SADRŽAJ
UVOD
............... ............... ............... ............... ............... ........................... ............... ........3
I. NAČELA NASLEDNOG PRAVA
.......................... ...............................................5
1. Pojam načela nasljednog prava
............................ ......................................5
1.1. Načelo obaveznosti univerzalne sankcije.......................................................5
1.2. Načelo jedinstvenosti univerzalnosti nasljeđivanja........................................7
1.3. Načelo ravnopravnosti u nasljeđivanju ..........................................................8
1.4. Načelo ograničenosti osnova pozivanja na nasljeđivanje...............................9
1
.
5. Načelo paralelnog odnosa osnova pozivanja na nasljeđe................................9
1.6. Načelo slobode zavještanja............................................................................10
ZAKLJUČAK
...................................................................................................................11
LITERATURA
.................................................................................................12
UVOD
Nasljeđivanje je stupanje nekog lica u odnose na mjesto umrlog, odnosno
lica proglašenog za umrlog. Ali ne može se stupiti u sve odnose koje je umrli bio
zasnovao za života, već samo u one u koje je po prirodi stvari to mogućno i čije
nasljedno pravo dozvoljava. Nasljeđivanju su podobni imovinskopravni
(građansko pravni) odnosi, ali ni oni ne svi (npr. lične službenosti, ugovori
zaključeni s obzirom na lična svojstva ugovarača - tzv. ugovori zaključeni
intuitu persone - ne nasljeđuju se).
Nasleđivanje kao pravnu ustanovu regulišu norme nasljednog prava, ali i
norme drugih oblasti prava mogu da sadrže norme nasljednopravnog karaktera
(npr. norme autorskog prava, propisi o nasljeđivanju zemljišta dodjeljenog
kolonistima i agrarnim interesantima); otuda pod nasljednim pravom treba
podrazumijevati sve pravne norme koje regulišu nasljeđivanje. Odnose koji nisu
podobni nasleđivanju regulišu druge oblasti prava ili društvene norme (npr.
običajne ili moralne).
Da bi moglo da dođe do nasljeđivanja potrebno je da se ispune neki
osnovni uslovi. Ti uslovi su: smrt fizičkog lica, postojanje zaostavštine,
postojanje nasljednika, i postojanje pravnog osnova za nasljeđivanje. Dok ne
umre neko lice nema ni govora o nasljeđivanju. Ako je lice umrlo, a nema
zaostavštinu, opet ne može da dođe do nasljeđivanja, jer nema šta da se
nasljeđuje. Kad je lice umrlo i ostavilo zaostavštinu, a nema nasljednika koji
hoće i mogu da ga nasljede, ne može da dođe do nasleđivanja, jer nema ko da ga
naslijedi. Najzad, da bi lica koja žele da naslijede stvarno postala nasljednici
potrebno je da postoji pravni osnov za nasljeđivanje.
Nasljeđivanje može biti ugovorno, zakonsko i testamentalno. U našem
pravu nasljeđivanje može biti samo zakonsko i testamentalno, i to u vidu
univerzalnog ili singularnog nasleđivanja. (
Singularna sukcesija; Testamentalno
nasleđivanje; Univerzalna sukcesija; Zakonsko nasleđivanje
).
Naslijeđe je imovina koja ostane posle smrti fizičkog lica, tzv. ostavioca,
a koja se može nasljediti. Shodno tome, u nasljeđe spadaju prava i obaveze bilo
imovinskog (npr. lične službenosti) bilo neimovinskog (npr. pravo na ime)
karaktera, koji se ne mogu nasljeđivati. Nasljeđe se drukčije naziva nasljedstvo,
nasljedna masa, ostavinska masa, ostavština, zaostavština. Zaostavština je dakle,
skup svih: prava, pravnih stanja, pravnih moći i obaveza koja su pripadala
ostaviocu u momentu smrti, a koja su nasljeđivanju podobna, i koja su slobodna
za nasljeđivanje. Prava, pravna stanja, pravne moći i obaveze treba da su
pripadale ostaviocu u momentu smrti da bi ušla u zaostavštinu. Ono što je
nekada pripadalo ostaviocu, ali je prije momenta smrti prestalo da bude
ostaviočevo, ne može ući u zaostavštinu. Po pravilu, najvažniji dio zaostavštine
čini pravo svojine na brojnim pokretnim i nepokretnim stvarima koje su
pripadale ostaviocu u momentu smrti.
2
