PORTAL ZA PRAVNIKE I STUDENTE PRAVA U BIH
MJEŠOVITE PRAVNE
KULTURE/SISTEMI
PREDSTAVLJANJE MJEŠOVITIH JURISDIKCIJA
WWW.BH-PRAVNICI.COM
[email protected]
WWW.BH-PRAVNICI.COM
2
WWW.BH-PRAVNICI.COM
PRAVNE KULTURE
Ak.2009/10 godina
Prof. dr. Fikret Karčić
Ass. Ehlimana Memišević
MJEŠOVITE PRAVNE KULTURE/SISTEMI
U tradicionalnom smislu pod pojmom mješovite jurisdikcije se podrazumijevaju jurisdikcije
koje se zasnivaju na kombinaciji elemenata
Common Law-a
i civilnog prava. Mnoge
mješovite jursdikcije su bivše francuske, holandske i španske kolonije koje su tokom 18. i 19.
stoljeća došle pod vlast Velike Britanije ili SAD-a. Neke od mješovitih juridsikcija su
Lujzijana, Kvebek, Puerto Rico, Južna Afrika itd.
U skorije vrijeme pod pojmom mješovitih jurisdickija, se podrazumijevaju pravni sistemi, u
kojima
Common Law
ili civilno pravo koegzistira sa običajnim pravnim sistemom (pravom)
ili religijskim sistemom ( npr. šerijatskim pravo).
Prema definiciji (Walton Evans-Jones) mješoviti pravni sistemi su pravni sistemi koji su
izvedeni iz više od jedne pravne kulture odnosno porodice. Na primjer, u pravnom sistemu
Kvebeka, privatno pravo je izvedeno dijelom iz civilne pravne kulture, dijelom iz
Common
Law
pravne kulture. Drugi primjer bi bio pravni sistem Egipta, u kojem je (osnovno) privatno
pravo izvedeno dijelom iz civilne pravne kulture, i dijelom iz islamskog prava ili druge
religijski zasnovane pravne kulture.
Mješovita jurisdikcija je država ili politička jedinica unutar odreñene države u kojoj
prevladava mješoviti pravni sistem.
Na primjer, Škotska je mješovita jurisdikcija jer ima mješoviti pravni sistem, izveden dijelom
iz civilnog prava i dijelom iz
Common Law
-a. Definicija mješovite jurisdikcije, je slična
definiciji mješovitih pravnih sistema (upotrebljavaju se kao sinonimi) s tim što se termin
"mješovite jurisdikcije" odnosi na teritoriju u kojoj mješoviti pravni sistem egzistira, u odnosu
na mješoviti pravni sistem sam po sebi.
1.
Škotska.
Škotska je danas dio Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske, s
autonomnim položajem. Meñutim, mnogo prije nego što je ustanovljen današnji oblik škotske
autonomije, nastalo je tokom vijekova, škotsko pravo. To pravo se razvijalo pod izvijesnim
utjecajem
Common Law
-a ali i pod utjecajem evropskog kontinentalnog prava i ono je
proizvod preplitanja ta dva velika pravna sistem, i svojevrstan primjer mješovitog pravnog
sistema.
Srednjovjekovna Škotska, nije upoznala onakav oblik centralizacije ustanova i
profesionalizacije u pravnoj struci, kakav je odlikovalo englesko pravo. Stari običaji su
primjenjivani kao i kanonsko pravo. Škotski pravnici su se u to doba školovali na evropskom
kontinentu, ili na univerzitetima u Škotskoj, gdje je dominiralo rimsko pravo.
