUNARODNOM TRGOVINSKOM ZASTUPANJU (AGENTURI)
Pojam
Vrste zastupanja
Zastupanje inostranih firmi u domaćoj zemlji
Zaključivanje ugovora o međunarodnom trgovinskom zastupanju
Obaveze i prava zastupnika
Obaveze nalogodavca
VIII)KOMISIONI POSAO U MEĐUNARODNOM POSLOVANJU
Pojam
Zaključenje ugovora
Obaveze i prava komisionara
Obaveze komitenta
IX)UGOVOR O MEĐUNARODNOM USKLADIŠTENJU ROBE
7
Vrste ugovora o transferu tehnologije
Obaveze davaoca tehnologije
Obaveza korisnika tehnologije
UVODNI DEO
I)
POJAM I PREDMET MEĐUNARODNOG POSLOVNOG PRAVA
Međunarodno poslovno pravo je skup pravnih pravila kojima se regulišu međunarodni
ekonomski odnosi. To je disciplina koja se povezuje sa privrednim pravom, međunarodnim javnim
pravom, međunarodnim privatnim pravom, i drugim granama prava. Za predmet proučavanja
obuhvata međunarodne pravne odnose, promet roba i usluga i s tim u vezi se zaključuju međunarodni
ugovori. Međunarodna plaćanja, sudstvo, privredne arbitraže su opšteg karaktera i predmet izučavanja
jedne države koje se javljaju u međunarodnim poslovnim odnosima.
To je mlada pravna disciplina koja afirmaciju dobija u zadnje vreme. Određeni autori smatraju
da treba da ima status posebne pravne discipline, a postoje i oni koji smatraju da se ne može raditi o
posebnoj grani prava. Razvojem međunarodnih ekonomskih odnosa međunarodnog poslovnog
opštenja između poslovnih (privrednih) subjekata iz različitih država i uvećanog prometa robe i usluga
na međunarodnim relacijama nužno je egzistiranje posebne pravne discipline, kao što je Međunarodno
poslovno (privredno) pravo.
Predmet izučavanja Međunarodnog poslovnog prava su:
-
međunarodni privredni odnosi, kako u sferi prometa roba tako i usluga i svi međunarodni
privredni ugovori koji se u vezi sa tim prometom zaključuju između privrednih subjekata iz
različitih država;
-
međunarodna plaćanja, međunarodno sudstvo i međunarodne privredne arbitraže;
-
međunarodne privredne i ekonomske organizacije opšteg i regionalnog karaktera;
-
privredne organizacije jedne države koje se kao subjekti javljaju u međunarodnim
poslovnim odnosima.
Predmet izučavanja Međunarodnog poslovnog prava bilo bi kogentno imperativno pravo države,
koja je posebno značajno kao ograničavajući faktor međunarodnih poslovnih opštenja. U imperativno
pravo spadaju svi oni instituti koji se odnose na spoljnotrgovinsko, devizno i carinsko poslovanje i
režim ili uslovi izvoza i uvoza, uslovi za obavljanje spoljnotrgovinskog prometa, privremeni uvoz i
izvoz, obavljanje poslovnih delatnosti u inostranstvu, strana ulaganja u međunarodnom poslovnom
pravu, carinska ograničenja, devizna ograničenja i dr.
Međunarodno poslovno pravo izučava i norme i pravila dispozitivnog karaktera. To su pravila
koja privredni subjekti svojom voljom ugovaraju i odnose se na regulisanje njihovih ugovornih
odnosa. Postoji autonomija volja ugovornih partnera, ali je ona u delu međunarodnog poslovnog prava
