INTERNACIONALNI UNIVERZITET BRČKO SARAJEVO
SEMINARSKI RAD
Predmet:
Sociologija
Tema:
Moral
Mentor: Student:
Osman Duraković Mahir Delić
SARAJEVO, april 2015
2
SADRŽAJ:
Uvod.........................................................................................3
1. Porijeklo i pojam morala..........................................................4
2. Postanak moralnih normi..........................................................5
3. Odnos morala i etike.................................................................6
4. Moral i običaji...........................................................................8
5. Moral i pravo.............................................................................8
6. Odnos morala i religije..............................................................9
7. Moral kao socijalna kategorija.................................................10
8. Pitanje progresa morala............................................................12
9. Sastavni elementi morala..........................................................17
Zaključak...................................................................................14
Literatura...................................................................................18
4
PORIJEKLO I POJAM MORALA
Pod moralom podrazumjevamo sistem ocjena vrijednosti koje
dodiruju životne jednog bića. Moralna norma je nastala veoma davno,
još u prvobitnoj zajednici. Tokom svoje revolucije čovjek je, najprije
živio u malim grupama. Boraveći i živeći u grupi, čovjek je
neminovno sebi postavljao dva pitanja: kakav treba da ja budem, da bi
i drugi ljudi bili sretni, i kakvi treba drugi da budu da bih ja bio sretan
i da bi moja sreća bila uopšte moguća? Na osnovu takvih razmišlanja
formirana su pravila ljudskog ponašanja, nastala je filozofska
disciplina etika, koja izučava smisao i suštinu ljudskog bitisanja,
smisao kodifikacije normi da bi ljudi prije svega bili sretni.
Moral je objektivna društvena pojava koju konstituiše, prvo skup
pravila, normi, mjerila koja regulišu ponašanje članova jedne
društvene zajednice, drugo skup stvarnih navika ponašanja. Značajno
je istaći da te norme, načela ili pravila ponašanje uvjek
podrazumjevaju regulisanje međuljudskih odnosa, dakle odnosa ljudi
između sebe kao i odnosa jedinke prema društvu. Moral se
manifestuje u vrijednosnom procjenjivanju ljudskih postupaka i
htijenja kao pozitivno ili negativno vrijednih. Moralni sud ili ocjena
odnosi se na neki postupak, rasuđivanje držanje, ponašanje ili karakter
nekog čovjeka ili nas samih. Objekat moralne ocjene je uvjek samo
čovjek.
Po Sigmundu Frojdu, norme koje društvo definiše, posebno one
kojima se određena ponašanja zabranjuju, ličnost samo djelimično
usvaja, pa tako ne mogu ni postati dio unutrašnje strukture ličnosti.
Frojd tvrdi imajući u vidu nagonsku, impulsivnu stranu ljudske
prirode, da je potpuna harmonizacija moralne svjesti kao oblika
društvene cenzure i svjesti pojedinca gotovo nedostižna.
5
Možemo da tvrdimo, uvažavajući značajna mišljenja u ovoj
oblasti, da je porijeklo morala ljudsko, da se može naći u ljudskom
društvu, u samom čovjeku, jer živjeći u društvu, živjeći sa drugim
ljudima, stvarane su razne vrste normi koje su regulisale odnose tog
zajedničkog življenja. Čovjek kao slobodno, samo, svjesno,
stvaralačko i odgovorno biće stvara moral kao tvorevinu koja služi
očuvanju njegovog ljudskog identiteta.
Pod pojmom moral najčešće se podrazumjeva sistem normi ili
pravila ljudskog ponašanja. Moral predstavlja sistem moralnih pravila,
skup normi koje određuju čovjekovo ponašanje u društvu i to prema
društvu u cjelini, prema drugim članovima društva i prema samom
sebi. Odnosno moral je skup običaja, navika, normi ili pravila
ponašanja kojima se ljudi rukovode u svojim postupcima. Kao skup
pravila ponašanja moral se zasniva na normama o dobru i zlu, a
manifestuje se u vrijednosnom procjenjivanju ljudskih postupaka u
smislu koje je ponašanje dostojno čovjeka a koje nije, koje je vrijedno
a koje se može označiti kao bezvrijedno, koje se odobrava a koje se
osuđuju. U skladu sa moralnim normama, a u sklopu složene
komunikacije koja se odvija u društvu, ljudi formiraju svoje ličnosti,
karaktere i osobine, usmjeravaju svoju motivaciju i djelovanje,
vrednuju i sude sebi i drugima.
POSTANAK MORALNIH NORMI
Postoje razna mišljenja o tome gdje treba tražiti uzrok postanka
moralnih normi. Dugo vremena je preovladavalo mišljenje da korijen
nastanka moralnih principa treba tražiti u izvanprirodnim i
izvandreuštvenim silama. Mjerilo šta je dobro, a šta zlo zavisi tobože
o volji tajnih mističnih sila koje vladaju svjetom, o volji vrhovnog
božanstva. Druga teza o postanku morala ogleda se u vjerovanju da
