UNIVERZITET U TUZLI
Prirodno-matematički fakultet
Tuzla 2012
MITOZA
2
MITOZA
Mitoza(grč.
mitos
=konac) oznacava promjene prisutne isključivo u jedru za vrijeme M- faze
ćelijskog ciklusa.
Stalnost ukupnog broja ćelija odraslih jedinki predstavlja rezultat finog balansa između ćelijske
proliferacije (mitoze) i apoptoze tj.ćelijske smrti.
Biološko značenje mitoze upravo je u tome da
čuva konstantnost nasljedne tvari.U toku M faze (mitoze), odigravaju se najuočljiviji događaji,
koje možemo pratiti mikroskopom kada sa vrši podjela jedrovog materijala –
kariokineza.
Nakon diobe jedra dolazi do diobe citoplazme tzv.
citokineze.
U ćelijama koje se ne dijele, jedro je metabolički aktivno, ali se ne uočavaju morfološke
promjene poput onih tokom diobe, pa se takvo jedro zove jedro u mirovanju (Go ili G1 faza),
koje je morfološki slično interfaznom, ali se ono znatno razlikuju po svojoj aktivnosti.Ćelije koje
nemaju sposobnost dijeljenje kao poprečno-progaste mišićne ćelije, nervne ćelije ili eritrociti
ulaskom u G1 fazu u njoj trajno ostaju. Ćelije koje koje se tokom cijelog svog života nalaze u Go
fazi nazivaju se necikične ćelije.
Prokariotskie ćelije se dijele amitozom
(direktnom ili prostom diobom), dok se eukariotske
dijele mitozom ili mejozom.
Amitoza
je ćelijska dioba koja se javlja u ćelijama i tkovoma koje
su privremenog karaktera npr. u nikleusu endosperma, perisperma.Ovaj tip diobe javlja se npr
kod amebe.Pri ovoj diobi jedro se sužava na sredini i dijeli na dva dijela, nema pojave
hromosoma ni diobenog vretena, poslije čega slijedi dioba citoplazme.Na taj način nastaju dvije
kćeri ćelije. Ovakav tip diobe javlja se kod nekih tkiva embriona ili u ćelijama žlijezda.
U različitim tipovima ćelija dužina mitoze varira. Kod protista traje oko 31 minutu, a u ćelijama
sisara u kulturi oko jedan sat.Mitoza je neprekinut tniz događaja.Tok mitoze podudara se u
osnovnim crtama kod biljnih i životinjskih ćelija. Faza
M (mitoza)
ćelijskog ciklusa podijeljena
je na 5 podfaza :
profaza , prometafaza, metafaza, anafaza i telofaza.
Interfaza
(lat. inter = između) je period ćelijskog ciklusa između dvije diobe. Ona je najduža
faza u životu ćelije zato što se za vreme te faze obavljaju obimne pripreme za diobu.Ključan
događaj interfaze je udvostručenje nasljedne tvari tj. Reduplikacija DNA molekule. U
interfaznom jedru posmatranom svjetlosnim mikroskopom, koje je obojeno odgovarajućim
prijemčivim bojama, uočava se gusta zrnata struktura – hromonema. Zrnca su optički presjeci
kroz hromosomske niti, koje su I suviše tanke da bismo ih pojedinačno uočili. Na nekim
mjestima zrnca su jače obojena I krupnija to su hromocentri, mjesta jače spiralizacije hromatina.
Hromatin je obojeni sadržaj jedra tj. Hromosomi u svom despiraliziranom obliku. Tokom mitoze
iz hromatina se oblikuju hromosomi, kažemo da seu hromosomi prijenosni ( transportni ) oblik
hromatina. Mitoza je dioba jedra do koje dolazi nakon udvostručenja nasljedne tvari
Ključni procesi u interfazi su:
