UNIVERZITET U TRAVNIKU
FARMACEUTSKO-ZDRAVSTVENI FAKULTET
ODSJEK/SMJER: SESTRINSTVO
MJERENJE GLIKEMIJE
-
seminarski rad
-
Mentor:
Doc.dr. Esad Alibašić
Student
:
Travnik, april 2019. godine
4
1. Žlijezde s unutrašnjim lučenjem
Hormoni su organska jedinjenja različite hemijske prirode, koja se (putem krvi, limfe ili
cerebrospinalne tečnosti) izlučuju iz žlijezda i dospijevaju do raznih oragana u ljudskom
organizmu. Hormoni pronalaze ciljana tkiva prepoznavajući svoje receptore. Sa receptorima
hormoni reaguju na specifičan način i nizom hemijskih reakcija izazivaju metabolički efekat u
ćeliji. Njihovo djelovanje je vrlo specifično, pa nedostatak hormona dovodi do
karakterističnih promjena u organizmu.
Hormonska regulacija metaboličkih aktivnosti uključuje hijerarhiju tipova ćelija koje utiču
jedna na drugu bilo da bi stimulisali ili izmjenili oslobađanje ili aktivnost određenog
hormona. Sekrecija hormona iz endokrinih ćelija je stimulisana hemijskim signalima koji
potiču iz viših ćelija u hijerarhijskom sistemu. Glavni koordinator hormonske aktivnosti kod
sisara je hipotalamus koji reaguje na inpuls primljen iz centralnog nervnog sistema.
Izlučivanje specifičnih materija neposredno u krv naziva se unutrašnja sekrecija, a organi koji
izlučuju takve materije zovu se žlijezde sa unutarnjim izlučivanjem (endokrine žlijezde).
Materije koje one stvaraju nazivaju se hormoni i oni učestvuju u gotovo svim procesima
metabolizma. Žlijezde sa unutarnjim lučenjem su: štitnjača, paratireoidne žlijezde,
nadbubrežne žlijezde, pankreas, hipofiza, epifiza, timus i spolne žlijezde. Njihova djelatnost
se nalazi pod kontrolom CNS i cijeli sistem žlijezda sa unutrašnjim lučenjem djeluje sa
nervnim sistemom kao cjelina.
Za razliku od egzokrinih žlijezda, epitel endokrinih žlijezda ne formira adenomere i
sekrecijske kanale, već se organizira u ćelijske skupine okružene razvijenim sistemom
kapilara.
Endokrine žlijezde se mogu podijeliti na dvije skupine:
1.
Jednoćelijske žlijezde
- koje čine tzv. difuzni endokrini sustav
2.
Višećelijske žlijezde
- koje se dijele na folikularne i kordonalne žlijezde.
Hormoni mogu utjecati na rad svih ćelija ili su specijalizirani, te potiču reakciju samo
određene tzv. ciljne ćelije. Takve ćelije imaju posebne receptore koji prepoznaju te hormone.
Hormoni se oslobađaju, pošto ove žlijezde nemaju izvodne kanale, u krv, limfu ili
cerebrospinalnu tečnost i na taj način dospijevaju do ciljnih organa na koje djeluju. Endokrine
žlijezde su različitog porijekla – neke nastaju od ždrijelnog epitela (štitna, grudna žlijezda),
