1
Mogućnosti za razvoj turizma na selu na području opštine
Kosjerić
Ukazivanje na mogućnosti razvoja turizma na selu je višestruko opravdano, jer
se ,, Razvoj seoskog turizma u potpunosti uklapa u koncept razvoja održivog turizma,
koji počiva na dva osnovna postulata – zaštiti i očuvanju prirodnih i kulturnih resursa i
isticanju važnosti problema društvenih troškova razvoja turizma. Reč je o težnji za
očuvanjem ograničenih resursa za razvoj turizma, kao i za unapredjenjem kvaliteta
života svih aktera u procesu upravljanja razvojem turizma.''
Opšte promene turističke tražnje idu u korist seoskog turizma ( naročito
medjunarodna tražnja). Održivost se nalazi u osnovi filozofije ove vrste ličnog,
individualnog i nestandardizovanog turističkog proizvoda.
Osnovnim motivima za usmeravanje turista ka ruralnim područjima može se
smatrati želja za boravkom u očuvanoj prirodnoj sredini i osećaj slobode, autentičnosti
i tradicije, što zajedno rezultira osećajem relaksacije i smirenosti, usporavanjem ritma
života, što je u suprotnosti sa načinom života u urbanim sredinama. Heterogenost i
složenost turističke tražnje usmerene prema ruralnim područjima uslovljava da i
turistička ponuda bude kompleksna. Radi se o obrazovanju turističkog proizvoda, koji
je po svemu specifičan i zahteva detaljnu analizu.
Prezentacija seoskog turizma opštine Kosjerić
Stanje razvijenosti turizma opštine Kosjerić je takvo da je opravdanije govoriti
o prirodnim i antropogenim turističkim vrednostima u smislu potencijala za vreme koje
će doći, nego o sadašnjim efektima turizma.
a)
Opšti podaci o opštini Kosjerić
-Prirodne vrednosti
Kosjerić se nalazi u Zapadnoj Srbiji, na podjednakom rastojanju od Valjeva na
severu i Užica na jugu. Oba gradska centra imaju dobru drumsku i železničku
saobraćajnu vezu sa regionalnim i magistralnim putevima i prugom Beograd-Bar.
Kosjerićka kotlina je dolinom Skrapeža otvorena ka Požegi ( nadmorska visina je 410 –
430 m). Prema severu se uzdižu Povlen i Maljen, a prema jugozapadu Jelova gora,
Drmanovina i Crnokosa ( oko 1000 m n.v.). Kontrasti nisu previše naglašeni, tako da
pejzaž ima blage i za turizam privlačne forme u gotovo svim pravcima.
Kratke i malovodne pritoke Skrapeža svojim dolinama omogućuju prohodnost
terena i čine reljef razgranatim po vertikali i horizontali iz čega zaključujemo da je
2
naglašena polivalentnost prostora. U uslovima naglašene konkurencije ( Divčibare na
severu, Zlatibor na severozapadu, Tara u oblasti Podrinja ) strategiju razvoja turizma
trba zasnivati na izvornoj i dobro zaštićenoj prirodi, tradiciji turizma na selu,
manifestacijama specijalnog sadržaja. U tom smislu i antropogene vrednosti
predstavljaju element obogaćivanja sadržaja boravka i osnovu za kulturno-
manifestacioni turizam.
-Antropogene vrednosti
Na teritoriji opštine nalazi se blizu stotinu kulturno-istorijskih spomenika.
Jedan od najvrednijih je crkva brvnara, posvećena Svetom Djordju, u selu Seča Reka,
podignuta još u XV veku, više puta paljena i obnavljana. Današnji izgled dobila je u
vreme Karadjordja, 1812. godine. U crkvi se nalaze eksponati umetničke vrednosti: ,,
Zlatne dveri'', donete iz Hercegovine, putir iz 1812. – kujundžijsko delo znatne
umetničke vrednosti, ,,antimnis'' iz 1876. godine, donet iz manastira Svete Gore, kao i
veći broj ikona. Osim toga, crkva je ukrašena mnogobrojnim ornamentima i drvenim
ukrasima.
Etnografske vrednosti predstavljene su narodnim običajima, nošnjom, folklorom,
kulinarstvom. Okupljanje ljudi povodom različitih svetkovina ima dugu tradiciju, ali je
vremenom dosta izgubilo od nekadašnje autentičnosti. Ovo je uslovljeno sve manjim
brojem seoskog stanovništva i promenama u načinu života. Tradicionalna okupljanja, sa
izvesnim elementima turizma, trgovine, zabave i razonode, su vašari. Odatle se razvila i
manifestacija ,,Čobanski dani'', upisana u zvanični kalendar turističkih priredbi Srbije,
koje su od značaja za unapredjenje celokupne turističke ponude. Manifestacija se,
počev od 1980. godine, odrzava na planinskoj zaravni Grad, 7 km udaljenoj od
Kosjerića, s tim da je poslednjih par godina održana u samom gradu zbog loše
pristupačnosti brdu Grad i izvesnih problema, vezanih za samu organizaciju.
Manifestacija traje tri dana ( oko Petrovdana) i okuplja veliki broj posetilaca i
učesnika u programu. Radi se o prezentovanju dela narodnog stvaralaštva kroz pesmu,
igru, domaću radinost, gastronomiju, izbor najlepše čobanice itd. ,,Čobanskim danima''
je potrebno vratiti nekadašnji značaj, autentičnost, učiniti ih sadržajnijim i bolje
predstaviti turističkom tržištu.
Dakle, prirodne i antropogene turističke vrednosti opštine Kosjerić su deo
osnove razvoja turizma na selu.
b)Predstavljanje Turističke organizacije Kosjerić
Podsticaj razvoju turizma na selu dao je osamdesetih godina prošlog veka
Turistički savez Srbije. Ubrzo je osnovano nekolikom turističkih društava u selima
brdsko-planinskog prostora, medju kojima i Turistički savez Kosjerića.
Posle značajnog uspona, početkom devedesetih pa do danas kao da je splasnuo
interes ljudi za odlaskom i boravkom u selima i kao da se izgubio interes domaćina da
4
konkretnih mera i akcija, mogao ostvariti i izvestan inostrani turistički promet na ovom
području.
ZAKLJUČAK
Na osnovu analize svih elemenata koji su bitni za razvoj turizma na selu, može se
reći da su mogućnosti ovog razvoja na teritoriji opštine Kosjerić veoma povoljne:
-Seoska naselja na području opštine Kosjerić imaju povoljne klimatske uslove,
prirodne vrednosti prostora, kao i značajno bogatstvo folklora i ostalih elemenata
kulturnog nasledja;
-U velikom broju sela ubrzan je proces izgradnje komunalne infrastrukture;
-Postoji interesovanje poljoprivrednih proizvodjača da se bave turizmom, pre
svega kao dopunskom delatnošću;
-Tradicinalna gostoprimljivost i prisan odnos sa gostima koji ostvaruju ljudi ovog
kraja je izuzetno važan uslov za razvoj turizma na selu. Na taj način, seoski turizam
prestaje da bude samo odmor i uživanje u prirodnim lepotama, već i upoznavanje načina
života i tradicije, legendi i priča, vezanih za ovaj kraj.
Dosadašnji razvoj turizma na selu znatno zaostaje za mogućnostima koje
objektivno postoje, što je posledica velikog broja faktora, kao što su ukupni društveni
uslovi, neadekvatna organizacija, nedovoljna angažovanost raznih subjekata itd.
Osnovna orijentacija u planiranju daljeg razvoja turizma na selu, uz analizu
dosadašnjeg razvoja i afirmaciju pozitivnih efekata tog razvoja i razmenu iskustava,
treba da bude podsticanje svih nosioca poslova na efikasnije i organizovanije delovanje.
U tom smislu se pozitivno ocenjuje i inicijativa da se osnuje ,,Udruženje preduzetnika u
seoskom turizmu Srbije''. Osnivačka skupština održana je 24.12.2003. u selu Ježevica
i Udruženje je osnovano kao nestranačko, nevladino i neprofitno udruženje gradjana
čija je svrha postojanja zajedničko delovanje u cilju razvoja seoskog turizma Srbije i
poboljšanja položaja preduzetnika u ovoj oblasti.
Konkretne mere i akcije koje treba preduzeti su:
-Istraživanje tržišta
-Segmentacija tržišta
-Podizanje standarda kvaliteta
-Diverzifikacija na segmente u okviru turizma na selu (npr. interes za kulturni
turizam, za aktivan i zdravstveni turizam)
-Omogućavanje kupovine lokalnih proizvoda
-Promocija i marketing
-Obuka i obrazovanje na svim nivoima
-Investicije i finansiranje – podrška vlade, tehnička pomoć, razvoj
infrastrukture (putevi, signalizacija, informacije za posetioce), razvoj projekata,
davanje kredita za uredjenje kuća, programi poreskih podsticaja itd.
