1
JAVNA USTANOVA GIMNAZIJA „VASO PELAGIĆ“
BRČKO DISTRIKT BOSNE I HERCEGOVINE
MATURALNI RAD
IZ PREDMETA: PSIHOLOGIJA
TEMA: MIŠLJENJE
MENTOR
KANDIDAT
Prof. Ivana Kokanović
Elma Ibrahimović
Brčko, svibanj 2014. Godina
2
SADRŽAJ
UVOD..........................................................3
1. Mišljenje - pojam i značenje.............................................................4
1.1. Karakteristike procesa mišljenja...............................................5-6
1.2. Tipovi mišljenja.........................................................................7-8
2. Zaključivanje.....................................................................................9
2.1. Sud............................................................................................10
3. Rješavanje problema.........................................................................11
4. Majerov ogled..........................................................................12
5. Dva oblika mišljenja prema Spirmanu................................................13-14
Zaključak...............................................................................................15
Literatura..............................................................................................16
4
1. Mišljenje – pojam i značenje
Psihologija proučava mentalni proces mišljenja, kao i poremećaje do kojih
dolazi u tom procesu. Postoje poremećaji mišljenja koji su karakteristični za
pojedine osobe ali i za vrstu psiholoških poremećaja koju imaju. Izraz mišljenje
ima veći broj značenja ali najčešće označava neku mentalnu aktivnost kojom se
savladava neka aktuelna prepreka, problem pred kojom se ličnost nalazi u datom
trenutku, koristeći pritom prethodno stečeno iskustvo. Inteligencija je bitan
faktor u procesu mišljenja, od nje proces mišljenja u velikom dijelu zavisi.
Najbolji pokazatelj za to je snalaženje u novim, neiskustvenim, potpuno
nepoznatim situacijama jer rešenje problema nije sadržano u prethodnom
iskustvu, a do njega nije moguće doći neposrednim opažanjem.
Za mišljenje se može reći da je kognitivni proces. U kognitivne procese spada
sve što polazi od čulnog dojma, čulnog opažanja, predstavljanja i pamćenja, pa
sve do shvaćanja ili uviđanja odnosa. Većina psihologa smatra da se mišljenje
sastoji baš u ovom uviđanju, ili shvaćanju odnosa i veza između elemenata.
Drugim riječima, može se reći da je mišljenje drugi naziv za apstraktne psihičke
procese. Postoje tri osnovne karakteristike procesa mišljenja: operisanje
simbolima, usmerenost mišljenja I uviđanje odnosa.
5
1.1
Karakteristike procesa mišljenja
Mišljenje se može definirati kao usmjereno operiranje simbolima koje
omogućava uviđanje odnosa. Shodno tome, mišljenje se može praktično
podijeliti na tri vidna momenta, ujedno i karakteristike.
Operiranje simbolima.
Simbol je svaki fenomen kojem je društveno ili
kulturalno pripisano neko značenje, to je mehanizam komunikacije koji koriste
samo ljudi. Simbol je riječ ili izraz proširenog značenja, na primjer, srce je
ljudski organ ali simbolički predstavlja i ljubav. Ukratko rečeno simbol je
reprezent predmeta I pojava. To su opažaji, predstave, riječi pojmovi I drugi
doživljaji, koji reprezentuju naše iskustvo. U procesu mišljenja ljudi kombinuju
simbole, trude se da izmanipulišu njima kako bi napravili konačnu kombinaciju
koja ih dovodi do rješenja problema, da bi saznao ono što ne zna I ne razumije I
otkrije kakvo je nešto I zašto je takvo kakvo je. Najučestaliji simboli u upotrebi,
kao I najbitniji, su pojmovi. Kada kažemo pojam mislimo na zajedničke osobine
za neku grupu predmeta ili pojava. U životnom periodu mi pojmove usvajamo,
razvijamo, upotpunjujemo, kombinujemo, ispravljamo I preciziramo. Najveći
izvor pojmova u društvu se nalazi u procesu obrazovanja a bogatiji fond
pojmova omogućava I olakšava čoveku efikasnije rešavanje problema.
Usmerenost mišljenja
je takođe bitan trenutak u rješavanju problema jer čini
određivanje pravca u kojem se traži rješenje. To je usmjeravanje mentalne
aktivnosti na to na šta ćemo obratiti pažnju, koja ćemo znanja i predstave
obnavljati, kako ćemo pojedine podatke povezivati.
Ako je usmjeravanje ispravno dolazi se do rješenja, ukoliko je pogrešno ne. Na
primjer u rešavanju nekog statičkog proračuna, obnavljaćemo predstave i znanja
isključivo vezana za statiku kao nauku, i to uglavnom samo ona koja su u
sadržajnoj vezi sa problemom koji želimo da riješimo. Na primjer, rečenica
"površina kvadrata nad hipotenuzom je jednaka zbroju površina kvadrata nad
katetama" izražava jednu predstavu o poznavanju trokuta I svaki put kada pred
sobom u zadatku vidimo trokut mi ćemo iskustveno pokušati da rješenje
problema potražimo u gore navedenoj rečenici.
