jeste „ Međunarodni sud pravde “. U ovom seminarskom radu nastojat ćemo objasniti značaj
Međunarodnog suda pravde, zatim nadležnosti Međunarodnog suda pravde kao i postupke
koji se odvijaju pred Međunarodnim sudom pravde. U samom uvodnom dijelu nastojat ćemo
reći nešto o samom nastanku „ Međunarodnog suda pravde“ i njegovom radu.

Međunarodni sud pravde (obično nazivan Svjetski sud ili MSP; engleski: International

Court of Justice; francuski:Cour internationale de justice) je glavni sudski organ Ujedinjenih
nacija.   Sjedište   suda   je   u Palati   mira u Hagu,  Holandija.   Osnovan   je 1945.   godine   prema
odredbama Povelje Ujedinjenih nacija, a počeo je sa radom 1946. kao naslednik Stalnog suda
za   međunarodno   pravo.   Statut   Međunarodnog   suda   pravde,   sličan   statutu   njegovog
predhodnika, je glavni konstitutivni dokument koji ustanovljava i reguliše rad Suda. MSP ne
treba mješati sa  Međunarodnim krivičnim sudom, koji takođe potencijalno ima „globalnu“
nadležnost. Engleski i francuski su dva zvanična jezika suda.

Rad Suda karakteriše širok opseg sudskih aktivnosti. Glavna funkcija je

rješavanje pravnih sporova podnijetih od strane  država   i davanje pravnih savjeta podnijetih
od   strane   ovlaštenih   međunarodnih   organa   i   agencija.   Broj  parnica pred   MSP-om   je   bio
relativno mali, ali od 1980ih je očito jačala volja da se koristi Sud, naročito međuzemljama u
razvoju,   iako   su   se Sjedinjene   Države povukle   od   prisilnog   sudstva   1986.,   što   znači   da
priznaju nadležnost suda od slučaja do slučaja.

1.Međunarodni sud pravde

Međunarodni sud pravdje je glavni sudski i jedan od šest najvažnijih organa

Ujedinjenih nacija. Međunarodni sud pravde djeluje u skladu sa Statutom koji je zasnovan na
Statutu Stalnog suda međunarodne pravde i sastavni je dio Povelje UN.  Od 1946. godine,
kada   je   zamjenio   Stalni   sud   međunarodne  pravde   osnovan   pod   pokroviteljstvom   Društva
naroda, Međunarodni sud pravde  deluje kao nezavisno sudsko tjelo u čiju nadležnost spada
rešavanje sporova između država i davanje savjetodavnih mišljenja o pravnim pitanjima.

Njegovo osnivanje predstavlja vrhunac dugog razvoja mirnog rešavanja sporova, tako da

je danas sudsko rešavanje sporova široko prihvaćen i utemeljen način mirnog rešavanja sporova.

Prve ideje o stvaranju jednog međunarodnog suda koji bi bio nadležan ne samo za

rešavanje sporova između država, već i za davanje  savjetodavnih   mišljenja   javile   su   se   u
periodu   nakon   usvajanja   Haške  konvencije o mirnom rešavanju međunarodnih sporova od
1899., odnosno  1907. godine i ustanovljavanja Stalnog arbitražnog suda 1900. godine, a  do
osnivanja jednog takvog suda je došlo posle Prvog svetskog rata, kada je ustanovljen Stalni sud
međunarodne pravde, prvi svjetski sud u povjesti.

Pošto je Paktom Društva naroda bilo predviđeno osnivanje Stalnog suda međunarodne

pravde, Savjet Društva naroda je 1920. godine obrazovao Savjetodavni komitet pravnika koji
je imao za cilj da sačini plan konstituisanja Stalnog suda međunarodne pravde. Plan
konstituisanja je iste godine bio podnijet na odobrenje Prvoj skupštini Društva naroda, da bi u
rujnu 1921. godine na snagu stupio Statut Stalnog suda međunarodne pravde.

Značaj Stalnog suda međunarodne pravde se ogleda u tome što je dao veliki doprinos
razvoju međunarodnog prava, a ono što je najznačajnije jeste da je Stalni sud učvrstio svijest o
mogućnosti i potrebi jednog stalnog međunarodnog sudskog organa kao dijela političke
organizacije međunarodne zajednice.

Izbijanje Drugog svjetskog rata je ozbiljno uticalo na rad Stalnog suda međunarodne

pravde koji već nekoliko godina nije bio korišten u onoj mjeri u kojoj se to očekivalo. Nakon
poslednje sjednice, održane 4. prosinca 1939. godine, Stalni sud međunarodne pravde
zapravo nije postupao ni u jednom sporu niti su održani izbori za sudije Suda. Sud se 1940.
godine premjestio u Ženevu, a u sjedištu Suda u Hagu je ostao samo jedan sudija, zajedno sa
nekoliko službenika njemačke nacionalnosti.

U ovakvim okolnostima postavilo se pitanje dalje sudbine Stalnog suda međunarodne

pravde, jer je posle napuštanja ideje da se proširi nadležnost Stalnog suda postalo jasno da
posle rata treba stvoriti novi sud koji bi bio zasnovan na Statutu Stalnog suda međunarodne
pravde. Istovremeno, predloženo je da novi sud zadrži nadležnost za davanje savjetodavnih

S.Rosenne:

The Law and Practice of the International Court

, 1985, str. 12.

(navedeno prema: Rodoljub Etinski,

Međunarodno javno pravo

, Novi Sad, Centar za

izdavačku delatnost Pravnog fakulteta u Novom Sadu, 2004, str. 515.)

Izvor: http://www.icj-cij.org

2.Sastav i organizacija suda

Međunarodni sud pravde se sastoji od 15 nezavisnih sudija. Oni nisu predstavnici

svojih država, već se biraju iz reda ličnosti visokih moralnih osobina koje ispunjavaju uslove da
u svojim zemljama zauzimaju najviša sudska zvanja ili su priznati pravni stručnjaci
međunarodnog prava.

Prilikom izbora sudija vodi se računa o tome da u Sudu preko sudija budu zastupljeni

najvažniji oblici civilizacije i glavni pravni sustavi, uz ograničenje da dvojica sudija ne mogu
biti državljani iste države. Međutim, i pored uslova po kome se sudije biraju bez obzira na
državljanstvo, običaj je da se u Sud biraju državljani stalnih članica Savjeta bezbjednosti.

Sudije Međunarodnog suda pravde biraju Generalna skupština i Savjet bezbjednosti

UN sa liste kandidata koji su predloženi od strane nacionalnih grupa Stalnog arbitražnog
suda. Članice UN koje nemaju predstavnike pri Stalnom arbitražnom sudu svoje kandidate
predlažu preko nacionalnih grupa formiranih u tu svrhu od strane njihovih vlada.  Naime,
najmanje tri mjeseca prije dana izbora Generalni sekretar UN pismeno obavještava članove
Stalnog arbitražnog suda koji predstavljaju  stranke Statuta, kao i članove nacionalnih grupa
onih država koje nisu  članovi Stalnog arbitražnog suda i poziva ih da u određenom roku
predlože ličnosti koje su u stanju da se prime dužnosti sudija.

Prije nego što pristupe predlaganju kandidata, nacionalnim grupama se preporučuje da

se posavjetuju sa svojim najvišim sudom, pravnim fakultetima, kao i sa svojim nacionalnim
akademijama i nacionalnim odjeljcima međunarodnih akademija koji se bave proučavanjem
prava.

Države koje su stranke Statuta, a koje nisu članice UN, imaju na osnovu rezolucije

Generalne skupštine 264 (III) od 8. listopada 1948. godine ista prava kao i članice u pogledu
kandidovanja lica za sudije Međunarodnog suda pravde.

Na osnovu primljene liste kandidata

Generalni sekretar sastavlja listu po  abecednom redu i dostavlja je Generalnoj skupštini i
Savjetu   bezbjednosti  radi   glasanja.  Ovakav   način   kandidovanja,   po   uzoru   na   Stalni   sud
međunarodne  pravde,   zasnovan   je   na   sustavu   indirektnog   kandidovanja   posredstvom
instrumentarija   nacionalnih   grupa   pri   Stalnom   arbitražnom   sudu.   Sustav   direktnog
kandidovanja je svjesno odstranjen da bi se minimizirao uticaj političkog momenta prilikom
konstituiranja Suda.

Glasanje o predloženim kandidatima za sudije obavlja se nezavisno i istovremeno u

Generalnoj skupštini i Savjetu bezbjednosti, a da bi bio izabran kandidat mora da dobije
apsolutnu većinu u oba organa. Tom prilikom stalne članice pri glasanju u Savjetu
bezbjednosti ne mogu da koriste pravo veta. Ukoliko ovu većinu dobiju dva kandidata
državljanina iste države, smatraće se izabranim po godinama stariji kandidat.

Ukoliko se desi da prilikom glasanja neki od kandidata ne dobiju potrebnu većinu, pa

mjesta ostanu nepopunjena, glasanje se može ponoviti na isti način još dva puta. Ako i posle
trećeg glasanja ostane neko nepopunjeno mjesto, može se na zahtjev Generalne skupštine i
Savjeta bezbjednosti obrazovati zajednička komisija od šest članova (tri člana imenuje

Čl. 5(1) Statuta

Čl. 6. Statuta

Milenko Kreća:

Međunarodno javno pravo

, Beograd, Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu/Službeni glasnik,

2007, str. 518.