Seminarski rad iz predmeta: Sociolingvistika
Tema: Narodni, književni i standardni jezik
.
Sadržaj
1. Uvod........................................................................................................................................3
2. Jezik........................................................................................................................................4
3. Narodni jezik...........................................................................................................................5
4. Književni jezik........................................................................................................................6
5. Narodni i književni jezik.........................................................................................................7
6. Standardni jezik.......................................................................................................................8
7. Zaključak...............................................................................................................................11
8. Literatura...............................................................................................................................12
2
2. Jezik
Postoji više različitih definicija jezika kao pojave. Budući da je jezik u isto vrijeme i
psihološki, i neurološki, i društveni, i etnički, i semiološki, i komunikološki, i kulturološki fenomen
itd., zbog čega i jeste predmet zanimanja i izučavanja, osim lingvistike i njenih disciplina, i više
različitih nauka: psihologije, neurologije, sociologije, etnologije, politikologije, semiologije,
komunikologije, kulturologije, pa i filozofije, i drugih naučnih disciplina, on se može definisati iz
različitih aspekta, tj. sa stanovišta predmeta, ciljeva i zadataka svake od tih nauka, ali i šire, prema
shvatanju bitnih određenja toga pojma. Upravo zato su i moguće različite definicije, od kojih nijedna
ne objašnjava dokraja to najsavršenije dostignuće ljudskog duha.
Za
neurolingvistiku
, na primjer, nauku koja se bavi povezanošću jezika i funkcija centralnog
nervnog sistema (mozga), jezik je 'skup nervnih struktura u govornom centru'. I to je sa stanovišta te
naučne discipline nesumnjivo tačno. Na drugoj, opet, strani jezik se, sa stanovišta njegove uloge u
kulturi svake ljudske zajednice, definiše široko i opisno kao 'kulturna smotra naroda', što je također
tačno, jer se kulturne vrijednosti naroda (književnost i dr.) ostvaruju prije svega jezikom i u jeziku. Te
i mnoge druge definicije, međutim, ne govore dovoljno o suštini same te pojave, o njenom
unutrašnjem
ustrojstvu i njenim funkcijama. Zato nam se čini da je najpotpunija, i predmetu
našeg razmatranja najprimjerenija, definicija jezika koja polazi upravo od ta dva elementa, tj.
koja odgovara na dva bitna pitanja: šta je to jezik po svojoj unutrašnjoj strukturi, kako
funkcioniše i čemu uopće služi.
Ta definicija, u svome najjednostavnijem obliku, glasi ovako: „
Jezik je veoma složen
sistem znakova (sa pravilima za njihov izbor, kombinovanje i upotrebu) pomoću kojih se ljudi
u određenoj društvenoj zajednici međusobno sporazumijevaju, iskazuju jedni drugima svoje
misli i osjećanja i obilježavaju se kao pripadnici upravo te zajednice, ili pak ove ili one
društvene grupe u okviru nje.
“
1
Slična je ovoj i (pretežno komunikološka) definicija, po kojoj je jezik „
sistemski
organizovan skup jedinica, i pravila za njihov kreativan i prikladan izbor, kombinovanje i
upotrebu, prvenstveno sa funkcijom sporazumevanja, tj. kao komunikacioni znakovni sistem,
sa njegovim strukturalnim i funkcionalnim univerzalijama i varijacijama
.“
2
Sa stanovišta uloge jezika u životu čovjeka i ljudskog društva jezik se definiše i kao
'sistem znakova koji čoveku omogućava razvijen društveni i duševni život, i koji se ostvaruje u
općenju među ljudima'
.
Ima još razuđenijih definicija pojma
jezik.
Tako se u jednom od najpouzdanijih
leksikografskih izvora, velikom Rječniku engleskog jezika 'Američke baštine',
jezik definiše u
devet tačaka, od kojih 1. glasi da je to:
„a.razmjena misli i osjećanja putem određenih signala (znakova), kao što su
artikulisani glasovi, gestovi ili pismeni simboli.
b. takav sistem uključujući pravila za kombinovanje njegovih elemenata, kao što su
riječi.
c. takav sistem koji upotrebljava nacija, narod ili neka druga zajednica“
3
Jezik je, u općem smislu, određen i uređen
sistem znakova
kojima je osnovna funkcija
sporazumijevanje među članovima jedne društvene zajednice. Kad je riječ o prirodnom
ljudskom jeziku, taj sistem znakova predstavljaju artikulisani glasovi i njihove značenjski
relevantne kombinacije (morfeme, lekseme, sintakseme) ili pak pisani znakovi, slova, pomoću
kojih se te jezičke jedinice obilježavaju.
1
Šipka, Milan:
Kultura govora
, Sarajevo: Institut za jezik, 2006.
2
Ibidem
3
Ibidem
4
