1
TEHNIČKI FAKULTET EVROPSKOG UNIVERZITETA U BRČKOM
Inženjerska geodezija II
-seminarski rad-
TEMA:
Metode iskolčavanja tačke
Mentor: Student:
oktobar 2017.
2
SADRŽAJ
1. SAŽETAK .................................................................................................................... 3
2. UVOD ........................................................................................................................... 4
2.1. Grafički postupak određivanja elemenata iskolčavanja ......................................... 4
2.2. Grafičko – analitički postupak određivanja elemenata iskolčavanja ..................... 5
2.3. Analitički postupak određivanja elemenata iskolčavanja ...................................... 5
3. METODE ISKOLČAVANJA TAČKE ....................................................................... 7
3.1. Iskolčavanje ortogonalnom metodom .................................................................... 7
3.2. Iskolčavanje polarnom metodom ........................................................................... 9
3.3. Iskolčavanje presjekom lukova ............................................................................ 10
3.4. Iskolčavanje presjekom pravaca .......................................................................... 11
3.5. Iskolčavanje presjekom linija ............................................................................... 11
3.6. GPS RTK metoda iskolčavanja ............................................................................ 12
3.7. Iskolčavanje metodom slobodnog stajališta ......................................................... 14
4. ZAKLJUČAK ............................................................................................................. 15
5. LITERATURA ............................................................................................................ 16
4
2.
UVOD
Uloga inženjerske geodezije u građevinarstvu ima više zadataka:
1. zadatke vezane za proces izrade građevinskog projekta
2. zadatke u sklopu gradnje građevinskog objekta
3. zadatke u fazi eksploatacije građevinskog objekta
U procesu izrade samog projekta doprinos geodeta je u izradi podloga – planova i karata za
potrebe projektovanja i različitih istraživanja.
Tako je za potrebe idejnog projekta potrebno
napraviti podlogu u sitnijem omjeru (1:10000, 1:25000, 1:50000...) klasičnim ili
fotometrijskim metodama. Za potrebe glavnog projekta izrađuje se podloga u krupnijem
omjeru (1:1000, 1:2000). Za idejni projekat potrebne su podloge najkrupnije razmjere –
1:100, 1:500.
Tokom izgradnje objekta zadatak geodeta je iskločavanje budućeg objekta u
horizontalnom i visinskom smislu. Vrši se kontrola izvedenih građevinskih radova, i nakon
što je objekat izgrađen potrebno je napraviti elaborat za katastar i zemljišnu knjigu. U fazi
eksploatacije geodeti učestvuju u probnim ispitivanjima novoizgrađenih objekata kako bi
ustanovili da li je došlo do pomaka i odredili deformacije ukoliko su se one desile.
Iskolčavanje podrazumijeva da se projektovani objekat prenese na teren. Osnovne elemente
iskolčavanja daje projekat - dimenzije, položaj i visinske odnose. Elementi iskolčavanja su
horizontalni ugao, dužina i visina (visinske razlike). Ovi elementi se mogu odrediti na tri
načina:
grafički – očitavanjem elemenata iskolčavanja na planu na kojem je objekat
projektovan
grafičko-analitički – očitavanjem elemenata iskolčavanja na osnovu numeričkih
podataka geodetske osnove, te numeričkih podataka datih samim projektom
analitički – računanjem elemenata iskolčavanja na osnovu numeričkih podataka
geodetske osnove, te numeričkih podataka datih projektom
2.1. Grafički postupak određivanja elemenata iskolčavanja
Elementi iskolčavanja određuju se grafički onda kada nije potrebna visoka tačnost
iskolčavanja, ali i za tačnija iskolčavanja kada greška u određivanju elemenata neće bitno
utjecati na deformisanje projekta. U tom slučaju potrebno je imati dobru geodetsku podlogu,
odnosno plan krupnijeg omjera. Grafički se sa plana mogu očitati dužine, koordinate tačaka i
uglovi. Kako je papir podložan deformacijama usljed vlage i temperaturnih promjena, očitane
vrijednosti treba korigovati za rasteg.
5
Gdje su:
x, y – nominalne koordinate ćoškova lista
x', y' – mjerene koordinate ćoškova lista
∆
x
, ∆
y – koordinate ćoškova lista
dD = D
sin
2
y + D
'cos
2
y
d
= (
-
') cos(y
1
+ y
2
) sin(y
1
- y
2
)
Gornji izrazi predstavljaju formule za računanje korekcije dužina i uglova.
2.2. Grafičko – analitički postupak određivanja elemenata iskolčavanja
Ovaj postupak se u praksi koristi uz uslov da je projekat nanesen na plan ili kartu izrađenu na
temelju solidne geodetske osnove. Početni elementi očitavaju se grafički s plana. Oni će biti
opterećeni stanovitim greškama mjerenja na planu. Međutim, oblik projektovanog objekta
kojeg će definisati daljni elementi, određeni analitičkim postupkom, bit će vjerno zadržan.
Greške u određivanju polaznih elemenata utjecat će na apsolutni smještaj objekta, ali u
granicama koje neće utjecati na njegovu funkciju pa se tako mogu praktično i zanemariti.
Na temelju polaznih elemenata, grafički očitanih sa plana, međusobnih geometrijskih odnosa
linija projekata, dimenzija objekta te kota tačaka, analitičkim postupkom se proračunavaju
elementi iskolčavanja u odnosu na postojeću geodetsku osnovu i u ovisnosti o odabranoj
metodi iskolčavanja. Ovakav postupak omogućava pravilno iskolčavanje pojedinih tačaka
projektovanog objekta, njihov pravilan međusobni odnos, te vijeran prenos dimenzija u
položajnom i visinskom smislu. Ova metoda se najčešće koristi pri iskolčavanju komunikacija
(ceste, željeznice, kanali), regulaciji gradova i naselja, te pri iskolčavanju industrijskih
objekata.
2.3. Analitički postupak određivanja elemenata iskolčavanja
Ova metoda se najčešće koristi za situiranje i izgradnju velikih objekata na zemlji i ispod
zemlje, kad njihov položaj određuje geološki, hidrološki ili neki drugi uslov, ili njihovu
izgradnju na određenom mjestu uslovljavaju ekonomski faktori (npr. tuneli, mostovi, brane,
hidrocentrale, rudnici itd.)
Da bi se ovaj postupak mogao primijeniti na terenu moraju biti zadane glavne tačke osi
objekata, koje se uvrštavaju u mrežu geodetske osnove (triangulacijske, poligonometrijske ili
nivelmanske mreže) pomoću kojih se određuju koordinate datih tačaka u prostoru.
