MEDICINSKI FAKULTET TUZLA
STUDIJ MEDICINE
TUZLA
Predmet: Radiologija i nuklearna medicina
NASTAJANJE RENTGENSKE SLIKE
SEMINARSKI RAD
Student :
Asistent :
Amar Skakić
mr.sci. Nihad Mešanović
Tuzla, jun , 2013,
S A D R Ž A J
1. UVOD ...................................................................................................1
2. DOBIVANJE RENDGENSKOG ZRAČENJA...................................2
2.1.
Foto-električni efekat
....................................................................2
2.2.
Zavisnost od gustine
......................................................................3
2.3
Pregledanje kontrasta.
..................................................................3
2.4.
Eksponencijalno slabljenje
............................................................4
3. EMITOVANJE X ZRAKA....................................................................4
3.1. Kvantitet X Zraka
..........................................................................4
3.2. Kvalitet X Zraka
............................................................................5
4. RADIOGRAFSKI FILM.......................................................................6
4.1. Konstrukcija filma..................
.......................................................6
4.2. Baza
..............................................................................................6
4.3. Emulzija
.........................................................................................7
4.4. Formiranje latentne slike
..............................................................7
5.
TIPOVI FILMA......................................................................................8
5.1. Zaslon-film
....................................................................................8
5.2. Filmovi sa direktnom ekspozicijom
...............................................8
6. RUKOVANJE I SKLADIŠTENJE FILMOVA....................................9
7. LITERATURA......................................................................................10
2. DOBIVANJE RENDGENSKOG ZRAČENJA
Rendgensko zračenje
nastaje kada elektroni velikom brzinom udaraju u metal, pri
čemu dolazi do njihovog naglog usporavanja i izbijanja elektrona iz unutarnjih ljuski
atoma metala. Pri bombardiranju metala brzim elektronima nastaju dvije različite
komponente rendgenskog zračenja. Naglim kočenjem brzih elektrona u metalu nastaje
zakočno zračenje ( njem. Bremsstrahlung ), s kontinuiranim spektrom intenziteta po
različitim valnim duljinama. Izbacivanjem elektrona iz atomskih ljuski nižih energetskih
razina brzim elektronima koji udaraju u metal, te popunjavanjem tih praznih mjesta
elektronima iz viših energetskih razina, nastaje rendgensko zračenje sa samo nekoliko
valnih duljina, karakterističnih za kemijski element ( metal ) od kojeg je anoda. To je
karakteristično zračenje s linijskim spektrom.
2.1. Foto-električni efekat
X zrake u domenu dijagnostike takođe mogu iskusiti jonizirajuća djelovanja sa
elektronima iz unutrašnje ljuske ciljanog atoma i to tako da x zraka ne bude raspršena nego
u potpunosti upijena. Ovaj proces se naziva foto-električni efekat. Foto-električni efekat je
proces apsorpcije fotona. Elektron koji je izašao iz atoma, fotoelektron, bježi uz pomocč
kinetičke energije jednake razlici između energija udarne x zrake i vezivne energije
elektrona. Za atome sa manjim atomskim brojem energija vezivanja je mala, a za atome sa
večim atomskim brojem veća. Karakteristične x zrake su proizvedene u skladu sa foto-
električnim djelovanjem. Izbacivanje fotoelektrona iz K ljuske djelovanjem x zraka
rezultira upražnjenim mjestom u K ljusci. Ovo neprirodno stanje se automatski mijenja, i
elektron iz vanjske ljuske (obićno L ljuske) uskaće na upražnjeno mjesto. Ovaj prelazak
elektrona je praćen emitovanjem x zrake ćija energija je jednaka razlici između energija
vezivanja ljuski. Ove karakteristične x zrake se još nazivaju i sekundarno zračenje i
ponašaju se na isti način kao i raspršeno zracčnje. Foto-električno djelovanje se ne može
desiti osim ako udarna x zraka nema energiju jednaku, ili veću od vezivne energije
elektrona. Vjerovatnoća foto-električnog djelovanja je direktno proporcionalna trećem
stepenu atomskog broja upijajućeg materijala.
