Mogućnosti uređenja i unapređenja niškog romskog naselja Beograd Mala
MOGUĆNOSTI UREĐENJA I UNAPREĐENJA
NIŠKOG ROMSKOG NASELJA BEOGRAD MALA
Student: Jovana Mladenović 01/S2010
Specijalističke studije: Urbana obnova – gradovi u novom milenijumu
Predmet: Interesne grupe, lokalna zajednica i urbana obnova
Profesor dr Ksenija Petovar
Jul 2011.
Arhitektonski fakultet u Beogradu
Mogućnosti uređenja i unapređenja niškog romskog naselja Beograd Mala
Jovana Mladenović 01/S2010
Sadržaj
1. Uvod…………………………………………………………………….……….1
2. Problemi romskih naselja u Srbiji…………………………………………...…..2
3. Niško romsko naselje ’’Beograd Mala’’…………………………………………3
4. Primeri dobre prakse u unapređivanju romskih naselja u Srbiji…….…….……4
5. Zaključak o mogućnostima unapređenja naselja ’’Beograd Mala’’…….………7
6. Literatura………………………………………………………………..….……9
Mogućnosti uređenja i unapređenja niškog romskog naselja Beograd Mala
Jovana Mladenović 01/S2010
2
2. Problemi romskih naselja u Srbiji
’’
Romsko
naselje
je termin koji označava deo grada ili sela nastanjen prvenstveno
Romima. Kada se ističe isključenost romskog naselja iz urbanog sitema upotrebljava se reč
’’geto’’. Ili nešto neutralniji izraz ’’enklava’’. U starijim tekstovima sreće se izraz Cigan-
mala’’. Ova definicija data je u Smernicama za unapređivanje i legalizaciju neformalnih
romskih naselja, koje je 2007. godine donelo Ministarstvo za kapitalne investicije.
‘’
Procenjuje se da od oko 600 romskih naselja u Srbiji 35% nema vodovod, oko 60%
nema kanalizaciju, oko 45% nema uređene ulice, a oko 10% nema električnu mrežu. Najveća
je koncentracija Roma u onim regionima i opštinama koje su najnerazvijenije, a to je
jugoistok Srbije’’ (RIC (2008). Većina romskih naselja nije obuhvaćena planskom
regulativom. Među pripadnicima romske zajednice nizak je nivo svesti o mogućnostima za
unapređivanje sopstvenih životnih uslova. Nepostojanje sistematizovanih urbanističkih
podataka o siromašnim područjima i romskim naseljima predstavlja jednu od osnovnih
prepreka u sagledavanju stvarnih razmera stambenih problema romske zajednice.
Život u neformalnim naseljima donosi brojne probleme, između ostalog, stanovnici
tih naselja ne mogu da ostvare razna građanska prava usled neposedovanja ‘’zvanične
adrese’’, odnosno nemogućnosti da prijave prebivalište i dobiju ličnu kartu i državljanstvo.
Romi su jedna od najugroženijih grupa stanovništva u Srbiji. Većina Roma uglavnom
žive u lošim stambenim uslovima u posebnim, izolovanim naseljima, getoima. Kuće su
najčešće od cigala, ćerpiča, naboja, kartona, lima i otpadnih materijala koje predstavljaju
improvizovane privremene smeštajne objekte i ne ispunjavaju osnovne uslove za život.
Neretko se desi da privremeno nije privremeno, već zbog društvene marginalizacije i
nepostojanja pre svega političke volje za rešavanje ovog problema, a zatim i sredstava, to
postaje i trajni smeštaj. Često se dešava da žive na tuđem zemljištu, u neplanski podignutim
straćarama, odnosno pravni status vlasništva nad zemljištem i objektima je neregulisan. Jedan
od najvećih problema takvih naselja – mahala je nepostojanje ikakve ili neadekvatne osnovne
infrastrukture (kanalizacione, vodovodne, elektroenergetske, putne i dr). Neke naseobine su
smeštene na veoma lošim, pa čak i opasnim terenima. Veliki problem je i prenaseljenost tih
naselja.
Neka naselja je nemoguće legalizovati, upravo zbog toga što se nalaze na nečijem
privatnom zemljištu, već ih treba dislocirati. Lakše je legalizovati naseobine koje su na
periferijama grada, nego one koje su bliže centru, ne samo zbog socijalnih predrasuda, već i
zbog toga što je tu vrednost zemljišta znatno veća, lakše je obaviti legalizaciju naselja koje se
nalazi na području koje je planom već bilo namanjeno za individualno stanovanje, nego ako
je to područje predviđeno za višeporodično stanovanje, javne ili indutrijske objekte, ili
objekte infrastrukture (OSCE, (2006). U takvim slučajevima treba naći kompromisno rešenje,
a nikako samo prinudno iseliti Rome sa tog područja i prepustiti ih samim sebi.
