MONETARNE I JAVNE FINANSIJE
Pitanja i odgovori
1.Sta oznacavaju termini:fiskalni sistem,fiskalna politika,javna ekonomika i finansijska ekonomija?
Termin
„fiskalni sistem” preuzet je iz anglosaksonske literature, kao
sinonim za poreski budžetski sistem. Fiskalni sistem u klasičnom smislu implicira
mobilizaciju fiskalnih resursa instrumentima poreskog sistema i njihovu redistribuciju
mehanizma budžetskih institucija za alimentiranje javnih potreba.
Termin „Fiscal Policy”
(fiskalna politika) predstavlja „proces oblikovanja
poreza i javnih rashoda u nameri: (1) Da se ublaži jaz privrednih ciklusa i (2) Da
se pridonese održavanju ekonomije pune zaposlenosti oslobođene od inflacije i
deflacije. Termin „Fiscal Policy” može se tumačiti u užem i širem smislu. U užem
značenju, označava upotrebu fiskalnih prihoda (uglavnom, poreza, para-fiskaliteta i
taksa) i budžetskih rashoda shodno ciljevima i zadacima ekonomske politike. U širem
značenju, fiskalna politika označava manipulaciju javnim (državnim prihodima,
javnim rashodima i javnim zaduživanjem)
Termin „Public Economics”
(javna ekonomika) je širi od termina fiskalna
politika, s obzirom da u sebi sadrži i ekonomiku javnog (državnog) sektora, kao
„socijaliziranog” dela sredstava za proizvodnju.
Finansijska ekonomija ili ekonomija javnog finansiranja, odnosno ekonomija
javnih funkcija ili ekonomija fiskalnog sistema obuhvata: Opštu teoriju poreza
i javnog duga, politiku javnog trošenja (rashod), ekonomske i socijalne efekte
fiskalnih resursa, teoriju državne intervencije, budžetsku strategiju, javna dobra i
usluge državnog sektora.
2.Navedi promjene nastale usljed promjene javnih rashoda i prihoda?
1.Delovanje na proizvodnju,
2.Delovanje na štednju,
3.Delovanje na cene i stabilnost privrede,
4.Delovanje na zaposlenost,
5.Delovanje na kredit i kreditni sistem,
6.Delovanje na tržište novca i kapitala (finansijsko tržište),
7.Delovanje na raspodelu nacionalnog dohotka i društvenog proizvoda,
8.Delovanje na formiranje novčane mase,
9.Delovanje na ukupnu efektivnu tražnju,
10.Delovanje na ličnu potrošnju, potrebno preko tzv. transfernih rashoda,
11.Delovanje na investicije,
12.Delovanje na kamatnu stopu na tržištu i vrednost hartija od vrednosti,
13.Delovanje na platni bilans,
14.Delovanje na očekivanja u privredi,
15.Delovanje na ukupno poslovno ponašanje svih subjekata u sistemu.
3.Kakve su to drustvene ili opste potrebe?
odnosu na liberalizam, u društvu gde je više, odnosno manje razvijena privreda.
Društvene potrebe se svakako različito gledaju, na primer u društvu bez klasa
- u odnosu na klasno društvo, u društvu s „izgrađenim državnim intervencionizmom - u
Društvene ili javne potrebe se javljaju danas u svakoj društvenoj zajednici,
bez obzira na društveno-političke i ekonomske odnose.
One se moraju zadovoljiti, da bi se takva zajednica održala i dalje razvijala.
4.Opisi dva razlicita perioda u sistemu izucavanja i planiranja javnih prihoda i rashoda?
Prvi period predstavlja državno upravljanje privredom u kojem su najpre
planirani prihodi, a zatim određeni zadaci, namene i pravci trošenja sredstava
ili javni rashodi
U novom privrednom i finansijskom sistemu budžet prestaje da funkcioniše
kao osnovni finansijer privrede, odvaja se u osnovi od intervencionizma u sektoru
privrede, čime prestaje da postoji i kao instrument kroz koji protiče i u kojem se
koncentriše najveći deo nacionalnog dohotka. U novom finansijskom sistemu kroz
buždet se finansira samo jedan deo neprivrednih rashoda
5.Napisi klasicnu finansijsku teoriju?
Klasična teorija, koja obuhvata liberalističku epohu kapitalizma, na javne rashode
gleda isključivo kao neproduktivne rashode koje država čini u obavljanju određenih funkcija
(sigurnost, sudstvo, jednaka zaštita za sve građane, borba protiv monopola i dr.).
Kako se zalagala za minimalne i neophodne funkcije, ova teorija se istovremeno zalagala i
za minimalne javne rashode. U finansijskoj literaturi je poznata kao „teorija minimiteta
javnih rashoda”.
6.Nabroj osnovne pravce kroz koje se ogleda razvije drzavni intervencionizam?
1. Jačanje državnog sektora nad sredstvima za proizvodnju,
uz jačanje državnih ili javnih investicija i jačanja države u privatnim preduzećima
(vezano za proces podruštvljavanja kapitala).
2. Zahvatanje sve većeg dela nacionalnog dohotka od strane države i
njegova preraspodela kroz državne institucije, ili njena neposredna
potrošnja
3
.
Preuzimanje određenih ključnih privrednih grana i grana koje traže novu
tehnologiju i ogroman kapital, jer zbog niske profitne stope privatni kapital
ne želi ići u te grane
4
.
Provođenje kompleksnih razvojnih programa od strane javne vlasti a
naročito programa vezanih za otklanjanje razvojnog zaostajanja grana, oblasti, regiona i dr.
5. Korišćenje koordinisanih mera fiskalne i monetarne politike u njihovom
anticikličnom delovanju, odnosno u postizanju određenih ciljeva društvenoekonomskog razvoja i
stabilizacije privrednih sistema.
6
.
Preuzimanje najvećeg dela obaveza iz međunarodnih ekonomskih odnosa,
odnosno politika platnog i trgovinskog bilansa, deviznih rezervi i deviznog
kursa.
7.Sta je to klasicna a sta moderna koncepcija javnih rashoda?
