maloljetnička delikvencija Doc. dr Žarko Ćulibrk
Medjunarodni standardi-akti iz oblasti maloljetnicke delikvencije
1
SADRŽAJ
TEMA:
MEDJUNARODNI STANDARDI-AKTI IZ OBLASTI MALOLJETNICKE
DELIKVENCIJE
Strana:
1.
UVOD
......................................................................................................................................... 2
2.
MALOLJETNIČKO PRAVOSUĐE-MEĐUNARODNI STANDARDI
............................. 3
2
.
1NAJZNAČAJNIJI DOKUMENTI KOJI PREDSTAVLJAJU MEĐUNARODNI OKVIR
MALOLJETNIČKOG PRAVOSUĐA SU:........................................................................... 3
2.1.1 UN KONVENCIJA O PRAVIMA DJETETA-1989.G.................................... 3
2.1.2 PEKINŠKA PRAVILA-1985.G....................................................................... 4
2.1.3 RIJADSKE SMJERNICE-1990.G................................................................... 4
2.1.4 JDL PRAVILA, 1990.G.................................................................................... 4
2.1.5 BEČKE SMJERNICE,1997.G.......................................................................... 5
2.1.6 STANDARDNA MINIMALNA PRAVILA ZA TRETMAN
ZATVORENIKA-1995.G............................................................................... 5
2.1.7 TOKIJSKA PRAVILA-1990.G........................................................................ 5
3.
UN-KONVENCIJA O PRAVIMA DJETETA.
...................................................................... 5
3.1 UTVRĐUJUĆI PRAVA DJETETA, KONVENCIJA UTVRĐUJE ČETIRI OSNOVNA
PRINCIPA KOJA OBAVEZUJU.......................................................................................... 6
4.
PRAVA MALOLJETNOG DELIKVENTA
.......................................................................... 8
5.
NAJBOLJI INTERES MALOLJETNOG DELIKVENTA
................................................ 10
5.1 ČLAN 37........................................................................................................................ 12
5.1.1 DRŽAVE ČLANICE OBEZBJEĐUJU DA................................................... 12
5.2 ČLAN 39........................................................................................................................ 12
5.3 ČLAN 40........................................................................................................................ 13
6.
MEĐUNARODNI AKTI- STANDARDI
.............................................................................. 15
7.
ZAKLJUČAK
.......................................................................................................................... 17
8.
LITERATURA
........................................................................................................................ 18
maloljetnička delikvencija Doc. dr Žarko Ćulibrk
Medjunarodni standardi-akti iz oblasti maloljetnicke delikvencije
2
1. UVOD
Ostvarivanje prava djece i posebno nihova zaštita je posebno osjetljivo pitanje. Osjetljivo je
prvo zato što djeca spadaju u posebno osjetljivu i ranjivu kategoriju, a to zahtijeva od svih, da sa
posebnom osjetljivošću pristupaju svim pitanjima i problemima koja se na njih odnose.
Problematika maloljetničkog pravosuđa, bilo da se radi o onoj u užem ili širem smislu,
dodatno je osjetljiva, jer zahtijeva angažovanje svih subjekata zaštite u zajednici u promociji
zdravog odrastanja djece u najvećoj mogućoj mjeri, kako bi se smanjila potreba za intervencijom
sistema maloljetničkog pravosuđa , odnosno da, kada sistem i interveniše, šteta po dijete, do koje
intervencijom može doći bude što manja.
Za ostvarivanje prava djece i posebno za njihovu zaštitu preduslov su kvalitetni zakoni, oni
koji će prepoznati međunarodne standarde i principe i koji će u praksi biti adekvatno primjenjeni.
To zahtijeva da zakoni u različitim oblastima jasno definišu prava djeteta, ali istovremeno i obaveze
i odgovornost odraslih na postupanje
Pored kvalitetnih zakona preduslov su i kvalitetni kadrovi, oni koji pored stručne spreme
koja se podrazumijeva moraju imati i dodatnu osjetljivost, strpljenje i razumijevanje za rad sa
djecom i stalnu edukaciju. Osoblje treba da bude obučeno na takav način da je osposobljeno da vrši
svoje obaveze efikasno, uključujući posebnu obuku o dječijoj psihologiji, dobrobiti djece i
međunarodnim standardima i normama ljudskih prava i prava djece.
1
Profesionalno obrazovanje, obuka na radu, kursevi obnove znanja i drugi odgovarajući
modaliteti učenja, koriste se kako bi se uspostavila i održala neophodna profesionalna stručnost
svih kadrova koji se bave maloljetničkim slučajevima.
2
Cilj edukacije je da se osoblju jasno predstave njihove dužnosti u skladu sa rehabilitacijom
prestupnika, osiguravajući prestupnikova prava i štiteći društvo.Obuka takođe treba osoblju pružiti
i razumijevanje potrebe za saradnjom i koordinacijom aktivnosti sa relevantnim agencijama.
3
Za kvalitetno ostvarivanje i zaštitu prava djece neophodno je i učenje djece o onom što
njihova prava jesu, odnosno djeca moraju znati prepoznati kada su im i kako i od koga prava
1
Pravila UN-a za zaštitu maloljetnika lišenih slobode, tačka 85.
2
Pekinška pravila, tačka 22.
3
Tokijska pravila, tačka 16.
maloljetnička delikvencija Doc. dr Žarko Ćulibrk
Medjunarodni standardi-akti iz oblasti maloljetnicke delikvencije
4
Prihvatajući Konvenciju
4
Bosna i Hercegovina je prihvatila obavezu i preuzela odgovornost
da prava garantovana Konvencijom obezbjedi za svako dijete na njegovom putu odrastanja, pa tako
i u oblasti maloljetničkog pravosuđa.
5
Standardna minimalna pravila Ujedinjenih nacija za administraciju pravosudnog sistema za
maloljetne prestupnike
.
2.1.2 Pekinška pravila-1985.g.
Ova pravila,polazeći od osnovnog principa dobrobiti maloljetnika uređuju organizaciju
sistema maloljetničkog pravosuđa, te s tim u vezi pozivaju države članice da prilagode, gdje god je
to potrebno, nacionalno zakonodavstvo, politike i prakse, naročito u dijelu osposobljavanja kadrova
koji rade u oblasti maloljetničkog pravosuđa Pekinškim pravilima, da pravila stave na uvid i
relevantnim vlastima i široj javnosti, te da pokrenu istraživanja i naprave baze podataka efikasnih
politika i praksi u maloljetničkom pravosuđu.
6
Smjernice Ujedinjenih nacija za prevenciju maloljetničke delikvencije
.
2.1.3 Rijadske smjernice-1990.g.
Pozivaju na sveobuhvatne planove i programe prevencije maloljetničke delikvencije na
svim nivoima vlasti uz obavezu uključivanja djece u pripremanje, izradu i sprovođenje utvrđenih
planova i programa prevencije,
Pravila Ujedinjenih nacija o zaštiti maloljetnika lišenih slobode
.
2.1.4 JDL pravila, 1990.g
Osnovni zahtjev ovih pravila je smanjiti štetne posledice koje mogu nastati u
slučajevima
lišavanja slobode maloljetnika, što znači da lišavanje maloljetnika slobode treba da bude zadnja
4
Bosna i Hercegovina je UN Konvenciju o pravima djeteta preuzela notifikacijom o sukcesiji 23.11.1993.g
5
UN Konvencija o pravima djeteta,članovima 37,39 i 40 reguliše prava maloljetnika u sukobu sa zakonom
6
Pekinška pravila, tačka 5 i 8.
maloljetnička delikvencija Doc. dr Žarko Ćulibrk
Medjunarodni standardi-akti iz oblasti maloljetnicke delikvencije
5
mogućnost u skladu sa jasno definisanim zakonskim procedurama i što je vrlo važno na najkraće
moguće vrijeme.
Smjernice za djelovanje prema djeci u sistemu krivičnog pravosuđa
.
2.1.5 Bečke smjernice,1997.g.
Smjernice su pomoć državi da obezbjedi okvir za primjenu međunarodnih standarda i
posebno Konvencije o pravima djeteta u oblasti maloljetničkog pravosuđa.
2.1.6 Standardna minimalna pravila za tretman zatvorenika-1995.g.
Ova pravila imaju izuzetnu važnost jer prvi put uspostavljaju princip odvajanja maloljetnika
od odraslih osoba u zatvorskim ustanovama.
Standardna minimalna pravila Ujedinjenih nacija za alternativne kaznene mjere
,
2.1.7 Tokijska pravila-1990.g.
Ova pravila pozivaju na preusmjeravanje od formalnog sudskog postupka i zalažu se za
veće učešće zajednice kod izvršenja krivičnih sankcija te promovišu jačanje osjećaja odgovornosti
maloljetnika prema društvu.
3. UN-KONVENCIJA O PRAVIMA DJETETA
Konvencija o pravima djeteta usvojena je na Generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija
20.novembra 1989.godine i jedan je od rijetkih međunarodnih dokumenata koji je u vrlo kratkom
