Pravo strana da stupaju u
privatnopravne odnose
Prava stranaca da stupaju u odredjene
odnose mogu se prema njihovoh
dostuposti strancima grupisati u tri
kategorije: apsolutno rezervisana prava,
koja su strancima potpuno nedostupna;
reletivno rezervisana prava, koja su
strancima
dostupna
pod
odredjenimuslovima
reciprociteta,
domicile u domacoj drzavi, dozvole itd;
opsta prava, koja su strancima dostupna
pod istim uslovima kao i domacim
drzavljanima;
Pravo stranaca da stupaju u porodicno
pravne odnose
Pravo stranaca na stupanje u brak, pravo
da bude usvojenik ili usvojilac, odnosno
staratelj ili sticenik.
Pravo stranaca na stupanje u brak
Pravo covjeka na stupanje u brak je opste
pravo, priznato medjunarodnim
konvencijama. Povelja o ljudskim
pravima jemci pravo na sklapanje braka
na osnovu slobodnog datog pristanka
buducih supruznika.
Pravo stranaca na usvojenje
Pozitivni propisi se o ovome ne
izjasnjavaju jer je ovo nesto osjetljivije
pitanje ali se ne bi suprostavilo interesima
zastite domacih drzavljana da domaci
drzavljanin postane usvojilac deteta koje
nema drzavljanstvo RS, BiH. Porodicni
zakon propisuje da strain drzavljanin
moze usvojiti dijete ako se ne mogu naci
usvojitelji medju domacim drzavljanima a
za to mora da prodje vise od godinu dana
od kada su podaci o buducem usvojeniku
upisani u Jedinstveni licni registar
usvojenja.
Pravo stranaca na nasledjivanje
Zakon o nasledjivanju propisuje da strain
drzavljani imaju, pod uslovom
uzajamnosti, isti nasledni polozaj kao i
domaci drzavljani, ako medjunarodnim
ugovorom nije drugacije odredjeno.
Zakon o nasledjivanju izjednacuje stranog
sa domacim u pogledima prava na
nasledjivanje tj trazi formalni reciprocitet.
U pogledu nacina dokazivanja sudska
praksa je zauzela stav da se reciprocitet
pretpostavlja, sto znaci da lica koja
osporavaju strancu pravo na
nasledjivanje snose teret dokaza da
drzava ciji jedrzavljanin stranac ne
izjednacuje nase drzavljane sa svojim u
pogledu prava na nasledjivanje.
pod uslovom da se djetetu u toku postupka usvajanja pruzi
zastita jednaka onoj koja postoji kada se usvajanje zasniva
izmedju domacih drzavljana. SFRJ je ratifikovala ovu
konvenciju. Porodicni zakon R Srbije propisuje da strain
drzavljanin moze usvojiti djete ako se ne mogu naci
usvojitelji medju domacim drzavljanima, tj da se ne mogu
naci ako je proslo vise od godinu dana od kada su podaci o
buducem usvojeniku upisani u Jedistven licni registar
usvojenja. Saglasnost na usvojenje daje minister nadlezan
za porodicnu zastitu.
Pravo stranaca da stupi u starateljski odnos
.
Porodicni zakon RS se ne izjasnjava o pravu stranaca da
budu od strane domaceg organa starateljstva odredjen za
staraoca domacem ili stranom drzavljaninu, kao ni o pravu
da bude sticenik staraoca, domaceg drzavljanina.
Tumacenjem odredaba Porodicnog zakona posvecenih
ustanovi starateljstva i drugih odredaba tog zakona mogu
se izvesti dva suprotna zakljucka :
1. da stranac ne moze biti staratelj domacem drzavljaninu,
jer porodicnim zakonom to nije propisano,
2.
iz odredbe Zakona kojom se propisuje da se za staratelja
prvenstveno postavljaju supruznik, srodnik ili hranitelj
sticenika, osim ako interesi sticenika drugacije zahtjevaju,
proizilazilo bi mogucnost da se strani drzavljanin postavi
za staratelja, ako je supruznik ili srodnik sticenik,osim ako
bi se to suprostavljalo interesima sticenika..Organ
starateljstva je duzan da postavi privremenog staratelja
stranom drzavljaninu koji se nalazi, ili ima imovinu na
teritoriji Republike Srbije, ako proceni da je to neophodno
radi privremene zastite njegove licnosti, prava ili interesa..
Pravo stranca na nasledjivanje
Zakon o nasledjivanju R.Srbije propisao je u clanu 7 da
strani drzavljani imaju , pod uslovom uzajamnosti, isti
nasledni polozaj kao i domaci drzavljani,ako
medjunarodnim ugovorom nije drugacije odredjeno.
Potrebno je da domaci drzavljani u strancevoj zemlji
uzivaju ista prava kao i strani drzavljani u SCG u pogledu
nasledjivanja,odnosno da imaju nacionalni tretman.
Biletaralne konvencije koje su na snazi izmedju SCG i veceg
broja drzava predvidjaju izricito pravo na nasledjivanje
drzavljana drzava ugovornica ili sadrze klauzulu najveceg
povlascenja koja obezbjedjuje ovo pravo. U tim slucajevima
uspostavljen je diplomatski reciprocitet. U ostalim
slucajevima moze postojati fakticki reciprocitet.
Pravo stranca da stupi u stvarno pravne odnose
Pravo
stranca da stice svojinu i druga stvarna prava na pokretnim
i nepokretnim stvarima u SCG uredjeno je zakonom o
osnovama svojinsko / pravnih odnosa.
Pravo stranca da stice svojinu na pokretnim stvarima
Strana fizicka i pravna lica mogu sticati pravo svojine na
pokretnim stvarima kao i domaca lica. To znaci da je
sticanje svojine na pokretnim stvarima strancima priznato
kao opste pravo.
Pravo stranca da stice svojinu na nepokretnostima
Stranci mogu sticati svojinu na nepokretnostima u SCG. Ovo
pravo se moze iskljuciti u odnosu na na nepokretnosti koje
se nalaze na odredjenim podrucjima. Strana fizicka I
Pravo stranca da bude osnivac privrednog drustva
Pravo stranca da bude osnivac ili clan privrednog drustva
priznato je kao opste ili relativno rezervisano pravo,
zavisno od vrste privredne djelatnosti kojom se privredno
drustvo bavi. Zakon o stranim ulaganjima odredjuje da
strain ulagac moze sam ili sa drugim stranim ili domacim
ulagacima osnovati preduzece I kupiti akcije ili udele u
postojecem preduzecu. Zakon o stranim ulaganjima takodje
odredjuje da se strana ulaganja u osiguravajuca
drustva,banke, druge finanasijske organizacije, igre na
srecu I slobodne zone vrse u skladu sa saveznim zakonom
kojim se uredjuje njihovo osnivanje , odnosno njihov pravni
polozaj . Strano pravno I fizicko lice mogu , pod uslovima
uzajamnosti, osnovati akcionarsko drustvo za osiguranje
Strana lica mogu osnovati banku pod uslovom uzajamnosti.
Pravo stranca da zasnuje radni odnos
Stranac moze da
zasnuje radni odnos pod uslovima odredjenim Zakonom o
radu i Zakonom o uslovima za zasnivanje radnog odnosa sa
stranim drzavljaninom.
Redovni uslovi za zasnivanje radnog odnosa
Stranac moze da zasnuje radni odnos ako : 1 .ima
odobrenje za stalno nastanjenje, ili odobrenje za
privremeni boravak. 2. dobije odobrenje za zasnivanje
radnog odnosa ( dozvola za rad) 3.prilikom zasnivanja
radnog odnosa prihvati nadleznost suda SCG za rjesavanje
sporova sa poslodavcem u vezi prava i obaveza iz tog
odnosa.
U pogledu ostalih uslova stranac se izjednacava sa domacim
drzavljaninom.Stranac koji zasniva radni odnos takodje
