FAKULTET ZA PRIMJENJENU EKONOMIJU
BANJA LUKA
1
SADRŽAJ
1. Uvod................................................................................................................................2
2. Inovativnost preduzeća................................................................................................3
3. Osnovni pristup inovacijama......................................................................................5
3.1. Inovativni procesi.........................................................................................................6
4. Strategija inovacije prozvoda i tehnološka strategija..................................................6
5. Konceptualni model........................................................................................................8
5.1. Modeli inovacija ..........................................................................................................9
5.2. Linearni - klasični model...........................................................................................12
5.3. Simultani modeli........................................................................................................14
5.4. Fleksibilni modeli.......................................................................................................14
5.5. Integrativni modeli.....................................................................................................15
6. Zaključak.......................................................................................................................16
7. Literatura.......................................................................................................................18
FAKULTET ZA PRIMJENJENU EKONOMIJU
BANJA LUKA
2
1. Uvod
Inovacije predstavljaju veoma važan faktor (resurs) u procesu strateškog pozicioniranja
preduzeća. Proces tranzicije koji u sebi sadrži i procese globalizacije i integracije tržišta
obezbjđuje preduzećima sa našeg područja da izlaze na inostrano tržište, ali istovremeno i
otvara granice naše zemlje za priliv stranog kapitala, investicija i proizvoda. U takvoj
okruženju preduzeća se, kao i sama zemlja i privreda, moraju transformisati. Veliki broj
informacija mora se obezbjediti menadžment timu preduzeća da bi se procesi u preduzeću
odvijali na optimalnom nivou.
Postvaljanje i ostvarivanje održive strateške prednosti predstavlja ključnu polugu
međunarodne integrisanosti u čijoj osnovi se nalazi specifičan korpus konkurentske prednosti
(posmatran kako na makro tako i mikro nivou). Nacionalno ima prednost ukoliko je
racionalno u širem kontekstu pri čemu regionalni i globalni pristup dobijaju posebnu
dimenziju koja prevazilazi društvene ili ekonomske kriterije.
1
Konkurentska prednost predstavlja realnu osnovu ili racionalan način na koji konkretna
organizacija može da se pojavi ili nadmeće na odabranom tržištu kako bi ostvarila neke svoje
posebno definisane ciljeve. Promjenjena logika svjetskog tržista uslovila je da najvažnije
izvore konkurentske prednosti (ne samo na nivou jedne firme nego i na nivou jedne zemlje)
treba aktivno i permanentno tražiti za razliku od tradicionalne paradigme prepoznatljive u
ekonomskim ili poslovnim politikama putem "igranja na kartu" niskih troškova na osnovu
jeftine radne snage ili sirovina.
Stvaranje konkurentskih prednosti je posebno bitno na nivou preduzeća, mada su aktivnosti
potrebne za njihovo stvaranje i održavanje u medjunarodnim uslovima izuzetno kompleksne.
Ovo je posebno izraženo u pojedinim granama koje su se uveliko globalizovale ili su na putu
globalizacije. Stoga su strateški okviri konkurentske prednosti izuzetno značajni kako za
efektivno tako i efikasno odnosno rentabilno poslovanje.
1
Dodgson, M. i R. Rothwell, 1991, “Technology strategies in small firms”, Journal ofGeneral Management, 17(1), pp. 45-55.
FAKULTET ZA PRIMJENJENU EKONOMIJU
BANJA LUKA
4
Od stepena saradnje sa kupcima kao i ostalim intersnim grupama ovisi nivo stvorene
vrijednosti. U fokusu više nisu troškovi nego saradnja, a prinos se više ne mjeri profitom nego
stvorenom vrijednošću.
Strategija je specifičan način na koji konkretno poduzeće ulazi u interakciju sa okruženjem.
Strategija treba da obezbijedi ostvarenje prethodno definiranih ciljeva poduzeća respektirajući
utjecaj faktora iz eksternog i internog okruženja. Glavni eksterni faktori su privredni sistem,
tržište i konkurenti. Glavni interni faktori su interesne grupe, resursi i kompetentnost .
Modificirano prema: Đuričin, Janošević i Kaličanin (2009)
Suštinu menadžmenta poduzeća čini optimalno korištenje resursa, kako bi se povećala
njegova moć održanja u relevantnom okruženju .Poduzeća se u razvoju transformiraju od onih
koji se mogu okarakterizirati kao modeli vlasničkih poduzeća, u one za koje možemo kazati
da su tipičan menadžerski model.Vlasništvo se odvaja od upravljanja (vlasnici posjeduju
vlasništvo, dok menadžeri upravljaju ili vode poduzeća) .
Za uspešnost inovacija je bitna pravilna kombinacija strategije, strukture, sistema,zaposlenih i
okruženja(Afuah-1998).Strategija se odnosi na skup tehnoloških i tržišnih aktivnostii
odgovarajućih resursa, koji nam ukazuju na to koje aktivnosti će se izvršavati i kada i može
biti planska ili evolutivna.
EKSTERNI FAKTORI
INTERNI FAKTORI
PRIVREDNI SISTEM
TRŽIŠTE
KONKURENTI
INTERESNE GRUPE
RESURSI
KOMPETENTNOST
PROIZVODNO LIDERSTVO
TEHNOLOŠKA PERFEKCIJA
PRISNOST S KUPCIMA
FAKULTET ZA PRIMJENJENU EKONOMIJU
BANJA LUKA
5
Struktura ukazuje na pravac izveštavanja učesnika u realizaciji određene aktivnosti i locira
pitanje konkretne odgovornosti za izvršenje određenog posla i može biti funkcionalna ili
projektna.Sistem definiše kako će se uspešnost mjeriti, nagrađivati i kažnjavati, kao i
informacione tokove unutar firmi i čine ga rutine i procedure.
3
Uspeh firme zavisi od zaposlenih koji čine heterogenu kategoriju u kojoj su ključna
obelježja:sistem vrijednosti, kultura, zajedništvo, identifikacija sa ciljevima firme i
raznovrsnost znanja kojim zaposleni raspolažu.
3. Osnovni pristup inovacijama
Organizacija kod firmi sa visom tehnologijom napuštaju klasične organizacije i uglavnom
formiraju adaptivne organizacijske strukture strategija je u pravilu usmjerena na ofenzivno
kretanje, na fleksibilnost obuhvaća potrebu za brzom komercijalizacijom od ostalih firmi se
razlikuju po :
komercijaliziraju 2-3 puta više proizvoda,
primjenjuju 2-3 puta više tehnologija,
iznose svoje proizvode na tržište za upola manje vremena,
konkuriraju sa 2 puta više proizvoda na 2 puta više tržišta od običnih firmi.
Firme moraju biti spremne na stalne tehnološke promjene i na inovacije ,razvoj i primjena
novih ideja od strane ljudi koji ih s vremenom šire u određenom institucionalnom okviru, ako
neka firma izbacuje velik broj inovacija – inovativna firma – često se temelji i povezuje sa
McKinsey-evim modelom «7 S» (7 aspekta na s – strategija, struktura, stil, sistem, kadrovi,
umijeće, zajednička vrijednost) osnovni razlozi zbog kojih se inovativna firma mijenja su
tehnološki i ekonomski.
3
Afuah, A., 2003, Innovation Management, Oxford University Press, New York.
3-103.
