INTERNACIONALNI UNIVERZITET U NOVOM PAZARU
DEPARTMAN PEDAGOŠKO-PSIHOLOŠKIH NAUKA
STUDIJSKI PROGRAM – VASPITAČ
MOGUĆNOST SLOBODE POD DIKTATUROM
- S E M I N A R S K I R A D -
Mentor: Student:
Novi Pazar, 2020.
3
1. LIČNA PRAVA I SLOBODE
„Svi su ljudi rođeni slobodni, s jednakim dostojanstvom i pravima”.
To znači da sve osobe od trenutka rođenja posjeduju određena prava koja se
nazivaju ljudskim pravima. Ljudska prava su zagarantirana svakom ljudskom biću na
temelju postojanja kao bića. Karakteristike ljudskih prava su: univerzalnost, neotuđivost,
nedjeljivost i međusobna ovisnost i povezanost. Osnovni principi ljudskih prava su:
nediskriminacija i jednakost, participacija i uključenost, i odgovornost i vladavina
zakona.
1
Osnovna podjela ljudskih prava je na:
• lična prava i slobode,
• politička i građanska prava i slobode, i
• socijalna, ekonomska i kulturna prava.
Tek odnedavno se u ljudska prava počinju ubrajati i pravo zaštite prirode i ljudske
okoline, te prava kolektiviteta (na primjer, pravo samoopredjeljenja naroda), pravo na
razvoj i pravo na mir, koja čine prava treće generacije. Sva ljudska prava su usko
povezana koliko i neovisna jedna od drugih. Iako ne postoji hijerarhija ljudskih prava, po
principu prioriteta postoji podjela na trenutne i progresivne obaveze, to jeste prava.
Trenutna su ona prava gdje nema pregovaranja oko raspoloživih resursa bilo ona ljudske,
tehničke ili finansijske prirode. Tu država kao potpisnica sporazuma mora preduzeti hitne
i neodložne mjere za rješavanje situacije kojom se ugrožavaju ta prava, a to su sva
građanska i politička prava i slobode, pobrojane u Međunarodnom paktu o građanskim i
političkim pravima. Progresivna prava su sva druga, dakle ekonomska, socijalna i
kulturna prava. Ova posljednja pod određenim uslovima prelaze u trenutna, a to je u
slučajevima diskriminacije, regresije i statusa quo (gdje se ne preduzimaju nikakve mjere
1
Fridrih Vilhlem Jozef Šeling, Martin Hajdeger – Rasprava o slobodi (Dereta 2016);
4
za progresivno unapređenje stepena uživanja prava). Također, kod nekih progresivnih
prava, Generalni komentari pri konvencijama određuju minimum koji se mora
zadovoljiti. Na primjer, pravo na obrazovanje je progresivno socijalno pravo, ali njegov
minimalni suštinski sadržaj je osnovno obrazovanje koje država automatski obezbjeđuje.
