UNIVETZITET SINGIDUNUM
FAKULTET ZA TURISTIČKI I HOTELIJERSKI MENADZMENT
SEMINARSKI RAD
NACIONALNI PARK KOZARA
MENTOR
STUDENT
BANJA LUKA, SEPTEMBAR 2015.
Seminarski rad: Nacionalni park Kozara
4
1. NACIONALNI PARK
Nacionalni park je oblast zemlje, često u vlasništvu države u kojoj se nalazi, većim
dijelom zaštićen od ljudskog uticaja. Nacionalni parkovi su zaštićena oblast
Međunarodnog
udruženja za zaštitu prirode - Kategorija II
. Kao pojam se prvi put definiše na području
Jeloustouna (Yellowstone) u Sjedinjenim Američkim Državama, 1872. godine na površini od
888708 hektara.
U Evropi prvi takav park je osnovan Švedskoj, a zatim 1909. u švajcarskom
Engadinu, a na teritoriji (bivše) Jugoslavije još 1924., u dolini Triglavskih jezera. U
međuvremenu su osnovani i drugi nacionalni parkovi sa ciljem zaštite i proučavanja prirodnih
celina. Prema podacima iz 90-ih godina prošlog stoljeća na svijetu ima 1500 nacionalnih
parkova ili rezervata odgovarajućeg nivoa zaštite.
Slika 1.1. Nacionalni park Jelouston
Izvor:
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Yellowstonewinter.jpg/800px-
Yellowstonewinter.jpg
Nacionalni parkovi se mogu svrstati u najmanje dva tipa:
američki i
evropski.
Seminarski rad: Nacionalni park Kozara
5
Američki tip odgovara prvom parku Jeloustoun koji je formiran za turizam i
rekreaciju građana, dok evropski tip, odgovara parku Engaden u Švajcarskoj, ima
karakteristike rezervata. U rezervatima se živi svijet potpuno slobodno razvija i živi, a samo
je zaštićen od svakog uticaja čovjeka.
Nacionalni parkovi u našoj zemlji odgovaraju evropskom tipu, odnosno modelu
rezervata, a istovremeno se u njima intenzivno razvija turizam sa svim pratećim dešavanjima
od gradnje objekata preko dozvoljenih kapaciteta i siječe šuma pa čak do organizovanja
automobilskih trka (JU reli na Tari u nekadašnjoj Jugoslaviji).
1.1.
Nacionalni parkovi u Bosni i Hercegovini
U Bosni i Hercegovini postoje tri nacionalna parka. Dva se nalaze u Republici
Srpskoj, a jedan u Federaciji BiH. Nacionalni parkovi su sljedeći:
Nacionalni park Sutjeska - osnovan 1965. godine (RS);
Nacionalni park Kozara - osnovan 1967. godine (RS);
Nacionalni park Una - osnovan 2008. godine (FBiH).
1.2.
Uloga nacionalnih parkova
U procesu stvaranja i razvijanja “ekološke svijesti”, nacionalni parkovi imaju veoma
značajnu ulogu, ne samo zbog uloge u zaštiti prirodnog naslijeđa, već posebno na planu
informisanja i edukacije.
U nacionalnim parkovima u najvećoj mjeri vladaju zakoni prirode. Parkovi su
osnovani da bi se štitila prirodna dinamika jednog prostora. Rađanje, rast i umiranje - vječni
prirodni ciklus tu može jasno biti viđen, a ljudi mogu iznova otkrivati njegove zakone.
Nacionalni parkovi štite prirodno, kao i kulturno-istorijsko naslijeđe, za sadašnje i buduće
generacije. Najvažnije zadatak nacionalnih parkova je zaštita prirodnih procesa. Mada je
osnovna uloga nacionalnih parkova zaštita, oni ne isključuju ljude. Naprotiv, dobrodošli su
posjetioci koji prihvataju pravila parka i shvataju važnost i potrebu zaštite. U parku možete
osjetiti prirodu svim svojim čulima i razvijati duboku, ličnu vezu sa prirodom, tako važnu za
