Fakultet za medije i komunikacije
Univerzitet Singidunum
Departman za Socijalni rad
Nasilje u porodici
(Seminarski rad)
Predmet: Porodično nasilje – prepoznavanje i prevencija
Profesor: doc dr Vera Despotović
Student: Mitić Ana
Broj indeksa: 2019/15
Datum: 07.06.2019.
Uvod
Nasilje u porodici i u partnerskim odnosima poznato je u svim kulturama i svim
društvenim sistemima, dok ljudi svih rasa, verskih, političkih i seksualnih opredeljenja,
društvenih i kulturnih nivoa i polova mogu biti počinioci kao i žrtve nasilja u porodici. Nasilje u
porodici se smatra najčešćim vidom nasilja nad ženama, dok je, prema podacima ženskih
organizacija, više od polovine žena bar jednom u životu doživelo neki vid porodičnog ili
partnerskog nasilja.
Skretanje pažnje javnosti na nasilje u porodici otpočelo je sa pojavom ženkog pokreta, a
naročito feminizma i pokreta za ženska prava nastalih sedamdesetih godina 20. veka čija je
glavna preokupacija bila rešavanje problema pretučenih žena čiji su agresori bili njihovi muževi.
Porodično nasilje je do skoro posmatrano isključivo kao privatni problem i država nije imala
mehanizme da stane u zaštitu žrtve, dok je podizanje socijalne svesti o problematici porodičnog
nasilja i pomeranje čitavog problema iz privatnog u javni domen dovelo do toga da se nasilje u
porodici i u partnerskim odnosima tretira kao kršenje ljudskih prava (Knežević & Gajović,
2016).
Statistički podaci različitih službi u našoj zemlji koji pokazuju da je broj prijavljenih
slučajeva nadležnim policijskim institucijama ili centrima za socijalni rad u konstantnom porastu
- su više nego alarmantni. Nasilje u porodici se po zakonu smatra krivičnim delom a svaka žrtva
nasilja ima pravo da bude zaštićena kao i da se nasilje prekine. Kada se radi o centrima za
socijalni rad, njihova uloga je od ključnog značaja i njihova je obaveza da žrtvama porodičnog
nasilja pruže pomoć i podršku kao i da traže i učestvuju u parničnim postupcima vezanim za
zaštitu od nasilja u porodici.
Nasilje u porodici
Prema Porodičnom zakonu nasilje u porodici se definiše kao „ponašanje kojim jedan član
porodice ugrožava telesni integritet, duševno zdravlje ili spokojstvo drugog člana porodice“
(Službeni glasnik RS, 2005). Nasilje u porodici ima jako širok spektar dejstva kod žrtve pa tako
istovremeno utiče na stanovanje, zdravlje, obrazovanje i slobodu da žive svoje živote bez straha i
na način koji one žele (Službeni glasnik Republike Srbije, 2011). Nasilje obuhvata svaki
(Službeni glasnik Republike Srbije, 2011). Dalje, projekat „
Borba protiv seksualnog i rodno
zasnovanog nasilja
“ koji je sproveden u našoj zemlji a tiče se rešavanja problema nasilja u
porodici, sproveden je od strane Ministastva rada i socijalne politike, dok su neke od važnih
aktivnosti projekta svakako i kreiranje i usvajanje
Nacionalne strategije za sprečavanje i
suzbijanje nasilja nad ženama u porodici i u partnerskim odnosima
(Službeni glasnik Republike
Srbije, 2011).
Nasilje nad ženama u porodici
Diskriminacija nad ženama se definiše kao nepovoljno tretiranje žena u javnoj sferi koje
rezultira njihovom nepovoljnom pozicijom kada se radi o distribuciji svih važnih društvenih
resursa (materijalnog bogatstva, moći, statusa, itd) (Žunić, 2014). Žene su vekovima posmatrane
kao grupa koja ima drugačiju socijalnu poziciju u različitim aspektima od grupe muškaraca. Ne
postoji društvo u kome muškarci, bar u pojedinim aspektima života, nemaju više moći, kontrole i
uticaja od žena.
Osim toga, istorija je puna primera pokušaja kontrolisanja žena, počev od bračnog života,
obrazovanja, sekusalnosti, izbora rađanja i konačno - slobode. Kao jedan od ekstremnih vidova
kontrole i dominacije muškaraca nad ženama može se navesti primer „zločina radi časti“ koji se
pojavljuje u kulturi Pakistana a odnosi se na to da muškarci imaju pravu da ubiju suprugu, ćerku
ili sestru ukoliko se samo i posumnja na njihovo neverstvo; ideja je da telo žene pripada glavnom
muškarcu u porodici koji ženu može kupiti, prodati ili razmeniti isključivo svojom odlukom
(Šijaković, 2005). Ova praksa pristuna je čak i drugim kulturama poput kulture Jordana,
Paletstine, Jemena i Nigerije.
Brojna istraživanja pokazuju da je najčešći vid nasilja u porodici partnersko nasilje, tj. nasilje
nad ženama koje je rezultat neravnoteže moći između žena i muškaraca i koje predstavlja kršenje
ženskih ljudskih prava i diskriminaciju žena. Brak često može predstavljati određen oblik
degradacije žena, pa tako žena često postaje zarobljenik porodičnih odnosa, neretko trpi nasilje, a
u slučaju da želi da izađe iz takvog odnosa, najčešće joj preti moralna osuda javnosti.
Dalje, porodično nasilje je uvek uzrokovano zloupotrebom moći i vršenjem kontrole nad
članovima porodice koji raspolažu manjim resursima a u uslovima poverenja i privrženosti
(Knežević & Gajović, 2016). U većini društava muškarci su ti koji imaju znatno više moći, i
zbog toga su najčešće žrtve porodičnog nasilja upravo žene, deca, stara i bolesna lica kao i lica sa
